Bureau Buitenland en Michiel Driebergen over het acht jaar durende conflict in Oekraïne

24 februari 2022 zal de geschiedenisboeken ingaan als de dag die Europa veranderde. Met een overweldigende troepenmacht viel Rusland, vanuit drie verschillende richtingen, Oekraïne binnen.

De oorlog in Oekraïne is echter al veel langer gaande.

Bureau Buitenland volgt de ontwikkelingen al geruime tijd, met daarbij een speciale rol weggelegd voor de reportages, audiokaarten, en verhalen van maker en Oost-Europa verslaggever Michiel Driebergen.

2022 (aug-dec) – het Oekraïens tegenoffensief

De nucleaire dreiging is terug

4 oktober

met Danny Pronk en Tom Sauer

Na een reeks vernederende nederlagen op het veld - en in zijn eigen land – komt Poetin steeds verder in het nauw. En daarmee komt het nucleaire scenario steeds dichterbij. Althans, dat is de zorg van de experts die beweren dat het sinds de Cuba-crisis van 1962 niet eerder zó spannend is geweest. Amerikaans oud-generaal Petraeus verklaarde op zijn beurt dat als Poetin ervoor kiest kernwapens te gebruiken op Oekraïens grondgebied, de Verenigde Staten het Russische leger daar zullen vernietigen. Met veiligheidsexpert Danny Pronk en Tom Sauer, hoogleraar internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen bespreken we hoe serieus we deze dreiging moeten nemen.

Woede bij de Russische voorstanders van de oorlog in Oekraïne

12 september

met Hubert Smeets

Russische nationalisten roepen president Poetin op om snel veranderingen door te voeren in de militaire top om toch nog de ultieme overwinning binnen te halen. In het Kremlin wordt vooralsnog in alle talen gezwegen over de snelle opmars van de Oekraïense strijdkrachten in de Donbas. Hubert Smeets (Raam op Rusland) over de felle kritiek op het verlies van afgelopen dagen en wat dit betekent voor Poetin.

Oekraïne begint ook noordelijk tegenoffensief

8 september

met Michiel Driebergen

Oekraïense militairen zijn het afgelopen etmaal door de Russische linies gebroken, in het noorden, nabij Kharkiv, de tweede stad van het land. Het Russische leger lijkt te zijn overvallen door deze nieuwe aanval en had juist troepen uit het noorden naar het zuiden gestuurd. Die eenheden moesten helpen om het Oekraïense offensief in de zuidelijke regio Kherson af te slaan. Is hier sprake van een briljant strategisch plan en hebben de Oekraïense generaals de Russen op het verkeerde been gezet? 

Het langverwachte tegenoffensief van Oekraïne

29 augustus

met Michiel Driebergen

Het Oekraïense leger maakte vanmiddag bekend begonnen te zijn aan het langverwachte tegenoffensief in het zuiden van het land. Wat is het perspectief van de aanval?

Tussen de ruïnes in Kharkiv

22 augustus

door Michiel Driebergen

Woensdag viert Oekraïne haar Onafhankelijkheidsdag op een andere manier dan voorgaande jaren. In Kiev staat een parade van kapotgeschoten Russische tanks, en in de tweede stad van het land, Kharkiv, moet men 36 uur lang binnenblijven. Op deze dag wordt namelijk een "smerige" aanval van de Russen verwacht, zo zegt president Zelensky. Michiel Driebergen bezocht de laatst overgebleven bewoners van een verwoeste wijk in Kharkiv. Hij praat ons bij over deze spannende week, die precies 6 maanden oorlog markeert. 

Verre Geluiden

Aan de hand van de door de gasten gekozen muziek, dook Bureau Buitenland in de zomerserie Verre Geluiden in de geschiedenis, cultuur en politiek van allerlei landen – waaronder ook Oekraïne.

Een boycot op Russische muziek?

11 augustus

met Tatiana Chevtchouk

Concertpianiste Tatiana Chevtchouk nodigt ons uit bij haar familie, die een zware dag werken op het land afsluit door samen te zingen. Ook gaat het over de oorlog. Een paar maanden geleden werd haar neef vlak nadat ze hem aan de telefoon had in haar geboortedorp doodgeschoten. Toch pleit ze ervoor niet alle Russische kunsten te boycotten.

