steun vpro

Ovt

Ovt

Presentatie: Paul van der Gaag 10.00-11.00: Het woord negerzoen , een soortnaam voor een lekkernij uit 1920, zou van de stichting Eer en herstelbetaling Slachtoffers Slavernij Verleden verbannen moeten worden. Maar hoe zit het dan met moorkop, met zigeunerschnitzel, met jodenkoek, Turks fruit of met negerbal. Moeten die samen met woorden als negerzaad, (zwart zaad) en negerzweet (bargoens voor koffie), jodenpek, (asfalt), jodenfooi, jodenlijm (speeksel) en zigeunersaus geschrapt worden uit de Nederlandse woordenschat. En in welke context zijn die woorden eigenlijk ontstaan? Een gesprek met historicus, journalist en lexicograaf Ewoud Sanders Minister Bot weigerde deze week het rapport ‘Een Daad van Vrije Keuze. De Papoea’s van westelijk Nieuw-Guinea en de grenzen van het zelfbeschikkingsrecht’ van historicus Pieter Drooglever in ontvangst te nemen over de overdracht van Nieuw Guinea aan Indonesië. Zijn onderzoek wijst uit dat de Papoea’s groot onrecht is aangedaan. Maar de politiek wil Indonesië niet voor het hoofd stoten en is dan ook niet van plan om iets met die conclusie van het rapport te doen. Een gesprek met Pieter Drooglever en Zacharias Sawor, auteur van het boekje ‘Ik ben een papoea’ over het (vuile) spel dat destijds gespeeld is. Met om ongeveer 10.30u de column van de journalist Jan van der Putten 'Op 20 november 1945, nu precies 60 jaar geleden, begon het proces van Neurenberg tegen de 24 belangrijkste oorlogsmisdadigers onder de nazi's,onder wie Göring, Hess, Seyss-Inquart en Speer. In Neurenberg worden voor de eerste keer in de geschiedenis de schuldigen aan oorlog en leed ter verantwoording geroepen. Het is bovendien een mediaspektakel van de eerste orde. De grote internationale kranten en tijdschriften sturen hun beste mensen, waaronder schrijvers als Ernest Hemingway en John Steinbeckof journalisten zoals de jonge Willy Brandt. Deze week verscheen ook het boek ‘Het proces van Neurenberg: Oorlogsmisdadigers, sterreporters en het eerste internationale gerechtshof’ van Steffen Radlmaier. Een gesprek met publicist Christoph Buchwald en historicus Wim Berkelaar over het proces van Neurenberg. 11.00-12.00: A.s. dinsdag te verschijnt het ‘Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2005: God in de Nederlandse politiek’. Een gesprek met Charlotte Brand, van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis in Nijmegen die een bijdrage in het jaarboek schreef onder de titel ‘Moorse Minaretten op kosten van de staat? Overheidssubsidie voor moskeeën (1960-1990)’. Een reportage over de wereld van de bouwplaat n.a.v. de tentoonstelling ‘Karton op schaal. De wereld van de bouwplaat’ in het Museum Willem van Haren in Heerenveen. Een gesprek met Ellie Smolenaars over Clara Wichmann de juriste en essayiste die leefde van 1885 tot 1922. Smolenaars schreef een boek over haar onder de titel ‘Passie voor vrijheid: Clara Wichmann (1885-1922)’. 11.25 In het Spoor terug: En ballon! In 1870 en 1871 is Parijs belegerd door de Pruisen. De enige manier om met de buitenwereld te communiceren is door ballonnen op te laten met post en militaire papieren die 's nachts over de Pruisische stellingen geblazen worden en uiteindelijk landen waar de wind ze brengt. Er zijn toen ruim 60 ballonnen opgelaten. Drie van die ballonnen zijn in Nederland terecht gekomen; in Castelre (Baarle Nassau), in Hierden (Hardewijk) en in Merselo (Venray). Voor de Fransen waren de ballonnen bijna mythische boodschappers van hoop, voor de Boeren in Nederland waren het angstaanjagende gevaartes die uit het niets op hun hoofden neerdaalden. Afl. 1 van een tweeluik over de Parijse ballonnen. Samenstelling: Mathijs Deen INFO: ‘Een Daad van Vrije Keuze. De Papoea’s van westelijk Nieuw-Guinea en de grenzen van het zelfbeschikkingsrecht’ – P.J. Drooglever, uitg. Boom, isbn 9085061784 ‘Het proces van Neurenberg: Oorlogsmisdadigers, sterreporters en het eerste internationale gerechtshof’ – Steffen Radlmaier, uitg. Cossee, isbn 90 5936 093 1 ‘Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2005: God in de Nederlandse politiek’ , uitg. SDU, isbn 90 12 10608 7 ‘Passie voor vrijheid: Clara Wichmann (1885-1922)’- Ellie Smolenaars, uig. Aksant, isbn 90 5260 173 9 Tentoonstelling ‘Karton op schaal. De wereld van de bouwplaat’- Museum Willem van Haren Heerenveen , t/m 26/2/2006

Fragmenten

Klik hier voor alle fragmenten van deze uitzending

Racistische woorden

vanaf 00:07:22

De negerzoen bestaat al bijna een eeuw zonder enig probleem. De meeste mensen zullen de negerzoen niet associëren met discriminatie. Toch kan de term niet meer volgens de stichting ‘Eer en herstelbetaling Slachtoffers Slavernij Verleden’. Maar hoe zit het dan met moorkop, zigeunerschnitzel, jodenkoek, Turks fruit of met negerbal. Moeten die samen met woorden als negerzaad(zwart zaad)en negerzweet(bargoens voor koffie), jodenpek(asfalt), jodenfooi, jodenlijm (speeksel) en zigeunersaus geschrapt worden uit de Nederlandse woordenschat? En in welke context zijn die woorden eigenlijk ontstaan? Paul van der Gaag spreekt met historicus, journalist en lexicograaf Ewoud Sanders.

'Een Daad van Vrije Keuze. De Papoea's van Nieuw-Guinea en de grenzen van het zelfbeschikkingsrecht'

vanaf 00:14:01

Het onrecht dat de Papoea’s is aangedaan heeft sinds deze week officiële wetenschappelijke erkenning gekregen. Uit het rapport 'Een Daad van Vrije Keuze. De Papoea's van westelijk Nieuw-Guinea en de grenzen van het zelfbeschikkingsrecht' van historicus Pieter Drooglever blijkt ondubbelzinnig dat de Indonesiërs Nieuw-Guinea ingelijfd heeft en dat de zogenaamde volksraadpleging een farce was. Paul van der Gaag spreekt met Pieter Drooglever en Zacharias Sawor, auteur van het boekje 'Ik ben een papoea' over het (vuile) spel dat destijds gespeeld is.

Column Jan van der Putten: Populisme

vanaf 00:34:13

Alberto Fujimori, Juan Domingo Perón in Argentinië, Fidel Castro in Cuba, Víctor Raúl Haya de la Torre in Peru. Hugo Chávez in Venezuela. Wat hebben, of hadden, deze heren gemeen? Niet hun ideologie, want populisten kunnen rechts of links of een beetje van alles zijn, maar hun feilloze vermogen om de massa’s te bespelen en hun vaste overtuiging dat ze een abonnement hebben op de macht, meent Jan van der Putten.

Het proces van Neurenberg

vanaf 00:39:16

'Is het zinvol om enkele maanden lang, voor een paar miljoen dollar per week, 3000 mensen bezig te houden alleen om te luisteren naar de verdedigingsredes van een paar mannen die door de wereld allang schuldig zijn verklaard', zo vroeg een Amerikaanse verslaggever zich af een dag voor het begin van het Neurenberg tribunaal in november 1945.

'Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2005: God in de Nederlandse politiek'.

vanaf 01:04:18

Op 5 augustus 1796 werd de scheiding tussen kerk en staat voor het eerst vastgelegd. Sindsdien is het in de grondwet opgenomen. Toch blijkt uit het 'Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2005: God in de Nederlandse politiek' dat dit decreet wel eens ontdoken wordt. Paul van der Gaag praat met Charlotte Brand, van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis in Nijmegen. In het jaarboek schreef zij een bijdrage onder de titel 'Moorse Minaretten op kosten van de staat? Overheidssubsidie voor moskeeën (1960-1990)'.

Karton op schaal

vanaf 01:10:57

Wie heeft er niet als kind op een regenachtige zondagmiddag een bouwplaat in elkaar geknutseld? Een aankleedpop, een kijkdoos, een molen, een boerderij of een vliegtuig? Al eeuwen lang maken architecten en stedenbouwkundigen schaalmodellen van gebouwen om de opdrachtgever een goede ruimtelijke indruk te geven van het ontwerp. Een reportage van Gerard Leenders met uitgever Léon Schuijt over de wereld van de bouwplaat naar aanleiding van de tentoonstelling 'Karton op schaal. De wereld van de bouwplaat' in het Museum Willem van Haren in Heerenveen.

Clara Wichmann

vanaf 01:17:11

Het te korte leven van de juriste en filosofe Clara Wichmann was zo vol drama dat biografe Ellie Smolenaars besloot een biografie in geheel eigen stijl te schrijven, als een docu-drama met dialogen en zeer op de huid van de hoofdpersoon. Paul van der Gaag spreekt met de haar over haar boek 'Passie voor vrijheid: Clara Wichmann (1885-1922)'.

Het Spoor terug: En Ballon

vanaf 01:26:49

In 1870 en 1871 is Parijs belegerd door de Pruisen. De enige manier om met de buitenwereld te communiceren is door ballonnen op te laten met post en militaire papieren die 's nachts over de Pruisische stellingen geblazen worden en uiteindelijk landen waar de wind ze brengt. Er zijn toen ruim 60 ballonnen opgelaten. Drie van die ballonnen zijn in Nederland terecht gekomen; in Castelre (Baarle Nassau), in Hierden (Hardewijk) en in Merselo (Venray). Voor de Fransen waren de ballonnen bijna mythische boodschappers van hoop, voor de boeren in Nederland waren het angstaanjagende gevaartes die uit het niets op hun hoofden neerdaalden. Afl. 1 van een tweeluik over de Parijse ballonnen. Samenstelling: Mathijs Deen