De Hokjesman

aflevering 2: de doven

In de tweede aflevering begeeft de Hokjesman zich in de Dovengemeenschap.

Deze aflevering wordt herhaald op woensdag 17 augustus om 16.10 uur op NPO 2.

Veel doven die hij ontmoet beschouwen het woord Doof als een geuzentitel en zien daarom graag dat het met een hoofdletter D wordt geschreven. Waaruit bestaat die zo gekoesterde Dovencultuur nu precies? En hoe denken de Doven over die grote groep mensen waar ze zich zo vaak toe moeten verhouden: de horenden?

wat maakt doven zo bijzonder?

Beppie van den Bogaerde, hoogleraar Nederlandse Gebarentaal aan de UvA en lector Dovenstudies aan de Hogeschool Utrecht, vertelt:

'De Doven vormen een heel bijzonder hokje. Enerzijds lijken ze op andere taalminderheden, maar waar een Marokkaan altijd terug kan gaan naar Marokko, bestaat er geen Dovenland. Er is geen thuisland, waar doven elkaar altijd begrijpen. Daardoor zijn het ook echte wereldburgers: een dove uit China en een dove uit Nederland hebben veel gedeelde ervaringen, ook al komen ze uit totaal verschillende werelddelen. Doven hebben echt een ander perspectief op de wereld.

Toch heeft elk land zijn eigen doventaal. Taal ontstaat immers altijd in een gemeenschap. Zodra veel doven voor langere tijd samen komen, bijvoorbeeld op school, ontstaat er spontaan een gebarentaal. Zo bestaan er ook kleine 'dialecten', of liever 'variaties', in Nederlandse gebarentaal.

Die verschillen worden wel steeds kleiner, omdat de gemeenschap uniformer wordt. Vroeger bestonden er vijf grote dovenscholen in Nederland, waar leerlingen een eigen variatie leerden die ze de rest van hun leven gebruikten. Door de wijde verspreiding via internet en televisie is er steeds meer contact tussen de verschillende doven, en wordt de taal universeler.'


Hoe ontstaan gebaren voor nieuwe woorden, zoals Facebook? Kijk hier naar het filmpje met woordgrapjes in gebarentaal:

Ook leren gebaren? Begin bijvoorbeeld hier.

Interview met Michael Schaap en Jurjen Blick

Michael Schaap vond de uitzending met de doven het meest bijzonder om te maken. 'Want wanneer kom je nu doven tegen en hoe praat je met ze? Het zijn dan wel Nederlanders, maar voor ons zijn het bijna Chinezen. Je kunt alleen via een tolk met ze praten.' Lees hier het hele interview.

de hokjesman op twitter

uitzenddata

dinsdag 16 aug: De Amelanders
woensdag 17 aug: De Doven
donderdag 18 aug: De Papendallers
vrijdag 19 aug: De Dierenvrienden
maandag 22 aug: De Katholieken
dinsdag 23 aug: De Tuindorpers
woensdag 24 aug: De Drenten
donderdag 25 aug: De Geesteszieken

colofon

Regie: Jurjen Blick & Michael Schaap
Research: Maarten Slagboom
Camera: Pim Hawinkels, Pierre Rezus & Hans Bouma
Geluid: Bram Boers, Mike van der Sluis & Bouwe Mulder
Hokjesman: Michael Schaap
Montage en Voice Over tekst: Jurjen Blick
Kleurcorrectie: Jaim Sahuleka
Geluidsmix: Joel Sahuleka
Productie: Malva Blom
Eindredactie: Hans Simonse
Stagiaires: Jonas Vergeldt, Jip Stammers, Kristi Beugeling, Philo Boss & Reinier Zoutendijk
Met dank aan: Koninklijke Kentalis, Pakkend, Max Vonk & de Doven

stills