De balsemende kracht van muziek

25 juli

met Michiel Driebergen

In Oekraïne klinkt nog altijd de balsemende kracht van muziek door het oorlogsgeweld heen. Het biedt hoop aan het kapotgeschoten land, ziet verslaggever Michiel Driebergen. De Oekraïense muzikanten weten het gevoel van hun landgenoten beter over te brengen dan de dagelijkse stroom nieuwsberichten. In de Bureau Buitenland-zomerserie Verre Geluiden vertelt Michiel Driebergen over het belang van muziek in oorlogstijd.

2022 (feb-juli) – de Russische invasie

Achterblijvers Donetsk maken zich op voor oorlogsgeweld

12 juli

door Michiel Driebergen

Na de regio Loehansk richten de Russen zich nu op de regio Donetsk. Daar zijn de steden Kramatorsk en Slavjansk nu aan de beurt. Vier van de vijf bewoners zijn het gebied inmiddels ontvlucht uit vrees voor de Russische vernietigingsdrift. Verslaggever Michiel Driebergen ontmoette de achterblijvers.

Michiel Driebergen in Odessa

14 juni

door Michiel Driebergen

Onze Oekraïne-verslaggever Michiel Driebergen is op weg naar het relatief rustigere zuidelijke front. Vandaag verslag vanuit de economisch belangrijke havenstad Odessa. Een stad die nu vooral lijdt onder een zeeblokkade en waarvan de burgers met grote zorgen het Russische artilleriegeweld in het oosten, in de Donbas, aanschouwen.

Het puin moet geruimd in Saltovka

20 mei

door Michiel Driebergen

De meeste bewoners vluchtten. Wie achterbleef, schuilde in de kelder. Nu het Oekraïense leger de Russen uit de regio verjaagt, is een deel van de wijk weer toegankelijk — althans, voor onze Oost-Europa verslaggever Michiel Driebergen. Hij ging kijken in Saltovka, en ontmoette de achterblijvers. Een deel van hen schuilt nog steeds in het metrostation waar ze dekking zochten voor de granaten.

Terug naar waar de oorlog is begonnen

12 mei

met Michiel Driebergen

Bijna drie maanden geleden vertrok verslaggever Michiel Driebergen halsoverkop uit Kharkiv. Deze week keerde hij terug naar de op een na grootse stad van Oekraïne. Daar ziet hij hoe mensen langzaam terugkeren en stiekem al dromen van een wederopbouw van hun land. Daarover correspondent Michiel Driebergen.

Moldavië vreest het volgende slachtoffer van Poetin te worden

28 april

met Michiel Driebergen

Wordt Moldavië de volgende prooi van Rusland? In de afvallige Moldavische regio Transnistrië is het al dagen onrustig na een reeks explosies. Het is onduidelijk wie achter de aanvallen zit. Rusland en Oekraïne wijzen met een beschuldigende vinger naar elkaar. Wat voor een spel wordt in Transnistrië gespeeld? Te gast is Michiel Driebergen, die het gebied goed kent.

De vele kindvluchtelingen in Oekraïne

18 april

een reportage van Michiel Driebergen

Het is wachten op het Russische offensief in de Donbas, in het oosten van Oekraïne. Veel mensen uit die regio wachten de nieuwe strijd niet af en vluchten naar het westen. Onder hen zijn veel kinderen: volgens Unicef is inmiddels twee derde van alle Oekraïense kinderen op de vlucht. Ook in de zuidoostelijk gelegen stad Dnipro zet men zich schrap om meer vluchtelingen op te vangen uit het oosten. Onze Oost-Europa verslaggever Michiel Driebergen reisde per trein van de stad Uzhgorod naar Dnipro en ontmoette onderweg, op die reis van west naar oost, de kinderen die op de vlucht zijn. Een reportage.

