Andere Tijden

Geweld op zaterdag

Ook 35 jaar geleden werden homo’s ernstig mishandeld in Amersfoort.

Radha Ramdhan,

Leo krijgt een harde klap op zijn gezicht en valt op de grond, valt te lezen in het politierapport. Een voorbijganger vindt hem en brengt Leo naar het ziekenhuis. Daar ligt hij bijna vier dagen. In elkaar geramd door een groepje jongens.

Het gewelddadige incident speelde zich af in Amersfoort na afloop van Roze Zaterdag in 1982. Van 1977 tot 1980 hadden Roze Zaterdagen altijd plaatsgevonden in het progressievere Amsterdam, maar in 1981 besluit homo-organisatie coc om ‘de provincie in te gaan’ opdat homoseksuele mannen en vrouwen ook daar zichtbaar kunnen zijn.

Amersfoort is er duidelijk nog niet klaar voor. Ruim 5000 sympathisanten verzamelen zich in de provinciestad. Vrijwel direct ontstaat trammelant in de volkswijk waar bussen met deelnemers arriveren. Tijdens de stoet worden levende maden en eieren naar demonstranten gegooid.

Omstanders doen niets, of moedigen het juist aan. Flyers die sympathisanten uitdelen worden niet aangenomen of direct op de grond gesmeten. Op het stadsplein, waar de organisatie op een podium speeches houdt, staan honderden opgeschoten jongeren uit Amersfoort en omgeving. Geluidskabels worden vernield, de sfeer is gespannen. ’s Avonds loopt het echt uit de hand. Het programma wordt voortgezet in cultureel centrum De Flint. Na afloop moet er politiebegeleiding aan te pas komen om de bezoekers veilig weg te voeren.

De Flint, Amersfoort

Voor de makers van Andere tijden vormt de recente mishandeling van het homostel uit Arnhem aanleiding om de kijker in de aflevering ‘Flikker op’ mee terug te nemen naar Amersfoort 1982.

Regisseur Marcel Goedhart weeft amateur-videomateriaal van Rob de Vries, die de confrontatie tussen demonstranten en Amersfoortse inwoners even treffend als schokkend in beeld ving, door de uitzending heen. Toenmalige deelnemende homo’s, lesbiennes en organisatoren blikken terug. Goedhart spoorde ook Peter en Henkie op, twee Amersfoortse branies die destijds meededen aan de antihomorellen (niet aan de fysieke mishandelingen). Hun motivatie: jong, op zoek naar spanning, maar vooral totale onbekendheid met het fenomeen homoseksualiteit. Nu maken ze samen jaarlijks een uitje naar de Amsterdamse Gay Pride.

Leo wilde, net als een andere homo die ook ernstig werd mishandeld toen hij besloot om zonder politiebegeleiding uit ‘De Flint’ te vertrekken, niet meewerken aan het programma. ‘Bij beiden heeft het diepe sporen achtergelaten,’ aldus Goedhart. Ze konden het, na ruim 35 jaar, mentaal niet opbrengen.’