De architecten van het Amerikaanse martelprogramma

Jan Kruidhof ,

Lawrence Wilkerson uit in de Tegenlichtuitzending De Impact met name kritiek op de zogenaamde "Bush Six": zes hoge ambtenaren die een juridisch raamwerk creëerden dat marteling en mishandeling van terroristen mogelijk maakte. 'They're not lawyers, they're evil.'

Bijna wekelijks spraken de Bush Six af. Soms op het Pentagon, dan weer in het Witte Huis. Samen vormden ze een oorlogsraad die de belangrijkste juridische beslissingen nam in de ‘war on terror’. De mannen waren ervan overtuigd dat een krachtige reactie op de aanslagen van 9/11 onmogelijk werd gemaakt door een serie wetten die na Watergate en Vietnam waren ingesteld om de macht van de president te beteugelen.

Waterboarding
De zes bekleedden hoge posities binnen de Bush-regering. Alberto Gonzales zetelde als procureur-generaal in het Witte Huis en William Haynes werkte op het Pentagon als algemeen juridisch adviseur voor het Ministerie van Defensie. Douglas Feith was staatssecretaris van Defensie en David Addington was stafchef en juridisch adviseur van vice-president Dick Cheney. Jay Bybee en zijn medewerker John Yoo waren werkzaam bij de Juridische Raad, waar ze de zogenaamde foltermemo's opstelden. In deze memo's rechtvaardigen Yoo en Bybee het gebruik van harde verhoortechnieken, zoals waterboarding, om informatie van terreurverdachten los te krijgen. ‘De architecten van het Amerikaanse martelprogramma’, noemde The Guardian hen. Volgens Wilkerson hadden ze geroyeerd moeten worden: 'They're not lawyers, they're evil.'

Spaanse aanklacht
In 2009 begonnen Spaanse aanklagers met een procedure tegen de Bush Six. Ze werden ervan beschuldigd groen licht te hebben gegeven voor de marteling en mishandeling van vijf Spanjaarden in Guantanamo Bay. De Verenigde Staten hebben zelf nagelaten om onderzoek te doen naar deze beschuldigingen en uit enkele Wikileaks-cables blijkt dat ambtenaren van Obama alles op alles zetten om vervolging van de zes te voorkomen, uit angst dat nog hoger geplaatste ambtenaren ook vervolgd kunnen worden.

Geen verrassing
De aanklachten kwamen niet als een totale verrassing. In 2008 had de Britse hoogleraar rechten Philippe Sands in zijn boek Torture Team al voorspeld dat zes ambtenaren uit de Bush-regering zouden worden gearresteerd in verband met marteling. Volgens Sands zou de Spaanse aanklacht de druk op Obama opvoeren om zelf een onderzoek naar de zes in te stellen, maar de Verenigde Staten werken tot nu toe niet mee met het Spaanse onderzoek. Volgens Cherif Bassiouni, hoogleraar rechten in Chicago, wordt tijdens het bewind van Obama net zoveel onder de pet gehouden als tijdens het bestuur van Bush. ‘Dit weerspiegelt het adagium dat de macht de macht beschermt’.