De zure lucht van economische groei

, Floris-Jan van Luyn

VPRO Gidsartikel

De smerigste lucht, de vuilste rivieren, de hoogste afvalbergen en de meeste eco-doden: zoals alles in China kent ook het milieuverhaal enkel superlatieven. Alles en iedereen kampt met de gevolgen van de razendsnelle economische opkomst. De regenmakers is een onderzoeksjournalistieke documentaire over de teloorgang van het Chinese milieu, verteld in portretten van vier burgeractivisten. Maker Floris-Jan van Luyn was zes jaar NRC-correspondent in China.

Met een behulpzaam gebaar wijst de vrouw in uniform naar het open treinraam. Het is hartje zomer en het staat wijd open. Het voorbijrazende landschap erachter is overdonderend in woekerend groen. De menselijk malaise is nog nooit zo ver weg geweest. Met een gangetje tachtig ziet de wereld er bepaald vriendelijk uit. Weg de lange wachtende rijen, weg de dringende massa, weg de weigerachtige bureaucratie. Het is 1989 en mijn eerste kennismaking met China. Als een verantwoordelijk wereldreiziger heb ik de verpakkingen van mijn instant noodles, gepreserveerde groenten, lycheeschillen en pakjes kokosmelk in de 56 uur van Canton naar Kunming netjes in een plastic zakje verzameld om die, bij het ontbreken van een afvalbak, later in te leveren bij de treinwacht. Maar als die even voor aankomst vriendelijk lachend haar opwachting maakt en de vragende blik in mijn ogen leest, wijst ze resoluut naar het open raam. ‘Daar is de afvalbak,’ zegt haar vinger, die voor de plechtige gelegenheid van de inspectie in een witkatoenen handschoen is gestoken.

Verbijsterd reik ik de hand het zakje aan, die het pardoes door het raam richting het razende zomergroen keilt. Na gedane zaken knikt de vrouw goeiig in mijn richting, als had ze willen zeggen dat ze me graag van dienst is geweest, maar dat ik het de volgende keer gewoon zelf mag doen, en wel meteen – dus niet eerst verzamelen, maar direct door het open raam de wijde wereld van de Volksrepubliek China in.

Stof en roet

De smaak van verf

Aan de hoogste bieders

Wantoestanden

Schijnvrijheden

advertentie