Overzicht

Gerrit Komrij (1944–2012) schreef het gedicht 'Zittende politicus' in 2004 waarschijnlijk op verzoek (‘in opdracht’ zou hij zelf hebben gezegd) van het toenmalige actuele AVRO-televisieprogramma Netwerk. Hij las het dat jaar voor in een aflevering van die toen nog bestaande rubriek.

Het is 1934 en een jonge bioloog vertrekt met zijn vrouw naar Nederlands Indië. Een besluit met grote gevolgen, want in 1941 maakt de Japanse bezetting een einde aan hun samen-zijn. De man wordt naar de Birma-spoorweg gevoerd, de vrouw leeft met hun drie dochtertjes in kampen op Java. Maar hun liefde bloeit, juist tijdens de jaren van scheiding. Dan komt in augustus 1945 de bevrijding, en lijkt een hereniging nabij. Anton de Goede praat met schrijfster Pauline Slot over haar roman 'Soerabaja'.

Dichter Mischa Andriessen's debuut, ‘Uitzien met D.’, werd bekroond met de C.Buddingh’-prijs, en nu vier jaar later verschijnt de opvolger: ‘Huisverraad’. Een bundel over het zoeken naar richting, het verlangen naar houvast, over een wereld die is veranderd, de dood van een dierbare, de viering van het leven desondanks. Jeroen van Kan sprak met Mischa Andriessen.

In het boek 'Aan mijn voormalig vaderland' werd al een deel van zijn stukken over literatuur gebundeld, maar nu is er ook een keus uit zijn necrologieën verschenen: 'Zo las hij, zo leefde hij'. Michaël Zeeman, de literatuurcriticus die in 2009 overleed. In deze collectie literaire doodsberichten schrijft hij over de grote auteurs die heengingen gedurende zijn periode bij de krant. Jeroen van Kan sprak met samensteller Maarten Asscher en met Arjan Peters, die hem op de krant van nabij meemaakte.

Bedrijven geloven dat ze zich steeds opnieuw moeten uitvinden om winstgevend te blijven. Maar de auteurs Chris Zook en James Allen stellen in 'Build Enduring Businesses for a World of Constant Change' het tegenovergestelde voor. Neem een voorbeeld aan de bedrijven als Nike, Apple en Ikea, die hun formule niet verloochenen. Ze hanteren een vast businessmodel, dat ze voortdurend kunnen aanpassen aan de veranderende omstandigheden. Chris Zook was bij John Adams te gast.

De Amerikaanse schrijver John Williams (1922-1994) heeft een kort maar imposant oeuvre achtergelaten. Hij publiceerde twee gedichtenbundels en drie romans: ‘Butcher’s Crossing’, ‘Stoner’ en ‘Augustus’, waarmee hij de National Book Award won. Nu is 'Stoner' in het Nederlands verschenen. Een roman over het weinig opzienbarende leven van een weinig opzienbarende man. Maarten Westerveen sprak met de vertaler Edzard Krol over het werk en leven van John Williams.

Door het bouwen van maquettes probeert kunstenaar Laura zichzelf te wapenen tegen de wereld, en als An in haar leven komt lijken de dingen op hun plek te vallen. Maar liefde biedt niet alleen een schuilplaats, blijkt ook in de roman 'Strak blauw', het kan ook een wankel evenwicht verstoren. Langzaam maar zeker glijdt Laura af, tot alles in een nachtelijke trip volledig escaleert. Tjitske Mussche sprak met schrijfster Renee van Marissing over haar nieuwe boek 'Strak blauw'.

In ‘Pier en oceaan’, een roman die zich uitstrekt van 1952 tot 1971 en zo’n achthonderd pagina’s beslaat, vertelt Oek de Jong het verhaal van Abel Roorda. Hij woont met zijn nerveuze moeder en nogal in zichzelf gekeerde vader eerst in Friesland en daarna in Goes, Zeeland. Langzaam voelt hij de noodzaak ontstaan om zich van zijn familie los te weken, een familie waar hij met elke vezel aan verbonden is. Jeroen van Kan sprak met Oek de Jong over zijn grote bildungsroman.

