oostblokrelikwieën 8: Sokkelproject in Boekarest

  • Jan Willem Bos

Het is op 9 november alweer 25 jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel. Als dominostenen vielen toen ook de regimes van veel Oostbloklanden om. Wat overbleef zijn oude stations, statige wolkenkrabbers en imposante beelden. Wat zeggen die objecten over toen en nu? Deel 8: Wat te doen met de lege sokkel van het neergehaalde Leninbeeld in Boekarest?

Toen Lenin nog op zijn sokkel stond. Fotograaf Petre Buiumaci.
1. Ciocan vs. Ulyanov van Ioana Ciocan (26-01-2010 t/m 27-01-2010)

‘Sokkelproject’ in Boekarest

Midden jaren vijftig besloot de leiding van de Roemeense communistische partij dat er vóór het gebouw van het huidige Casa Presei Libere (het Huis van de Vrije Pers) in Boekarest, een standbeeld van Lenin moest komen. Dat Leninbeeld stond er van 1960 tot maart 1990. Toen werd het onder aanmoediging van demonstranten en dankzij het privé-initiatief van kraandrijver Gheorghe Gavrilescu, gesloopt. Het neergehaalde Leninbeeld kwam terecht in de tuin van het Paleis van Mogoșoaia net buiten Boekarest. In 2010 werd het overgebracht naar een beveiligde ruimte van de gemeentepolitie.

2. Handgun van Bogdan Rața (27-11-2012 t/m 24-05-2012)

Maar wat te doen met de sokkel? Sinds de verwijdering van het beeld zijn er allerlei suggesties gedaan voor nieuwe beelden, van nationale dichter Mihai Eminescu tot boerin Elisabeta Rizea, bekend als anticommunistisch strijdster. Uiteraard kon men het er niet over eens worden. Kunstenares Ioana Ciocan zette in 2010 een ‘repliek’ van Lenins standbeeld op de sokkel, gemaakt uit de ingrediënten voor het traditionele gerecht colivă, gezoete tarwe die wordt gegeten op en na iemands begrafenis. Binnen haar 'Project 1990' volgden daarna tal van andere werken van kunstenaars. Een permanente vervanging van Lenin zit er echter niet in. Daarover bakkeleien bevolking en autoriteiten te veel.

3. Melting van Judit Balko (25-5-2012 t/m 01-07-2012)

meer over het project

Van 5 november t/m 8 februari 2015 is een aantal van de beelden van het ‘sokkelproject’ van Ioana Ciocan zijn – los van de sokkel – te zien op de tentoonstelling Transformatie – Roemeense beeldhouwkunst 25 jaar na de revolutie in museum Beelden aan Zee

Hier meer over het 'Project 1990'.

oostblokboek

Dit is het achtste deel van een tiendelige serie over monumentale relikwieën uit het Oostblok. De serie is samengesteld met medewerking van de redactie van het Oostblokboek.

Het net verschenen Oostblokboek is een historische reisgids en uniek leesboek bomvol verhalen over het voormalige Oostblok. In woord en beeld ontdekt de lezer wat er nog over is van het communisme in Oost-Europa. Gefotografeerd door topfotografen en geschreven door journalisten, historici en schrijvers die daar wonen, werken of vaak komen.

Jan Willem Bos is tolk/vertaler Roemeens, schrijver, publicist en lexicograaf. Voor Het Oostblokboek schreef hij samen met journalist Olaf Tempelman het hoofdstuk over Roemenië.

Ioana Ciocan (1980) is visueel artiest en curator te Boekarest, Roemenië. Ze doceert ‘Kunst in de publieke ruimte’ aan de Nationale Kunst Academie in Boekarest.

Heb jij een interessant relikwie in je bezit? Vertel kort via de Facebook van VPRO Buitenland hoe je er aan gekomen bent en maak kans op een exemplaar van het Oostblokboek! Bekendmaking: 10 november op facebook!

Oostblokrelikwieën: lees ze allemaal

Het is op 9 november alweer 25 jaar geleden dat De Berlijnse Muur viel. Als dominostenen vielen toen ook de regimes van veel Oostbloklanden om. Wat overbleef zijn oude stations, statige wolkenkrabbers en imposante beelden. Wat zeggen die objecten over toen en nu? Voor VPRO Buitenland schrijven tien ervaringsdeskundigen over deze tastbare overblijfselen, van het beeld van Lenin in Berlijn en de Hongaarse wachttoren waar het allemaal begon, tot een vervallen staatscirsus in Moldavië.

Meer over de val van de Muur bij de VPRO

Val van de Muur in Berlijn en einde van de DDR | Fragment OVT 7 november 2004 uur 1 (17,5 min.)
Holland Doc Radio | Made in GDR
20 Jaar na de val van de Muur in Berlijn | OVT 8 november 2009 uur 1 (22 min)
Woord | Uur 1: de Berlijnse Muur