Future Shock

#29 Onze missie op de Noordpool

Future Shock

#29 Onze missie op de Noordpool

De Russische dreiging in het poolgebied is inmiddels zo groot dat er niet driehonderd, maar zes- tot achthonderd Nederlandse mariniers naar het gebied zijn afgereisd. Fotojournalist Kadir van Lohuizen was erbij en doet verslag.

De stijgende zeespiegel is maar een van de vele gevolgen van het smeltende poolijs. Ook de huidige Europese hittegolf wordt er mogelijk door veroorzaakt.

Hoewel Nederland relatief is gespaard, werd er in Frankrijk een absoluut hitterecord gemeten: 45,9 graden. Uitzonderlijk, vooral omdat hitterecords nooit zo vroeg in het jaar plaatsvinden. Maar wat heeft de Noordpool hiermee te maken?

Dim Coumou is als klimatoloog verbonden aan het Potsdam Instituut voor Klimaatonderzoek en verklaart:  ‘De Noordpool warmt twee tot drie keer sneller op dan de rest van de wereld. Als dit gebeurt neemt het temperatuurverschil tussen de subtropen en het poolgebied af. Daardoor neemt ook het drukverschil in de atmosfeer af. Je ziet dan ook dat de straalstroom afzwakt.’

Die straalstroom is een luchtstroom op vijf tot tien kilometer hoogte, die er normaal gesproken voor zorgt dat het weer van west naar oost waait. Door het afzwakken van deze stroom worden zogenaamde Rossby-golven beïnvloed: een slingerend patroon in de straalstroom, die lucht uit het zuiden naar Europa blaast.

Coumou: ‘Het is een natuurlijk verschijnsel dat er altijd al is geweest. Het is nu de vraag hoe klimaatverandering die Rossby-golven beïnvloedt. De afgelopen weken hebben we zo’n golfpatroon over de Atlantische Oceaan gezien. Een kenmerk van dat golfpatroon was dat er een sterke noordwaartse stroming vanaf de Sahara over Frankrijk trok. Dat bracht extreem warme lucht van de Sahara naar Frankrijk en verder noordwaarts. Dat was een van de belangrijke oorzaken van de hittegolven die we de afgelopen weken hebben gezien.’

Afgezien van de klimatologische gevolgen, zet het smeltende ijs ook de wereldwijde geopolitieke verhoudingen op scherp. Door al dat ijs dat langzaam verdwijnt, komen nieuwe grondstoffen binnen handbereik. Grondstoffen waar alle grootmachten op azen.

In het kader van een langdurig journalistiek project reisde Kadir naar de Noordpool, samen met zijn Russische collega Yuri Kozyrev. Van Lohuizen trok naar arctisch Noord-Amerika, Kozyrev naar Siberië. Beiden legden hun tocht fotograferend vast en daaruit vloeide onder meer ‘Verovering van de Noordpool’.

Onze Tom Reijner spreekt Van Lohuizen over zijn barre tocht door Canada, het smelten van het ijs, en de op handen zijnde militaire strijd om grondstoffen. Van Lohuizen, die onlangs nog meeging op een Nederlandse militaire missie naar Noorwegen, spreekt ook over de Russische dreiging. De commandant van de Nederlandse mariniers was daarover opmerkelijk open. 

Redactie: Tom Reijner

Techniek: Alfred Koster

Productie: Olivier Schuringa

Eindredactie: Bregtje van der Haak

Abonneer je snel om niets te missen via ► Apple podcasts RSS Feed of Stitcher

Meer afleveringen

advertentie