nieuwe site?

De borsten van Leni Riefenstahl

Paul Verhoeven beantwoordt vragen van Cinema.nl-lezers

Gerhard Busch ,

U werd gevraagd prangende vragen voor Paul Verhoeven te bedenken. Die u massaal opstuurde. Wij hebben hem er zoveel mogelijk voorgelegd tijdens zijn korte bezoek aan Amsterdam, waar hij een Lifetime Achievement Award krijgt uitgereikt op het Festival van de Fantastische Film.

'Ik wou eigenlijk het interview beginnen met een statement, en dat is: Israël is een fascistische staat geworden. Ok, nou mag het interview beginnen.' Paul Verhoeven heeft het weer voorelkaar. Nog voor het interview goed en wel begonnen is heeft hij al iets controversieels gezegd. Maar hoe verleidelijk het ook is daar op in te gaan, we zitten tegenover de regisseur om hem de vragen van het Cinema.nl-publiek voor te leggen, en u wilde vooral meer over het volgende weten :

Hoe zit het met het Leni Riefenstahl project, heeft Jodie Foster dit project overgenomen of werken jullie samen?
(Filmpartners)
'De Duitse producent die de rechten heeft gekocht van haar biografie vroeg of ik dat wilde verfilmen. Maar ik kon niet de topschrijvers krijgen die zo'n film nodig heeft, en ik heb het project moeten laten vallen. Jodie Foster, al ze het al doet, wil een heel andere film, niet naar de biografie, maar gebaseerd op andere bronnen. Maar het probleem met Leni Riefenstahl is dat zij bepaalt wat ze wel en niet mag in de film. Zo mag ze geen verhouding hebben met Goebbels, en niet met Hitler. Goebbels mag haar wel bij de borsten grijpen, want dat schijnt gebeurd te zijn, maar verder zijn er veel beperkingen in het verfilmen van haar biografie.'

Zijn uw plannen voor een film over Jezus van de baan of werkt u er nog steeds aan? Zo ja, bent u op de hoogte van de recent ontdekte geschriften van de Romeinse historicus Antoninus Iulianus (8 - ca. 80 AD), ooggetuige van de voor de vorming van het vroege Christendom zo fundamentele gebeurtenissen?
(H. van Nispen)
'Daar werk ik nog steeds aan, maar op advies van mijn Nederlandse schrijver Gerard Soeteman - die bang was dat ik misschien wel neergeknald zou worden door Amerikaanse fundamentalisten - schrijf ik er eerst een boek over. Ik heb inmiddels een 100 pagina's geschreven en ben dus goed op weg.
Over die Iulianus weet ik niets, maar dat zal wel over het Christendom gaan. Laat eens zien (leest de email nog eens-red.). Ja, dit gaat over de Romeinse geschiedenis. Over het vroege Christendom, en dat is iets anders dan Jezus. Er waren geen Christenen in de tijd van Jezus, die kwamen pas na zijn dood. Ik wil het hebben over toen Jezus leefde en baseer me bijvoorbeeld op Tacitus, die hem noemt in zijn geschriften. Kijk, hij heeft natuurlijk bestaan, iedereen die niet gelooft dat hij bestaan heeft is gek. Maar zoon van God is iets heel anders, dat kan niet, dat is theologie. Voor mij is het een man , die ik wil laten zien zonder de mythe. Heel realistisch, hij gaat bij mij dus niet over water lopen, want we weten allemaal dat dat niet kan. Dat is mythologische nonsens, wat meer past op een festival van de fantastische film. Ja, zo kan je het wel zien: het evangelie zijn fantastische verhalen, ongeveer op het niveau van een horrorfilm.'

