Zoekresultaten

Het Oekraïne van regisseur Sergej Paradzjanov is autarkisch en eigenzinnig. Klaagzangen, enge geluiden en spookachtige beelden vormen het decor van zijn film 'Schaduwen van vergeten voorouders' uit 1965. In het Oekraïne van nu is Paradzjanovs film een klassieker. Wat vertelt het filmsprookje ons over de geschiedenis van Oekraïne en over de Sovjetdictatuur?

Verder: Poetin en de oligarchen, dehumanisering van vluchtelingen vroeger en nu, de dierentuin in oorlogstijd, de column van Micha Wertheim.

Europa keert zich tegen Poetins oorlog in Oekraïne. Toen deze week bekend werd dat Duitsland Oekraïne ruimhartig met militair materieel gaat steunen en een historische monsterinvestering doet in de eigen herbewapening, concludeerde de Oekraïense ambassadeur dat Duitsland uit een Doornroosje-slaap is ontwaakt.

Verder: de PR-machine van Rusland, belegeringen in het verleden als perspectief op Kyiv, de angst voor een nucleaire Doomsday en de column van Sana Valiulina.

Oorlog in Europa: zelden werd de geschiedenis zo schaamteloos misbruikt en vervormd als door Vladimir Poetin deze week, in de speeches waarmee hij de invasie in Oekraïne probeerde te legitimeren.

Met historici en betrokkenen bespreken we hoe Poetin de geschiedenis als politiek wapen inzet. Verder: waarom Poetin de VS als vijand ziet, de column van Sana Valiulina en in Het Spoor Terug: 'Lemberg, Lvov, Lwow, Lviv. Eén stad, vele gezichten'.

Nederland gebruikte tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog structureel extreem geweld, en heeft dat sindsdien stelselmatig ontkend. Dat concludeert het onderzoek ‘Onafhankelijkheid, dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië, 1945-1950’, dat donderdag gepresenteerd werd. Met betrokkenen met deze geschiedenis en het onderzoek bespreken we deze conclusies en de implicatie ervan.

Verder: de verhalen van de spin Anansi verteld door Anton de Kom, de column van Sana Valiulina en in Het Spoor Terug: Als geschiedenis in je opstaat #2.

Deze week de eerste aflevering van de driedelige podcast 'Als geschiedenis in je opstaat', die aansluit bij de tentoonstelling 'Revolusi!, Indonesië onafhankelijk' in het Rijksmuseum. Marjolijn van Heemstra onderzoekt samen met Iris van Santen, projectleider bij het Rijksmuseum, hoe trauma’s uit het koloniale verleden door kunnen werken in het heden.

Verder: ontwapeningsspijt van Oekraïne, de betrokkenheid van De Nederlandsche Bank in het slavernijverleden, de column van Nelleke Noordervliet en historische boeken met Bart Funnekotter en meer.

Op 29 januari opent de Hermitage Amsterdam haar deuren voor 'Russische avant-garde. Revolutie in de kunst'. Michal Citroen was ter voorbereiding van deze tentoonstelling in St. Petersburg. Daar brak in 1917 een groep radicale kunstenaars met elke gangbare opvatting over de kunst en het leven. Meer hierover in Het Spoor Terug.

Verder onder meer: de LSD-behandelingen van Jan Bastiaans, de tragiek van de bufferstaat, Laila al-Zwaini bespreekt 'De Nijl', en de column van Abdelkader Benali.

Het was groot nieuws deze week. Na jaren speuren heeft een internationaal 'coldcase-team' ontdekt wie Anne Frank zou hebben verraden: een bestuurslid van de Joodse Raad. Maar het onderzoek bevat wel heel veel losse eindjes en aannames, vinden historische deskundigen. Een gesprek met David Barnouw en Bart van der Boom.

Verder onder meer: Sinan Çankaya over Edward Saids beroemde boek 'Oriëntalisme', de Nederlander als karikatuur in 'Kikkers en kaaskoppen', de column van Micha Wertheim en in Het Spoor Terug: Bloody Sunday in Roermond #4 De brief.

Het zorgde voor veel beroering eerder deze week: het besluit van het Rijksmuseum om de term 'Bersiap' niet te gebruiken bij de tentoonstelling 'Revolusi! Indonesië onafhankelijk'. Met historici Lara Nuberg en Remco Raben bespreken we de herkomst van 'Bersiap' en of dit besluit terecht is.

Verder onder meer: een Chinees-Russisch monsterverbond, Adrianus VI: de vergeten Nederlandse paus, de column van Sana Valiulina, en Maaike van Charante over 'Het verdriet van de Schilderswijk'.

De Olympische Zomerspelen in München van 1972 zouden de 'vrolijke' Spelen worden. Maar alles veranderde toen elf Israëlische atleten en een Duitse politieman omkwamen tijdens een gijzeling door een Palestijnse terreurbeweging. Rolf Bos schreef er 'Een Duitse zomer' over.

Verder: Ad van Liempt over 'De roaring fifties', de column van Nelleke Noordervliet, Madeleijn van den Nieuwenhuizen over 'The Dawn of Everything', historische boeken met Nadia Bouras en in Het Spoor Terug: aflevering #2 'Dood spoor' van 'Bloody Sunday in Roermond'.

De term ‘vrijheid’ valt sinds het begin van de coronacrisis bijna constant, maar wat bedoelen we er eigenlijk mee? Over de betekenis van vrijheid wordt immers al eeuwen gedebatteerd. Met Annelien De Dijn en Kasper C. Jansen.

