steun vpro

Andere Tijden, zaterdag 14 januari, 21.20 u. NPO2

De hel van Hoog Catharijne

Utrechters mogen graag zeuren over het ‘winkelhart van Nederland’, maar het is de afgelopen jaren flink opgeknapt.

Uitzending

Andere Tijden - zaterdag 14 januari, 21.20-22.00 uur NPO2

Hoog Catharijne laat niemand onberoerd. Het is een hobby van elke Utrechter om te foeteren op het doolhof van consumptie, waarin elke poging tot gezelligheid meteen goedkoop aandoet. Bouwvakkers zijn momenteel druk bezig het winkelcentrum ‘lichter en ruimer’ te maken, met een betere aansluiting tussen het station en de binnenstad.

De bekende traverse over de Catharijnesingel moet een glazen vloer krijgen. De beheerder doet moeite om modern publiek aan zich te binden met allerlei evenementen. In de expeditietunnel onder het gebouw worden af en toe zelfs technofeesten gegeven. Zal Hoog Catharijne met de nieuwste facelift eindelijk een plek worden waar het winkelend en doorreizend publiek zich prettig voelt? De Utrechter moet het allemaal nog maar zien.

Maar wie nu loopt te klagen, valt stil bij het zien van de uitzending van Andere tijden van vanavond. Een jaar of twintig geleden was Hoog Catharijne pas echt een hel. Honderden dakloze verslaafden hadden van het winkelcentrum hun thuis gemaakt. Het was 24 uur per dag open, verwarmd, en op elke hoek waren drugs te koop. ‘’s Nachts was het soms net zo druk als overdag,’ zegt Jan in de uitzending. Hij hing jarenlang rond in Hoog Catharijne en geeft er nu rondleidingen. Hij onderhield zichzelf en zijn verslaving door te stelen uit winkels. De keren dat hij daarvoor in de gevangenis belandde, zag hij als rustgevende vakantie. Verder komen in de uitzending onder anderen een voormalig politieagent, horecaondernemer, oud-burgemeester Annie Brouwer en oud-wethouder Hans Spekman aan het woord.

Nederland, Utecht, 1990-01-02 Het Utrechtse overdekte winkelcentrum Hoog Catharijne als het "thuis" van zwervers, verslaafden en ontspoorden. De onderkant van de Nederlandse maatschapppij. foto: Gerard Wessel

De strategie van de politie om de overlast te beperken was te beschrijven als ‘keep them moving’. Overal werden de junks opgejaagd, zodat ze op een andere plek gingen hangen, waar ze even later ook weer weggestuurd werden. De enige plek waar de politie ze met rust liet, was de tunnel onder het gebouw. Daar verzamelden de junks, dealers en prostituees zich tussen lompen, stukken karton en uitwerpselen.

De vreselijkste taferelen speelden zich er af, geweld en verkrachting waren er aan de orde van de dag. ‘Ik heb hier een vrouw zien bevallen. Ik heb iemand in brand zien staan,’ zegt Jan. ‘Steekpartijen, vechtpartijen. Als je in slaap viel, werd je meteen beroofd.’ De meeste bewoners van de tunnel kampten met zogeheten complexe problematiek, een combinatie van psychische problemen, verslaving en schulden. Meestal meldden ze zich niet vrijwillig voor hulp aan. Zo bleef het probleem etteren.

Dat er nu hippe jongeren staan te dansen in de schoongeveegde tunnel is te danken aan de gezamenlijke inspanningen van de gemeente en alle andere betrokken partijen. Eerst werden gebruikersruimtes ingericht, waarin verslaafden op een hygiënische manier high konden worden. Uiteindelijk werden in alle Utrechtse wijken ‘hostels’ ingericht, met nachtopvang voor verslaafden en daklozen. Dat ging niet zonder slag of stoot, want een junk tegenkomen bij het winkelen vonden de Utrechters één ding, in hun achtertuin wilden ze hem zeker niet.