Freek de Jonge
theatermaker (1944)
Freek de Jonge
theatermaker (1944)

Op 20 juli 2014 opent Freek de Jonge zes nieuwe zondagavonden Zomergasten. Een korte wandeling door het leven en langs de carrière van de veelzijdige theatermaker.

Op 30 augustus 1944 wordt Frederik Jan Georg de Jonge als zoon van een Boskoopse hervormde predikant geboren in Eenrum. Anderhalf jaar na zijn geboorte verruilt de familie De Jonge dit Groningse dorp voor het Friese Workum, waar ze in 1946 in de oude pastorie trekken. Voordat Freek in 1965 het ouderlijk huis verlaat om in Amsterdam te gaan wonen, verhuist hij eerst nog met zijn ouders mee naar Zaandam en Goes. Als zoon van een predikant verhuist Freek vaak in zijn jeugd.

De zoon van de predikant

“Zondagmiddag negentienvijftig met mijn vader naar de kerk, voor mij is het een wekelijks uitje, voor mijn vader zijn dagelijks werk,” zingt De Jonge over zijn vader in het nummer ‘De Stem van Vader’. In een serie die hij ter gelegenheid van zijn 65e verjaardag in samenwerking met de VPRO maakt, vertelt De Jonge uitgebreid over de invloed van zijn vader en zijn christelijke opvoeding op hem en zijn werk. .

het orgel van grote sint-gertrudiskerk in workum brengt freek in contact met muziek, het overweldigt hem

ook de gospelplaten van zijn vader zijn van grote invloed op de jonge freek

Neerlands Hoop In Bange Dagen

Komisch duo 1968-1981

Freek groeit op in de jaren vijftig, de periode van de wederopbouw. In 1965 begint hij zijn studie culturele antropologie in Amsterdam. Net als zijn vader sluit hij zich aan bij het studentencorps, waar hij Johan Gertenbach en Bram Vermeulen leert kennen. Het trio vormt samen cabarettrio Cabariolet. Het succes blijft uit. Nadat Gertenbach zich terug trekt, gaan Vermeulen en De Jonge samen verder als Neerlands Hoop in Bange dagen. In ’68 worden ze vijfde op het Camerettenfestival, dat twee jaar eerder was gestart door een Delftse studentenvereniging. Neerlands Hoop is een succes.

freek en bram vormen samen neerlands hoop in bange dagen

De Jonge zegt dat Neerlands Hoop maar weinig op had met de studentenacties van het einde van de jaren zestig. Toch wordt de cabaretier bekend met zijn activistische teksten en acties.

Het vaderlandse cabaret is op sterven na dood, vinden de twee succesvolle leden van Neerlands Hoop. Het wordt ze niet in dank afgenomen. Freek en Bram worden voor oudere collega’s vaak ‘Preek en Dram’, zoals cabaretier Wim Kan hen al snel doopt. In absurdistische stukjes en poëtische liedjes schoppen ze tegen de generaties die hen voor gingen. Met succes. Het hoge tempo van de grappen van de cabaretiers en de vernieuwende muziek van hun shows doen het goed bij het publiek.

'Bloed aan de Paal'

Niet alleen het vaderlandse cabaret kan op een pak slaag van de boze avant-gardisten rekenen. In 1978 komt het tweetal in actie tegen de Nederlandse deelname aan het WK in Argentinië, waar op dat moment de mensenrechten worden geschonden door een militaire dictatuur. Kort voor het WK beginnen ze met ‘Bloed aan de Paal’, een actie die tot doel heeft om het Nederlands elftal uit Argentinië te houden. “Generaal Videla,” zei de Jonge, “daar kunnen we niet om lachen.” Ondanks de grote aandacht voor de actie van de komieken vertrekt Oranje naar Argentinië, om daar in de finale door het gastland verslagen te worden.

'Generaal Videla, daar kunnen we niet om lachen'

Solo

Alleen verder 1981-heden

In 1981, drie jaar na ‘Bloed aan de Paal’, besluiten De Jonge en Vermeulen uit elkaar te gaan. Freek begint een zeer succesvolle solocarrière. Opnieuw vernieuwt hij het Nederlandse cabaret. In zijn show ‘De Komiek’ introduceert hij zijn ‘rode draad’, een verhaal dat gedurende de voorstelling meerdere malen terugkeert. Net als met Neerlands Hoop in Bange Dagen speelt De Jonge succesvol grote zalen plat. Na ‘De Komiek’ volgen nog meer dan vijftig voorstellingen.