Liever niet de ‘taal van de bezetter’ spreken in Lviv

28 maart

met Michiel Driebergen

Voor het eerst werd dit weekend de stad Lviv geraakt door een aanval met Russische raketten. Verslaggever Michiel Driebergen is in deze stad in West-Oekraïne waar hij al jarenlang komt. In het hostel waar hij verblijft, samen met veel vluchtelingen uit andere delen van Oekraïne, merkt hij dat er ondanks de saamhorigheid toch spanningen ontstaan. Zo ervaren de inwoners van Lviv het Russisch, dat veel vluchtelingen uit het oosten spreken, als ‘de taal van de bezetter’.

De felheid van het Oekraïens verzet

7 maart

met Hubert Smeets

Het Russische leger lijkt zich behoorlijk te verslikken in de felle weerstand die Oekraïners bieden. Zij willen koste wat kost hun land en cultuur beschermen tegen deze Russische invasie. Inwoners zijn bereid om heel ver te gaan in hun verzet. Denk bijvoorbeeld aan de groep mensen in de bezette stad Melitopol, die ongewapend een Russische colonne probeerde tegen te houden. Wat drijft hen om zo vol overgave hun leven in de strijd te gooien? 

Hubert Smeets van Raam op Rusland over de motieven achter het huidige verzet.

Opeens was Michiel Driebergen oorlogsverslaggever

3 maart

met Michiel Driebergen

'Het voelt als verraad om terug te zijn.'

Hij maakte de eerste dagen van de Russische invasie van dichtbij mee, en afgelopen week ondernam hij samen met vluchtelingen uit Charkiv een hachelijke tocht naar de Poolse grens: Oost-Europa-verslaggever Michiel Driebergen werd zo tegen wil en dank ook oorlogscorrespondent.

Net terug in Nederland vertelt hij ons over deze intense week, zijn vertrek uit Oekraïne en het schuldgevoel dat hem bekruipt vanwege de mensen die hij moest achterlaten.

Het is oorlog in Europa: de dag van de Russische invasie

24 februari

met Michiel Driebergen, Tijn Sadée, ​​Koert Debeuf en Laurien Crump

Het is oorlog in Europa, dat is het nieuwe normaal zegt de secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg. Maar wat betekent dat nieuwe normaal praktisch? Welke scenario's liggen er voor ons?

Daarover historicus en hoofdredacteur van EU-observer Koert Debeuf en Laurien Crump, hoogleraar internationale betrekkingen van Universiteit Utrecht.

Reportage: Kinderen van de Donbas

18 januari

door Michiel Driebergen

Terwijl de wereld speculeert over een op handen zijnde invasie van Oekraïne door het Russische leger, is het in de Oost-Oekraïense provincie Donbas al acht jaar oorlog. Het Oekraïense leger en door Rusland gesteunde gewapende milities vechten een loopgraven-strijd uit, waarbij de frontlinie dwars door bewoond gebied loopt. Ook kinderen zijn het slachtoffer.

Onze Oost-Europaverslaggever Michiel Driebergen ontmoette hen.

Europa Draait Door

Ook in Europa Draait Door, de wekelijkse podcast van Arend Jan Boekestijn en Tim de Wit, wordt de oorlog in Oekraïne uitgebreid behandeld. Luister hier de meest recente afleveringen over Oekraïne, of abboneer je op de podcast in je favoriete podcast app.

#13 Ontstaan er scheurtjes in de Europese eenheid?

#12 Naar wie luistert Poetin nog?

#11 Moet het Westen meer doen om Oekraïne te steunen?

#10 In Polen zijn ze bang als volgende aan de beurt te zijn?

#9 Derk Sauer: "Hoe krijgen we onze journalisten het land uit?"

#8 Het is oorlog in Europa

2020

Dromen over vrede aan de Oekraïense frontlinie

11 november

door Michiel Driebergen

Het staakt-het-vuren dat in de laatste week van juli werd afgesproken tussen Poetin en Zelenski lijkt het wonderwel te houden: nog niet eerder in de ruim zes jaar oorlog werd er zo weinig geschoten aan het oostelijke front.

