OVT 21 juni 2026

Vijfenzeventig jaar geleden kwamen zo'n 13.000 Molukkers naar Nederland. Ze dachten een paar maanden te blijven, maar ze bleven voor altijd en vormden (en vormen nog steeds) een hechte gemeenschap. Vanmiddag onthult premier Jetten bij de Lloydkade een monument ter ere van die aankomst en die gemeenschap, en er wordt gespeculeerd dat hij nu ook de langverwachte excuses namens de Nederlandse staat aan gaat bieden.

Maar waar zouden die excuses voor worden aangeboden, en wat betekent een sorry na 75 jaar voor de Molukse gemeenschap?

We praten er over met Wim Manuhutu, historicus, en Eva Metselaar, schrijfster.

China waarschuwde zijn vissers deze maand voor schildpadden en vissen met sensoren. Want die zouden, onder het mom van klimaatonderzoek, weleens aan spionage kunnen doen. Sciencefiction? Eerder een echo van een lange geschiedenis; van de postduif met camera tot de CIA-kat vol microfoons. En daar hebben we het over met historicus Gerbrand Kip, co-auteur van Hellehonden en ander dierenleed 1914 - 1945, een ode aan het dier in oorlogstijd.

Begin deze week heeft de eerste kamer ingestemd met een verbod op homogenezing. Inmiddels is de consensus dat seksualiteit geen keuze of kwaal is, maar in de vroege jaren vijftig was er ook in Nederland in bepaalde Christelijke kringen het idee dat deze zonde verholpen kon worden.

David Bos is godsdiensthistoricus en socioloog en heeft onderzoek gedaan naar de geschiedenis van de ex-homo in Nederland en is te gast om te vertellen hoe deze therapieën in ons land opkwamen en ook weer naar de achtergrond verdwenen.

Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee boeken en een website:

De eik en de lariks - Sophie Pinkham (vert. Anneke Bok)
Historical Photographs of China - website van University of Bristol
Arm Vlaanderen, een wereldgeschiedenis - Maarten van Gindernachter

Deze zondag gaan de European Transplangames van start. Duizenden atleten tussen de 8 en 80 jaar oud komen vanuit heel Europa naar Arnhem toe omdat ze één ding gemeen hebben; ze hebben allemaal een orgaan of stamceltransplantatie ondergaan.

Waar transplantaties in de jaren 60 nog sciencefiction leken, zijn het nu gebruikelijke medische behandelingen. Journalist en historicus Jeroen van der Kris is blij dat dit zo snel is gegaan. Want toen hij een nieuwe lever nodig had, was de medische wereld daar ook klaar voor. Voordat hij zondag in Arnhem naar de transplantgames gaat, is hij bij ons te gast om te praten over de geschiedenis van levertransplantaties aan de hand van zijn boek ‘het aanbod’.

Ed van der Elsken kennen we vooral van zijn iconische straatfotografie, maar hij deed veel meer dan dat. Dat is te zien in de tentoonstelling ‘Ed van der Elsken. Up Close’ die deze week opende in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Programmamaker Rinke Vreeke dook met conservator fotografie van het Rijksmuseum, Hinde Haest, in het persoonlijke werkarchief van Van der Elsken. Aan de hand van niet eerder aan het publiek getoonde notities, schetsen, proefversies van fotoboeken en een onverfilmd script, maakte ze een portret over hem. Over hoe Van der Elsken te werk ging, hoe hij experimenteerde, maar ook over zijn vele reizen en de rol van zijn (ex-)partners in zijn carrière. Een portret over de mens die schuilgaat achter het beeld van de vrijgevochten fotograaf.