Aan het begin van zijn solocarrière houdt De Jonge zich weinig bezig met muziek in zijn shows. Dat was altijd Brams taak geweest. Toch keert muziek weer terug in het werk van Freek. In 1997 scoort hij samen met Robert Jan Stips zelfs een hit met ‘Leven na de dood’. Naast zijn omvangrijke theatercarrière, maakt hij ook twee speelfilms, De Illusionist en de Kkkomediant. Ook schrijft hij drie romans en maakt hij verschillende televisieprogramma’s.

in 1997 scoort freek een hit met zijn ‘leven na de dood’

Politiek

Politiek geëngageerd

Zijn hele carrière lang maakt Freek politiek geëngageerd werk. Na ‘Bloed aan de Paal’ komt De Jonge nog vaak in actie. In zijn conferences haalt hij hard uit naar politieke partijen en vooraanstaande politici. Hij gebruikt spot als wapen tegen de verharding van de Nederlandse politiek. In zijn conferences en mediaoptredens mag hij nog altijd graag de status quo uitdagen. Ook in actualiteitenprogramma’s is Freek geregeld aan tafel te vinden.

Tot een nieuw ‘Bloed aan de Paal’ komt het in 2008, met de Olympische Spelen in China, niet. Freek, zelf groot sportliefhebber, ziet in China vooral ook de positieve ontwikkelingen in het land. Waar collega’s Erik van Muiswinkel en Jeroen van Merwijk zich uitspreken tegen uitbundige oranjefeesten rondom de Spelen in het mensenrechten schendende China, ziet Freek vooral een “niet-doortimmerde” actie. De cabaretier besluit dat de veranderingen in China bewonderenswaardig, maar traag zijn. Voor Freek ditmaal geen sportboycot.

Presentator

'Ik ben géén presentator' 1996

De Jonge was al eerder betrokken bij Zomergasten. Hij zat zelf al eens op de stoel van Wilfried de Jong als presentator van het programma. In 1996 volgt hij Peter van Ingen op als gastheer. Hij ontvangt schrijfster Connie Palmen, journalist en cineast Jan Vrijman, acteur Tom Hoffman, fotograaf Anton Corbijn en theaterregisseur Gerardjan Rijnders.

De komiek ontregelt. Hij geeft later toe dat hij de confrontatie met de gast wilde opzoeken. Hij wil van Zomergasten een event maken. Het moet meer zijn dan een interview. Wanneer Jan Vrijman hem confronteert met een fragment uit het oeuvre van ‘Neerlands Hoop’, bijvoorbeeld, loopt De Jonge weg. Vrijman leidt zonder zijn gastheer zijn fragment in.

freek ontregelt. bij een fragment van ‘neerlands hoop’ laat hij zijn gast jan vrijman alleen

Zomergast

Zondag 20 juli om 20.15 op Nederland 2

Tijdens zijn allereerste uitzending in 1996 zegt Freek dat hij gaat onderzoeken wie hij nou eigenlijk is. Dit wil hij doen met de bekende Nederlanders die hem tijdens de uitzendingen onder handen gaan nemen. Of dat is gelukt, blijft de vraag. Mocht het destijds mislukt zijn, deze zomer wordt hij nogmaals onder handen genomen. Ditmaal niet in de rol van presentator, maar als Zomergast aan tafel bij presentator Wilfried de Jong. De twee zijn geen onbekenden voor elkaar. Freek en Wilfried ontmoetten elkaar eerder bij Holland Sport en 24 Uur met…

Freek is de derde Zomergast die ooit zelf Zomergasten presenteerde. Adriaan van Dis ging hem voor als presentator die later als gast in het programma verscheen. Connie Palmen deed dit andersom. Zij was Freeks eerste Zomergast in de zomer van 1996 en presenteerde negen jaar daarna zelf het programma.

Op 20 juli om 20.15 opent het nieuwe Zomergastenseizoen met Freek de Jonge op Nederland 2. Tegelijkertijd is het gesprek tussen hem en Wilfried de Jong online te volgen via de livestream op vpro.nl.

w
l
Zomergastenlijst 2014
b
Uw browser lijkt ietwat verouderd.
Voor de volledige ervaring raden wij u aan om Chrome, Firefox of Safari te gebruiken.

Veel plezier.
nog even niet online.