David van Reybrouck
schrijver (1971)
David van Reybrouck
schrijver (1971)

De laatste zomergast is de schrijver David Van Reybrouck. Hij werd op 11 september 1971 in Brugge geboren. Hij groeide op in Assebroek op het West-Vlaamse platteland. Zijn vader Dirk was technisch ingenieur en zijn moeder, Bernadette, was tekenlerares.

“Ik kom oorspronkelijk van het platteland rond Brugge. Ik ben er met mijn broer, die nu psycholoog is, opgegroeid met het wilde tuinieren van de jaren zeventig. We hadden er een weiland, teelden er groenten, hielden beesten. Een idylle.”

Vrij Nederland, 28 oktober 2006

Fragment uit
Het Belgie van...
In 1989 gaat hij studeren
in Leuven

Hij twijfelt of hij niet psychiatrie wil gaan studeren, maar besluit een studie archeologie te beginnen. Het is de combinatie van scheikunde, bodemkunde, esthetica en kunstgeschiedenis die hem interesseert. Hij geniet ervan te werken met zowel zijn handen als zijn hoofd.

Marc de Bie kent Van Reybrouck van hun studie Archeologie aan de KU Leuven. De Bie was daar aan het doctoreren, Van Reybrouck was zijn student:

'Wat opviel was hoe David met professoren op gelijk niveau kon converseren', resumeert hij. 'Als wij als docenten een koffiepauze hadden, kwam hij er gewoon bij zitten. Zijn gedachten waren pikant, interessant en intellectueel de moeite waard. Daarnaast wordt David snel persoonlijk. Als enige student kwam hij bij mijn familie over de vloer. Ik heb inmiddels vier zonen. De tweede studeert politicologie, die kent David al zijn hele leven maar beseft nu pas wat voor baanbrekend figuur hij is die denkkaders bevraagt. David stelt niet de uitslag van een verkiezing ter discussie, maar het hele systeem van de democratie. Mijn zoon vindt het heel fier wanneer er tijdens de colleges aan David gerefereerd wordt. Hij heeft pas een selfie met David op zijn Facebook gepubliceerd.'

Nadat hij zijn studies archeologie en filosofie heeft afgerond, vertrekt hij naar Cambridge om daar zijn master in World Archeology te behalen waarna hij uiteindelijk in de archeologie promoveert aan de Universiteit Leiden. Zijn proefschrift gaat over primatologie.

“Toen ik begin de jaren negentig naar Nederland verhuisde om er zes jaar te gaan wonen, bracht mijn vader me met een auto vol kartonnen dozen noordwaarts. Bij het oversteken van de nog altijd indrukwekkende brug bij de Moerdijk floot hij bewonderend: 'Groot volk, die Ollanders'”

David van Reybrouck in de bundel
'Beste buren. Belgen over Nederland'

Na afronding van zijn proefschrift stort hij zich op zijn volgende grote project: De plaag. Hij schrijft dit boek naar aanleiding van het vermeende plagiaat van Nobelprijswinnaar Maurice Maeterlinck. Deze schrijver zou zonder bronvermelding gebruik hebben gemaakt van het werk van de Zuid-Afrikaan Eugène Marais. Ook verruilt David in deze periode Nederland weer voor België, waar hij in Leuven een aanstelling krijgt als cultuurhistoricus. De thema's van De plaag keren terug in zijn theatermonoloog Die Siel van die Mier, waarvoor hij in 2004 de Toneelschrijfprijs wint. In 2005 neemt hij volledig afscheid van de academische wereld om zich fulltime bezig te kunnen houden met schrijven.

Rudolph Pabus Cleveringa

Toch brengt zijn schrijverschap hem nog eenmaal terug naar de academische wereld die hij achter zich denkt te laten. In 2011 draagt hoogleraar archeologie Willem Willems hem voor voor de Leidse Cleveringaleerstoel. Een leerstoel waarbij de hoogleraar een jaar lang college geeft over recht, vrijheid en verantwoordelijkheid. De stoel werd ingesteld ter herinnering aan Rudolph Pabus Cleveringa die tijdens de Duitse bezetting een beroemde rede gaf waarin hij zijn afschuw uitsprak over de verwijdering van de joodse staf van de universiteit. Ook Max van der Stoel, Job Cohen en Louise Fresco waren eerder Cleveringa-hoogleraar.

Congo

Waar De plaag zich nog in Zuid-Afrika afspeelt, speelt Die Siel van die Mier zich in Congo af. Van Reybrouck komt al jong in contact met het land. Zijn vader woont er voor Davids geboorte vijf jaar. In de jaren zestig werkte hij er als ingenieur in Katanga aan het spoor.

