Ionica Smeets
wiskundige & wetenschapsjournalist (1979)
Ionica Smeets
wiskundige & wetenschapsjournalist (1979)

De vijfde Zomergast, Ionica Smeets, is wiskundige en wetenschapsjournalist. Ze wordt in 1979 geboren te Delft en groeit op in Maassluis. Haar vader is natuurkundige.

Tijdens haar promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden, waarvoor ze in 2010 haar proefschrift afrondt, ontmoet ze Jeanine Daems, ook promovenda. In 2006 beginnen ze samen de weblog Wiskundemeisjes, een site waarop ze op een toegankelijke manier over wiskunde schrijven. 'De Wiskundemeisjes leggen het nog één keer uit.' Wat 'het' dan is, verschilt per artikel. Advies voor de koning, examentips voor scholieren of beleggingsadvies; de Wiskundemeisjes kennen de wiskunde en zijn bereid het je nog één keer uit te leggen.

De Wiskundemeisjes zijn een groot succes. Al snel haalt hun website tussen de twee- en drieduizend bezoekers per dag. Het levert ze talloze prijzen op en een column in de Volkskrant. De meisjes maken hiernaast enige tijd samen wiskunde-items voor Schooltv. In 2013 presenteert Smeets een seizoen lang samen met presentatrice Sofie van den Enk het programma Eureka. Eerder vervangt ze Van den Enk al als presentatrice bij De Rekenkamer.

Naast de optredens in de Volkskrant en bij Schooltv en Eureka, zit Ionica Smeets regelmatig aan tafel bij actualiteitenprogramma's als Pauw & Witteman en De wereld draait door. Hier spreekt ze over wiskundige ontdekkingen en projecten. Ze vindt het leuk haar enthousiasme over te brengen aan een publiek en ziet het als haar werk om alfa- en bètawetenschap aan elkaar te verbinden.

Samen met Bas Haring, hoogleraar Publiek Begrip van Wetenschap, schrijft ze in 2010 het boek Vallende kwartjes

Op dit moment werkt ze aan Het exacte verhaal, een boek dat zich richt op wetenschapscommunicatie voor bètawetenschappers. Op de vraag hoe lang ze nog wiskundemeisje blijft antwoordt ze:

“Van die naam willen we al een tijdje af maar als ik daar bij de Volkskrant over begin, zeggen ze dat de Pet Shop Boys ook nog altijd de Pet Shop Boys zijn. Ach, nu is het een geuzennaam al vraag ik bij lezingen op scholen om mij niet zo aan te kondigen. Daar is dat een beetje raar.”

Op 18 juli j.l. gaf Ionica nog een lezing op het partijkantoor van de SP in haar woonplaats Leiden. Hugo Hoes schrijft hierover in de VPRO gids:

Ionica zegt: "Ik ben het lang niet met alle standpunten van de SP eens, maar wel met die over eerlijk delen. Want daar gaat het voor mij om: dat we een beetje lief zijn tegen elkaar en eerlijk delen.
Het is vrijdagavond 18 juli, de dag na de ramp, en ik luister na een minuut stilte met 21 andere bezoekers in het Leidse partijkantoor van de SP naar lid Ionica Smeets. Zij geeft deze tropische dag een openbare en gratis lezing met de titel Liegen met cijfers. Alle bezoekers lijken van de partij, want men kent elkaar. Ook voor Smeets is het een rare dag.

Vrienden zeiden dat het zo opmerkelijk was hoeveel mensen ze kenden die indirect betrokken waren bij deze ramp. Toen ik wilde uitleggen dat het helemaal niet toevallig was zeiden ze 'dat ik nu even mijn bek moet houden.'
Aan cijfers van een Wiskundemeisje was even geen behoefte. Maar vanavond wel. Geïnteresseerd luistert iedereen naar Smeets die met zichtbaar plezier het ene na het andere voorbeeld toont van manipulatie met cijfers. Vooral in grafieken wordt veel bewust of onbewust gelogen en verdraaid.

Vooral amusant zijn statistische voorbeelden die met oorzaak en gevolg te maken hebben. Dat de meeste mensen verdrinken op dagen waarin de ijsverkoop piekt, zoals vandaag, heeft geen causaal verband, maar is ook geen toeval. Smeets daagt de aanwezigen uit om mee te denken en te doen en luistert met pretoogjes en kin half rustend op haar hand naar het publiek. De denkstand als tussenstand. Ze eindigt met een wiskundige formule. Want een voordracht zonder formule is als een romantische komedie zonder kus. Na afloop krijgt ze chocola. Of wat daar van over is bij deze hitte."

Voordat ze 'getallendiva' werd, was ze al eens in de media

In 1996 is Ionica 16 jaar oud, ze is hoogbegaafd en haalt hiermee de krant wanneer ze naar een speciaal kamp voor hoogbegaafden gaat

Ook verschijnt ze bij Inge Diepman in Middageditie om hierover te vertellen

Op haar derde leert ze zichzelf lezen en in die periode maakt ze kennis met de krant. Wanneer andere kinderen buiten spelen, leest Ionica het liefst een boek. Ze gaat graag naar school en doet er "braaf" haar best. Leren gaat haar goed af en het kost haar maar weinig moeite.

Ze besluit een bètapakket samen te stellen. Ze is handig met taal en schrijft leuk, maar dat geldt voor zoveel mensen. Een taal studeren kan altijd nog wel, vindt ze. Ze richt zich op de exacte vakken. Daar hebben veel meer mensen moeite mee.