Onze verslaggever Michiel Driebergen was in het dorp Verchnotoretske in de Donbas, dat deels onder controle is van het leger en deels van de door Rusland gesteunde separatisten. Aan de Oekraïense kant van het front vroeg hij soldaten en bewoners of ze nu toch niet stilletjes beginnen te dromen van vrede.

De roofridders van Poetin

5 oktober

met Michel Krielaars

Een kleine kliek van ex-KGB kameraden heeft de Russische politiek en economie van het land volkomen in zijn greep. Daarmee weten zo ook het Westen te ondermijnen en zichzelf te verrijken.

NRC-redacteur Michel Krielaars over dit fenomeen, beschreven door de Britse journalist Catherine Belton in het boek Putin’s people. How the KGB took back Russia and then took on the West.

2018

Impact dood Oekraïense activiste

5 november

door Michiel Driebergen

In veel steden in Oekraïne gaan mensen de straat op om te demonstreren naar aanleiding van de dood van Katerina Handzjoek. Deze 33-jarige activiste, die corruptie aan de kaak stelde, lag drie maanden in het ziekenhuis na te zijn overgoten met een bijtend zuur.

Wat is er nog over van de Maidan-revolutie van vijf jaar geleden, de opstand tegen de grootschalige corruptie in het land en tegen de macht van de oligarchen? Oost-Europa verslaggever Michiel Driebergen vertelt over de impact van het overlijden van Katerina Handzjoek.

De toxische tijdbom in Donbas

Drie jaar na het sluiten van het ‘Akkoord van Minsk’, vliegen er nog elke dag granaten over en weer aan het oost-Oekraïense front. En er is nog een groot gevaar: het wemelt er van de steenkoolmijnen en chemische fabrieken die getroffen kunnen worden.

Onze verslaggever Michiel Driebergen maakte een reis langs de Oekraïense kant van het front samen met Wim Zwijnenburg van vredesorganisatie PAX. Zwijnenburg bracht het afgelopen jaar plaatsen in kaart waar het risico op een milieuramp levensgroot is.

Deel 1

Het eerste deel met daarin Michiels auto die vast raakt in de sneeuw, en een kerkdienst onder het wolkendek van een chemische fabriek waarin wordt gebeden voor vrede.

Deel 2

Het tweede deel met daarin een bezoek aan een nog altijd operationele fabriek die vlak nabij het front ligt.

2016

Het Nederlands Oekraïne-referendum: een reportage uit Kyiv

7 april

door Michiel Driebergen

Het referendum zit erop en de uitslag met het duidelijke NEE davert nog na. In Nederland aanleiding voor veel discussie, maar niet over de vraag hoe het nu verder moet in Oekraïne.

Een reportage uit Kyiv van verslaggever Michiel Driebergen.

2015

Sounds of Lviv

'Sounds of Lviv', is een reeks audiokaarten uit de West-Oekraïense stad Lviv, gemaakt door onze correspondent Michiel Driebergen.

In de korte reeks neemt Driebergen ons mee langs de straten en pleinen van de stad, en krijgen wij de muziek te horen van zingende basisschoolleerlingen en hardwerkende wielkloppers op het station.

1: de processie

26 mei

Een processie door de straten van de stad, ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Maidan-revolutie, een jaar geleden.

2: het plein

4 juni

Een zondagavond met uitbundige, politieke discussies op het grote plein.

3: het station

10 juni

De stationshal van Lviv die echoot met het gehamer van de wielkloppers.

4: de basisschool

18 juni

De basisschool waar jonge leerlingen poëzie declameren.

Een roadtrip door Oekraïne

6 januari

door Michiel Driebergen

Al aan het begin van 2015 overheersen in Oekraïne de sombere vooruitzichten. Verslaggever Michiel Driebergen maakt een roadtrip door het westen en midden van Oekraïne. Hij stuit daarin onder meer op de begrafenis van een vrijwilliger die als soldaat naar het oosten was gegaan.

2014

Nucleaire dreiging van Rusland

14 september

met Joris van Bladel en Kati Piri

In de nadagen van de Russische inname van de Krim, verschijnen de eerste, informele dreigingen vanuit Rusland over een mogelijke inzet van nucleaire wapens. Hoe serieus moeten we dergelijke signalen nemen?