De verhalen die Davids vader hem vertelt, prikkelen hem om meer te weten te komen over het land

Pas op zijn elfde realiseert David zich wat zijn vader allemaal in het net onafhankelijk geworden land moet hebben beleefd
In 2010 publiceert hij
Congo, een geschiedenis
waarmee hij in Nederland bekendheid verwerft

Hij bezoekt Congo veelvuldig en onderzoekt aan de hand van getuigenissen intensief de geschiedenis. Hoewel hij aanvankelijk hoopt tenminste 10.000 exemplaren te verkopen, is het boek inmiddels al de half miljoen gepasseerd. Ook critici zijn lovend over het boek. Hij ontvangt ervoor onder andere de AKO Literatuurprijs en de Libris Geschiedenisprijs. Ook internationaal is het boek een groot succes. Recentelijk vertelt David dat hij ook in Centraal-Afrika voor €3,- een nieuwe oplage op de markt wil brengen. In april 2014 ontvangt David nog de Gouden Ganzenveer voor zijn maatschappelijke betrokkenheid, diepgravend onderzoek en vaardige pen.

copyright stefan vanfleteren

Politiek

De G1000 is een burgertop, een nieuwe vorm van democratische participatie. Het gaat om een openhartige, grootschalige beraadslaging tussen burgers over een belangrijk onderwerp. Het project wil een aanvulling zijn op de traditionele, representatieve democratie.

Het doel is om de vensters van het democratische leven wijd open te zetten en verse lucht te laten binnenwaaien. Hij wil dit doen door een grote verscheidenheid van burgers in een land in crisis de gelegenheid te geven om zich in het debat te mengen en de vertegenwoordigers van het volk te helpen om oplossingen te zoeken.

fragment uit
Tegenlicht
We zijn het zat
copyright stefan vanfleteren
“Voor de G1000 deden we samen fondsenwerving, ook al hadden we dat beiden nooit eerder gedaan. Dat ging op onconventionele wijze: we organiseerden een soort tupperware-parties, avonden met topondernemers die David dan wist in te pakken om geld binnen te halen. Hij is altijd goed onderbouwd, heeft een grondige kennis, is grappig en kan goed inspelen op de situatie.”

Cato Leonard werkte met David samen voor de G1000

Persoonlijk

Daarnaast is hij ook dichter en één van de oprichters van het Brussels dichterscollectief. Jarenlange vriend en medeoprichter Peter Vermeersch vertelt over zijn vriendschap met David:

“Waarden als vriendschap en de liefde kun je tot in het oneindige deconstrueren en relativeren, zoals postmodernisten doen. Dat doen David en ik niet. Onze vriendschap is er een zonder voetnoot. Je kunt er volledig in geloven, toch een beetje romantisch. We zijn eigenlijk post-postmodernisten. Ik herinner me dat je in onze studententijd op een gegeven moment geen woord meer kon zeggen zonder dat het intellectueel ingekapseld werd. De vrijheid die je voelt als je daar aan voorbijgaat is erg prettig; wanneer je besluit: we gaan toch maatschappelijk betrokken zijn!”

Peter Vermeersch

Toch is hij is hij niet altijd even bereikbaar. Letterlijk. David geniet van stilte en trekt er graag alleen op uit. Zo maakte hij een wandeling van 900 kilometer door de Pyreneeën.

“Tja, het zijn allemaal verschillende relaties. Op het moment dat er een relatie is, is het oprecht; maar David is erg op zijn zelfstandigheid en onafhankelijkheid gesteld. Toen hij aan Congo werkte, was hij een kluizenaar. Hij kan enorm sociaal zijn, zoals ten tijde van de G1000, maar er zijn ook maanden dat we niets van hem horen. Hij zoekt extremen op.”

Studievriend Marc De Bie

“Sinds 2009 hebben David en ik een flikkerlichtrelatie. We zijn ontelbare keren met elkaar geweest, met veel onderbrekingen, nu is de relatie ambigu. David voelt zich snel beklemd in een reguliere relatie, alsof hij een pak moet dragen dat hem te krap zit. Hij laveert continu tussen de behoefte om alleen te zijn en de behoefte aan mensen. Zo heeft hij ook een haat-liefdeverhouding met de stad. Soms wil hij rust en trekt hij naar het platteland. Maar wanneer hij daar dan vijf dagen is, vindt hij het alleen zijn toch weer niet leuk en moet hij weer mensen om zich heen hebben. Hij is een omnivoor op alle fronten, zeer onrustig.”

Emmy Deschuttere

Hij woont in Brussel en heeft daarnaast een internetloze studio in Kuregem, een probleemwijk in Anderlecht, waar hij vaak schrijft. Daarnaast heeft hij een boot op de IJzer in de rustige Vlaamse Westhoek.

Van Reybrouck is netjes en geordend. Wanneer zijn vriendin Emmy rotzooi maakt, kan hij ontploffen. 'Hij draagt veel zorg voor zijn spullen,' zegt Emmy Deschuttere. 'Als ik een keer zijn sokken aantrek naar mijn werk, omdat ik daar totaal geen kwaad in zie, wordt dat niet geapprecieerd. Daar zit schoonheid en tragiek in. Ook met koken is hij gestructureerd en systematisch, hij kookt methodologisch: op de millimeter het recept volgend. Esthetisch verantwoord ook, hij is graag met kleurcombinaties in de weer. Het is vaak Jackson Pollock op je bord.'

Zomergasten

Wilfried de Jong ontvangt de laatste Zomergast op zondag 24 augustus 2014. Kijk tussen 20.15 en 23.15 live op NPO2 of de livestream op vpro.nl naar De Jong en Van Reybrouck in de zesde aflevering van Zomergasten.

w
l
Zomergastenlijst 2014
b
Uw browser lijkt ietwat verouderd.
Voor de volledige ervaring raden wij u aan om Chrome, Firefox of Safari te gebruiken.

Veel plezier.
nog even niet online.