Na haar middelbare school start ze een studie informatica aan de Technische Universiteit in haar geboorteplaats Delft. Ze besluit na een jaar te stoppen met informatica om technische wiskunde te gaan studeren.

Getallendiva

Uitdagend is de studie absoluut. Volgens Ionica is het lastige aan wiskunde dat je op een heel abstract niveau dingen probeert te begrijpen en soms niet duidelijk is hoe je dat moet doen. Ze vertelt hoe ze aan het einde van haar studie allerlei sommen kon oplossen, zonder volledig te begrijpen wat ze deed. Dat begrip komt met talent en geduld.

“Toen ik in Delft studeerde, wilde ik principieel geen beta als vriend. Die willen alleen verkering omdat je een meisje bent, dacht ik, ze zijn blij dat ze überhaupt een vriendin hebben.”

Elsevier, februari 2012

Dat ze inmiddels al jaren samen is met haar vriend Han, zelf natuurkundige, is dus eigenlijk tegen alle verwachtingen van haar studententijd in.
Ionica laat vaker de wetenschap los op haar eigen liefdesleven. Zo beschrijft ze in haar boek 'Ik was altijd heel slecht in wiskunde' een onderzoek waaruit blijkt dat de beste relatie na je twaalfde relatie de ware is. Ze ondervond dit zelf ook: Han is nummer veertien.

Receptjes

"Han, o lief, o zoete hartendief"

Dit is niet alleen een liefdesverklaring aan haar vriend. In haar proefschrift legt ze uit dat het, wanneer je de letters van de woorden uit de verklaring telt, ook kan dienen als een ezelsbrug om de eerste decimalen van het getal Pi te onthouden.

Een pagina uit het proefschrift

In 2006 start Ionica met haar vier jaar durende promotieonderzoek. Ze doet dit aan de Universiteit Leiden. Bij haar sollicitatiegesprek geeft ze al aan dat ze zichzelf eerder als journalist dan als onderzoeker in haar vakgebied ziet werken in de toekomst. De commissie reageert positief: een mooie kans om een goede wetenschapsjournalist op te leiden.

Ionica Smeets promoveert in 2010 op zogenaamde kettingbreuken

Een kettingbreuk is een breuk in een breuk, in een breuk, in een breuk, enzovoort

Een getal zoals pi kan bijvoorbeeld geschreven worden als een oneindig lange kettingbreuk

De wiskundige Archimedes bedacht al in 200 vChr. een breuk om pi zo nauwkeurig mogelijk te benaderen. Hij gebruikte hiervoor 22/7. Dit benadert de eerste twee decimalen van pi. De Chinese Zu Chongzi bedacht in het jaar 480 een breuk die pi zelfs tot zes decimalen benaderde: 355/133. Het onderzoek van Smeets sluit aan bij benaderingen als deze.

Getallen die je als een breuk kunt schrijven, heten rationale getallen. Er zijn ook getallen die niet als breuk geschreven kunnen worden. Die getallen worden irrationaal genoemd. Een irrationaal, zoals pi dus, kan op één manier worden geschreven als een oneindig lange kettingbreuk. Kap je zo’n oneindig lange kettingbreuk af, dan houd je een benaderingsbreuk over, zoals die breuken van Ghongzi en Archimedes. Beide zijn een afgekapte variant van een oneindige kettingbreuk.

Om een irrationaal getal zo goed mogelijk te benaderen, heb je een trucje nodig: een algoritme. Dit is een recept dat je moet volgen om tot je doel te komen, in dit geval een zo nauwkeurig mogelijke benadering. Smeets doet onderzoek naar deze receptjes: kettingbreukalgoritmes. In 2010 haalt ze hiermee haar doctorstitel.

Een ander recept waar je Ionica 's nachts voor kunt wakker maken, is dat van Mexicaanse laagjestaart:

“3 stengels bleekselderij
1 courgette
1 grote rode paprika
3 bosuitjes
3 eetlepels olie
2 teentjes knoflook
1 blikje mais
zout en peper
1 pond gehakt
1 bakje hamreepjes
1 blikje gepelde tomaten
1-2 eetlepels Mexicaanse kruiden
maistortilla's
2 eetlepels koriander
1 groot bekertje crème fraiche
1 zakje geraspte kaas”

Zomergasten

Aankomende zondag is Ionica de vijfde Zomergast die dit jaar bij Wilfried de Jong aan tafel zit. Kijk tussen 20.15 uur en 23.15 uur op Nederland 2 of via de livestream op vpro.nl naar de Zomergastenavond van de 'getallendiva'.

“Veel mensen feliciteerden mij. Alsof ik een grote en belangrijke prijs had gewonnen. Maar mijn vader zei 'Leuk voor je, maar Zomergasten, wat is dat ook alweer?' Micha Wertheim, die zelf ook Zomergast is geweest, wenste mij veel succes met 'het gedoe.' Daarnaast kreeg ik veel best dwingende adviezen om bepaalde fragmenten te laten zien.”

“Eerst zat ik vooral te bedenken wat ik leuk vond en terug wilde zien. Nu is een half uur Rembo & Rembo hartstikke mooie televisie, maar meer ook niet. Je moet andersom werken. Bedenken wat je wilt vertellen en daar de beelden bij zoeken. Moet je echt voor gaan zitten. Ik ben met opschrijfboekje een dag naar de sauna geweest en dat werkte wel.”

w
l
Zomergastenlijst 2014
b
Uw browser lijkt ietwat verouderd.
Voor de volledige ervaring raden wij u aan om Chrome, Firefox of Safari te gebruiken.

Veel plezier.
nog even niet online.