Hendrik Jan Marsman is overleden, de man die we hebben leren kennen als de schrijver Bernlef, na een kort ziekbed, in zijn woonplaats Amsterdam. Hij werd vijfenzeventig jaar. Bij wijze van In Memoriam zendt De Avonden het gesprek uit dat Jeroen van Kan eind 2010 met Bernlef had over de vraag hoe je je als schrijver in een dementerend, blind of doof personage kunt verplaatsen. Hoe kun je met woorden deze witte vlekken tegengaan? Verder een reactie van uitgever Annette Portegies.

Aan dichter Ernst Meister was in 1979 de hoogste literaire onderscheiding van West-Duitsland toegekend, de Georg Buchner-prijs. Meister had dat nieuws nog kunnen vernemen, maar de uitreiking ervan moest enige weken later wegens zijn tussentijds overlijden postuum geschieden. In aflevering 620 van de Dode Dichters Almanak het gedicht 'Ewigkeit' van Ernst Meister (1911–1979).

In het boek 'De kleine keizer' beschrijft Jan van der Mast het wrede lot van Gerrit Keizer (1874-1946), die door zijn geringe lengte furore maakt als ‘de kleinste man ter wereld’. En in de roman 'Een meisje van honderd' combineert schrijfster Marion Bloem honderd jaar geschiedenis van Indonesië met het levensverhaal van een meisje dat dingen ziet die anderen ontgaan.

Van Sophie Zijlstra verscheen onlangs de roman 'Margot', gebaseerd op het leven van Margot Frank, de oudere zus van Anne.
 Zijlstra baseerde haar boek op historische gegevens. Daardoor kan deze Margot nu, in de woorden van Zijlstra, ‘voor het eerst uit de schaduw van haar beroemde zusje treden’. Wim Brands praat met Sophie Zijlstra.

Het nieuwe boek van Cees Nooteboom heet 'Brieven aan Poseidon'. Is deze god nog wel geïnteresseerd in de mensheid? Volgt de heerser der zeeën ons doen en laten nog wel? Cees Nooteboom vraagt elke herfst aan Poseidon, als hij zijn zomereiland verlaat, toestemming om het jaar erna weer terug te mogen keren. In zijn brieven vertelt hij wat hem in het dagelijks leven treft, hoe hij denkt over de goden en God, en geeft hij een nieuwe kijk op de mythen. Maarten Westerveen sprak met schrijver Cees Nooteboom.

In haar tweede bundel 'Hoi feest' richt Ellen Deckwitz zich op mislukte haarverfbeurten, de frustraties van de puberteit, konijnen, de lichamelijkheid van religie en de ruimtelijkheid van het lichaam. Licht van toon en helder van vorm dansen de gedichten je hoofd binnen, tot je midden in de nacht wakker wordt en denkt: 'Hoi feest?' Jeroen van Kan sprak met dichteres Ellen Deckwitz.

Schrijver David Sedaris is een fenomeen in de Verenigde Staten. Zijn verhalen verschijnen in The New Yorker, hij leest voor op National Public Radio, en is regelmatig te zien bij David Letterman. David Sedaris was onlangs in Nederland, voor kerstinkopen en een optreden in een tv-programma. Maarten Westerveen trof Sedaris op een regenachtige donderdag in de lobby van zijn hotel om het over zijn werk, zijn leven en zijn broer te praten.

Classica Mieke Koenen werkt aan een biografie van dichteres Ida Gerhardt (1905-1997). Door verschillende vondsten in de nalatenschap kan Koenen meer greep krijgen op Gerhardt’s moeilijke verstandhouding met haar moeder. Zo blijkt uit een onbekende brief dat Ida op 19-jarige leeftijd (in de zomer van 1925) een poging tot zelfdoding ondernam. Anton de Goede spreekt met biografe Mieke Koenen die onlangs over Gerhardt in het De Parelduiker publiceerde.

Biograaf Koen Hilberdink werkt aan een levensbeschrijving van de extravagante uitgever, bibliofiel, essayist en mecenas Johan Polak (1928-1992). Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep verschijnt deze maand 'Boekenmanie : De geboorte van Johan Polak als uitgever', een voorpublicatie van de grote biografie die in 2014 zal verschijnen. Anton de Goede spreekt met biograaf Koen Hilberdink over werk en leven van Johan Polak.

In Boeken praat Wim Brands met schrijver Oek de Jong over zijn nieuwe roman 'Pier en oceaan', waarin hij drie generaties Nederlanders opvoert, tussen 1944 en 1971, en daarmee de maatschappelijke veranderingen in de jaren vijftig en zestig weergeeft.