Cuba na Castro

3. Citroenen uit de hemel

Cuba na Castro

3. Citroenen uit de hemel

In deze aflevering verbaast Yuri zich over de nostalgie die leeft onder veel Cubanen.

Cubanen denken graag terug aan de tijd dat er met steun van de Russen grote plannen bekokstoofd werden en er de hoop leefde dat zij voorgoed van de bedelstaf waren gered. In die tijd dreef solidariteit en kameraadschap Cuba vooruit.

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie stortte de Cubaanse economie begin jaren negentig volledig in. Wat Cuba heeft gered was het toen opkomende toerisme. Artsen, ingenieurs en andere hoogopgeleide Cubanen kiezen nu en masse voor een baan in het toerisme omdat daar tenminste geld te verdienen is. Maar met het toerisme nemen de verschillen tussen arm en rijk toe en dreigt een teloorgang van de oude waarden. 

Er wordt soms zelfs voorzichtig terugverlangd naar Fidel: in zijn tijd was iedereen tenminste gelijk. De oom van Yuri, huisarts in het oostelijkste puntje van Cuba, wrijft hem dat nog eens stevig in. Yuri realiseert zich dat hij de oude socialistische waarden altijd vanzelfsprekend heeft gevonden. Hoe belangrijk zijn ze nog voor hem? Aan het eind van de aflevering ontmoet hij een jonge filmmaker met een boodschap die hem danig verwart.

portretten

Achter de schermen van Cuba na Castro nam Yuri ook een hele reeks foto's: voornamelijk portretten van de opvallende, bijzondere, kleurrijke en vaak zo vrolijke Cubanen die zijn pad kruisten. Een selectie van die foto's, vergezeld door Yuri's commentaar, vind je hieronder.

Spelen in een spookstad

Dit zijn drie jongens die wonen in een soort van spookstad, de Ciudad Nuclear. Er zou daar een Russische kerncentrale komen, maar die is nooit afgebouwd. Een aantal mensen zijn er alsnog blijven wonen, de rest van de stad staat leeg.

Voor deze jongens is een lege stad natuurlijk prima. Zij zijn alleen maar de hele dag aan het spelen, ze zijn zich dan ook helemaal niet bewust van het feit dat ze in een verlaten plek wonen. Met dat soort dingen was ik in mijn jeugd ook helemaal niet bezig. Nee, wij gingen lekker honkballen. Ik vind dat geweldig, ik zou willen dat de jeugd in Nederland ook veel meer vrij buiten kon spelen.

Guave

Met guave heb ik een haat-liefde verhouding. Guave is een vrucht die in Cuba in het wild groeit, en niet gebonden is aan een seizoen waardoor deze bijna altijd te vinden is. In de periode especial kreeg ik van mijn moeder heel vaak deze vrucht op verschillende manieren; de vrucht zelf als hij rijp is, of met zout als hij onrijp is, caquito de guava (een soort dessertje), guavesap, mermelada de guava (jam) en barra de guava (soort harde jam). Hier heb ik warme herinneringen aan. Toen ik uit Cuba vertrok kon ik Guava niet meer luchten of zien omdat ik het zoveel heb gegeten, maar na zoveel jaar in Nederland is het gelukkig weer een van mijn favoriete vruchten geworden.

Caldosa

Wat je hier ziet is een caldosa, een soort gevulde soep die wordt gemaakt bij feestjes op straat. Iedereen neemt dan iets mee, een beetje vlees of iets anders, en gooit dat erin. Omdat iedereen iets anders meeneemt is de soep in principe elke keer een beetje anders, maar omdat je op Cuba zo weinig hebt, blijft het toch een soort van vast recept, haha.

Ik heb deze foto genomen in Cienfuegos, wat meer het platteland van Cuba is. Je moet je voorstellen dat dit daar eigenlijk elke zaterdagmiddag gebeurt. Een groepje mensen gaat de straat op en samen caldosa maken, want Pietje Puk is het jarig. Het is gewoon weer een reden om het leven te vieren. Behalve de soep wordt er dan ook bij dit soort feestjes vooral veel rum genuttigd.

Revolutionair

Deze man is heel bekend in Santiago de Cuba, hij is bijna een celebrity. Hij gaat altijd rennen op historische data van de revolutie, in dit geval de sterfdag van Fidel. Samen met een groep mensen rende hij naar zijn graf, een symbolische daad om de eer van Fidel hoog te houden.

De vlag die hij meedraagt verwijst naar verschillende dingen; De graad commandante; dat is de hoogste militaire onderscheiding in Cuba, die Fidel op zijn schouders had als hij in het groen gekleed was, wat hij altijd deed.

De witte duif staat voor vrijheid; maar ook voor de witte duif die op Fidel zijn schouder zat en wegvloog tijdens zijn allereerste speech na de overwinning en aankomst in Havana in 1960.

Het rood en zwart zijn de kleuren van de vlag van Movimiento 26 de Julio, de Beweging van de 26ste juli: een van Fidels eerste pogingen om de macht te pakken, in 1953. Met een klein groepje vechters probeerde hij toen de stad over te nemen, het was praktisch een zelfmoordpoging. Dit leeft nog altijd heel erg in Santiago.

Bloedserieus

Ik vond dit een heel bijzonder beeld en moest deze foto echt maken. Het is een politieagente op motor met felrood gestifte lippen en een strak politiepak waardoor haar rondingen duidelijk zichtbaar waren. Ze is aan het werk, trots, bloedserieus en professioneel. Dit is echt typisch Cubaans. Ook al draag je een uniform en ben je aan het werk, je wilt wel aantrekkelijk en vrouwelijk zijn.

Vintage

Een van de thema’s die terugkomen in de serie is vis, en waarom er weinig vis in Cuba te vinden is. Deze jongen jaagt elke dag met (vintage) duikbril, snorkel en scherpe stok op vissen. Ik vond hem aan de overkant van Havana Vieja, bij Castillo De el Morro.

Urenlang ligt hij in het water om te vissen voor zijn familie. Als hij grote vissen vangt kan hij ze ook verkopen. Hij liet me op deze foto zijn grootste vangst van de dag zien, maar het mooiste vond ik de blik in zijn ogen door de bril.