Verder: de foto's van ondekkingsreizigster freule Alexine Tinne, de column van John Jansen van Galen, en in Het Spoor Terug aflevering 1 van 'Bloody Sunday in Roermond'.

Net als elk jaar staan we stil bij de mensen die ons het afgelopen jaar zijn ontvallen. Onze vaste gasten Wim Berkelaar, Nadia Bouras en Nelleke Noordervliet schenken onder meer aandacht aan: zanger en burgerrechtenactivist Harry Belafonte, schrijver Marga Minco en historicus Emmanuel Le Roy Ladurie.

Boekrecensent Sanne Frequin bespreekt drie nieuwe historische boeken. En in Het Spoor Terug: Sterrenbeelden, over de geschiedenis van de astrologie.

Het Hooggerechtshof van Colorado heeft bepaald dat president Donald Trump in 2024 niet op het stembiljet van de Amerikaanse staat mag staan bij de Republikeinse voorverkiezingen. Dat gebeurde op basis van een oud grondwetsartikel van vlak na de Amerikaanse Burgeroorlog. Wat was de aanleiding om dat artikel in het leven te roepen? Amerikakenner Casper Thomas is te gast.

Verder in OVT: Aleksej Navalny en de politieke gevangenen van Rusland, de nieuwjaarstraditie carbidschieten, historische boeken, Het Spoor Terug: Het Hongaarse Danshuis en meer.

Moederinstinct is het meest natuurlijke wat er is. Als een vrouw een kind krijgt, komt een zorgzame en liefdevolle kant in haar naar boven. Om die ideeën te ontkrachten schreef de Franse Élisabeth Badinter in 1980 'De mythe van het moederschap'. Xandra Schutte schreef het voorwoord van de zojuist verschenen Nederlandse vertaling en is te gast.

Verder in OVT: hoe homoseksualiteit uit de lijst psychiatrische aandoeningen werd geschrapt, Israël en kolonialisme, slavernij in de Romeinse oudheid, en in Het Spoor Terug: Manusama, vriend of vijand.

Afgelopen dinsdag is emeritus hoogleraar Henk Buck overleden. Hij maakte in 1990 bekend een mogelijk medicijn te hebben gevonden tegen AIDS, maar Bucks onderzoek bleek niet te kloppen. Het werd een van de grootste wetenschappelijke affaires die ons land heeft gekend. Hoogleraar farmaceutische geschiedenis Toine Pieters vertelt over de Affaire Buck.

Verder in OVT: de muzikale erfenis van Maria Callas, de teruggave van het kanon van Kandy, historische boeken, Kweekje #6: 'herschikken' en meer.

De Stoïcijnse filosofie is populairder dan ooit. Zelfverklaarde stoïcijnen schieten als paddenstoelen uit de grond, geïnspireerd door Marcus Aurelius, Epictetus en Seneca. Wat heeft deze antieke filosofie de moderne mens te bieden? Daarover een gesprek met classicus Gerard Boter en ervaringsstoïcijn Floris Leest.

Verder in OVT: hardnekkige middeleeuwse clichés, Romeinse keizer Elagabalus als queer icoon, de geschiedenis van de asielwetgeving, Kweekje #5: 'Gekweekt in Suriname' en meer.

*** NPO Radio 1 heeft een nieuwe mediaplayer ingevoerd die een storing veroorzaakt. Excuses voor het ongemak; ze verzekeren ons dat eraan wordt gewerkt. Houdt onze site in de gaten of luister via NPO Radio 1 en de verschillende podcastapps. ***

Nagaan of roofkunst moet worden teruggegeven is niet altijd even makkelijk. Het ligt gevoelig; wat juridisch juist is, kan gevoelsmatig onrechtvaardig zijn. In de podcastserie 'Hier hing een schilderij' pluizen journalist Pieter van Os en podcastmaker Emmie Kollau een van die zaken uit. Ze zijn te gast.

Verder in OVT: Congolina, historische duiding bij de spektakelfilm 'Napoleon', historische boeken met Annelien de Dijn, de column van Abdelkader Benali en deel 4 van Kweekje: Wortel schieten.

*** NPO Radio 1 heeft een nieuwe mediaplayer ingevoerd die een storing veroorzaakt. Excuses voor het ongemak; ze verzekeren ons dat eraan wordt gewerkt. Houdt onze site in de gaten of luister via NPO Radio 1 en de verschillende podcastapps. ***

Met de verkiezingen in aantocht voorziet OVT een aantal punten uit de verkiezingsprogramma’s van broodnodige historische context. Wat is nieuw en wat juist jaren oud? En hoe hebben die standpunten zich in de loop van de geschiedenis ontwikkeld? We bespreken het districtenstelsel van Pieter Omtzigt, het migratiestandpunt van de VVD, de intensieve landbouw bij BBB en het milieustandpunt van GroenLinks/PvdA. En wat doet de wolf in het verkiezingsprogramma van het CDA?

Verder in OVT: een historisch boek met Lotfi el Hamidi, de column van John Jansen van Galen en deel 3 van Kweekje: Ontworteld.

In middeleeuwse steden werden heel wat mensen om het leven gebracht: een priester die op klaarlichte dag door huurmoordenaars wordt omgelegd, een academicus die met pijl en boog in het oog wordt geschoten en een non die een kapelaan vermoordt. Deze moorden zijn inzichtelijk gemaakt in een digitale kaart. Wat kunnen we leren van het bekijken van middeleeuwse steden met deze moorddadige bril?

Verder in OVT: Een politieke geschiedenis van Hamas, De poppenspeler van Mengele, de miniserie Fellow Travellers, Kweekje #2 en meer.