Kremlin-watcher over de ambivalentie van het Westen

10 september

met Lilia Shevstova

"Het is hoog tijd dat het Westen een rode lijn trekt en echt iets doet voor de Oekraïners. Want Poetin ziet nu alleen maar ambivalentie en gebrek aan eenheid".

De Oekraïense Lilia Shevstova, die geldt als één van de beste Rusland-deskundigen ter wereld, windt er geen doekjes om. In Bureau Buitenland praat ze over de oorlog in Oekraïne en het onvermogen van het Westen om een passend antwoord te vinden tegen het optreden van Poetin.

Arts en advocaat aan het front

27 augustus

door Michiel Driebergen

Van de eigen failliete regering hoeft het Oekraïense leger geen steun te verwachten. Dat komt grotendeels van de bevolking zelf. Duizenden vrijwilligers zijn actief aan het front, en de bevolking voorziet de soldaten van voedsel en spullen.

Opvallend: de meeste vrijwilligers zijn academici of ondernemers, die ook betrokken waren bij de Maidan-revolutie eerder dit jaar. Zij wagen nu opnieuw hun leven door tegen de separatisten te vechten.

Maar ook tonen zij strijdlust richting Kyiv: als de regering daar nu niet hervormt, hebben ze een groot probleem, waarschuwen zij. Een reportage van Michiel Driebergen die een bataljon vol hoogopgeleide vrijwilligers opzoekt aan het front in het oosten van Oekraïne.

Tijn Sadée over de inname van de Krim en de Brusselse reactie

4 maart

door Tijn Sadée

Een reportage van correspondent Tijn Sadée daags na de Russische inname van de Krim. Vanuit Oekraïne en deels vanuit Brussel. Wat heeft het Westen en de EU de bewoners van Oekraïne te bieden, nu Poetin na de inname van de Krim verdere militaire interventie niet uitsluit?

De Maidan-revolutie

De revolutie waar het allemaal mee begint. Honderduizenden Oekraïners gaan maandenlang de straat op om te demonstreren tegen de pro-Russische, en van corruptie beschuldigde, president Janoekovitsj.

Zijn uiteindelijke afzetting vormt de directe aanleiding voor de Russische president Poetin om de Krim in te nemen, dat, volgens hem, de opstand in Kyiv niet zou steunen.

Gewelddadig of vreedzaam demonstreren?

29 januari

door Michiel Driebergen

Stenen, molotovcocktails, politiegeweld. De internationale druk op de Oekraïense president Janoekovitsj nam zodanig toe dat hij gedwongen werd zijn kabinet naar huis te sturen. Toch blijven duizenden Euromaidan activisten hardnekkig op de barricades staan, in hoofdstad Kyiv maar nu ook in de provincie.

Verslaggever Michiel Driebergen was de afgelopen dagen eerst in Kyiv en toen in de West-Oekraïense stad Lviv, en hij registreert de twijfel van de demonstranten: moeten we de radicale kant op, of blijven we vreedzaam en geduldig bouwen aan een nieuw land?

2013

Euromaidan versus pro-Janoekovitsj

15 december

door Michiel Driebergen

Europa heeft het overleg met Oekraïne over een associatieakkoord stopgezet. Volgens EU-commissaris Uitbreiding Stefan Füle houdt president Janoekovitsj zich niet aan de afspraken. Terwijl het kouder en kouder wordt, staan op het Euromaidan-plein in Kyiv nog steeds meer dan honderdduizend mensen te demonstreren. Langzamerhand beginnen de demonstranten bezorgd te worden. Wat als deze revolutie mislukt?

Oekraïners de straat op

8 december

door Tijn Sadée

In de Oekraïense hoofdstad Kyiv gingen vandaag honderdduizenden mensen de straat op om te protesteren tegen president Janoekovitsj. De demonstranten willen dat de regering een associatieverdrag tekent met de EU maar de president ziet meer in samenwerking met de Russen.

Een reportage van correspondent Tijn Sadée. Aanvullend spreken we met hoogleraar transitie-economie Henk van Gemert van de Universiteit van Tilburg.

Lees ook: