VPRO vertikaal
Eind vorig jaar deed VPRO Medialab verkennend onderzoek naar een alternatief platform voor verticale video, weg van de TikToks en de Insta’s. Van de publieke omroep, voor ons (jonge) publiek. Dat daar een noodzaak voor is, blijkt wel uit de cijfers.
In de periode 2021-2025, maakte de publieke omroep zo’n 190 vertical first titels. Dat wilzeggen: programma’s, platforms of videoseries die verticaal zijn gemaakt, voor op de telefoon,te bekijken op de bekende platforms van Big Tech. Alleen op die platforms, want er is geencentrale plek à la NPO Start waar verticale video’s van de publieke omroep te bekijken zijn. Endat terwijl 77% van de Nederlandse jongeren (15-21) zichzelf als misschien of zeker verslaafdaan social media ziet. Gemiddeld spenderen zij 3,9 uur per dag op die sociale media, wat bijsteeds meer van hen leidt tot ongemak. Zo blijkt uit de wetenschappelijke literatuur datovermatig gebruik van sociale mediaplatforms kan leiden tot slaapproblemen, lagereschoolprestaties, depressie en angst. Uit ons eigen onderzoek weten we dat 78% van dejongeren die wel eens video’s kijken op platforms als TikTok, graag zou minderen of stoppen.
Zou het niet goed zijn, vroegen wij ons daarom af, als de VPRO een alternatief aanbood? Waarons jonge publiek onze verticale series (series als Dikke Vette Leugens en Geen Hokje VoorOns) kan kijken, zonder dat ze gedwongen worden in die algoritmisch gestuurdedopaminemijnen af te dalen. Zodat we hen beschermen, én onszelf minder afhankelijk makenvan ecosystemen die content onzichtbaar filteren en in contexten plaatsen die haaks staan oponze publieke waarden. Dat zou inderdaad goed zijn, concludeerden we, en daar waren NPOStart én vrijwel alle andere omroepen het mee eens.
Dit jaar gaan we daarom over op de volgende stap: een kleine pilotversie van een platform,waar jongeren verticale NPO-content kunnen kijken zonder verslavende algoritmes, zondermanipulatieve beloningssystemen, en met transparantie over de bron. Om dat platform tevullen, onderzoeken we dit jaar ook wat voor nieuwe maakvormen hierdoor mogelijk wordengemaakt. Want met een eigen platform kan verticale content op zich zelf staan: het hoeft geenconversie naar lineair meer te genereren. Dat opent de deur naar allerlei spannende,volwaardige verticale formats – microdrama, anyone? – en laagdrempeligetalentontwikkelingstrajecten voor jonge makers.