Inmiddels zijn er replica's van De Batavia en De Zeven Provincien, schepen die terug doen denken aan De Gouden Eeuw . Deze vervlogen tijden, waarin enkele Europese naties om de macht en de handel streden heb je ooit benoemd als mogelijke scenario's voor een film. Zijn de schepen en het feit dat Europa weer een 'wereldnatie' aan het worden is de aanstoot om deze scenario's uit te werken?
(Erik Giebels)
'Daar zijn we toevallig net mee bezig. Ik heb onlangs gesproken met de man die de Batavia heeft gebouwd, Willem Vos een fantastische man, en die vertelde me dat hij ooit begon met bouwen vanwege een artikel in de Telegraaf, waarin Gerard (Soeteman- red.) en ik aankondigden dat we een film wilden maken over de Batavia. Het verhaal is dat de Batavia op weg naar Java op de klippen liep. Ongeveer 300 mensen spoelden aan op een onbewoond eiland, waar een van hen, een miniatuur Hitler, een soort fascistische staat oprichtte. Vos ging trouwens sneller dan wij, want in 1985 werd de kiel gelegd en in 1995 werd het schip te water gelaten . Zo ver zijn wij nog niet. Gerard heeft net geld gekregen van Film Four om een scenario te schrijven. Dat is nog geen garantie dat de film er zal komen, maar als mensen er geld in gaan steken dan begint een project wel te leven, niet waar .'

Wat is er waar van de geruchten dat u een documentaie over Dick Bos gaat maken voor TV West?
(Richard Meijer)
'Het is waar, maar ik doe alleen de supervisie, ben meer spiritueel leider. Hij wordt gemaakt door Jan Bosdriesz, mijn cutter bij Turks Fruit. Maar het gaat over Mazur hè, Alfred Mazur, die de stripboeken van Dick Bos heeft getekend.'

Zou u een film willen maken over Bin Laden?
(Remco Meijer)
'Ja natuurlijk, maar die krijg je niet van de grond. Misschien dat Saudi Arabie geld ter beschikking wil stellen (lacht). Maar dat zijn toch zaken die te actueel zijn, te emotioneel om daar artistiek iets mee te doen.'

Vindt u het niet vermoeiend dat uw naam in verband wordt gebracht met zoveel plannen - die telkens niet door gaan?
(Henk Vos)
'Ja, maar dat is inherent aan het Amerikaanse systeem, en daar moet je mee leren leven. Vandaar dat je aan meerdere projecten tegelijk moet werken. In Holland konden we - producent Rob Houwer, Gerard Soeteman en ik - gelijk aan de slag. Je had een idee, uitwerken, klaar'

Heeft u wel eens spijt gehad van uw vertrek naar Hollywood?
(Wilbert Kolk)
'Nee, omdat de situatie in Nederland in 1985 zo onhoudbaar was, existentieel zo beangstigend, dat het mij naar de keel vloog. De hele Nederlandse filmkliek, de filmcommissies enzo, plus de critici, iedereen was er alleen opuit mij te stoppen, vanwege mijn zogenaamde vuiligheid en gebrek aan engagement, sociale diepgang, whatever. Dat je bij iemand als Jan Blokker van het Productiefonds op de knieën moest, iemand die ik beschouw als een totale oetlul als het over film gaat, was verschrikkelijk. Alles wat de Nederlandse film in de jaren zeventig had opgebouwd heeft hij, met Koolhaas, om zeep geholpen. Ze moesten er om gekruisigd worden.'

Zijn er plannen voor een Nederlandse dvd-release van uw films, met commentaar, analoog aan de fraaie Amerikaanse uitgaven? En: Wat vindt u van de disclaimer ('de studio is niet verantwoordlijk voor de woorden van Verhoeven') bij uw commentaar op de Starship Troopers-dvd?
(Richard Meijer)
'Die Nederlandse versie komt. Rob (Houwer) is dat van plan, en ik zal er ook aan meewerken, maar hij wil nog even wachten tot de dvd meer ingang heeft gevonden. Tot de dvd-markt de video-markt heeft overgenomen. Dat duurt niet lang meer, een half jaartje misschien nog.
En wat die disclaimer betreft, staat dat er echt? Ja, dat zal ook wel, want het is natuurlijk een aanval op de Amerikaanse politiek. Wat geestig. Kijk in Amerika kan je voor vanalles ge-sued worden, misschien zijn ze daar wel bang voor. Maar ik heb altijd geloofd in iets wat een rechter van de Supreme Court ooit eens zei: De Amerikaanse samenleving is sterk genoeg om ook de mening van mensen te horen waar ze het absoluut niet mee eens zijn. Dat is de First Amendment, niet waar. En die disclaimer van de studio zie ik dan ook als een ondergraving van het First Amendment.'

Komt er een vervolg op Starship Troopers?
(Jaap Jansen)
'Met Ed Neumeier heb ik een maand of vier geleden een outline geschreven voor de sequel, maar op het ogenblik durft de studio het niet aan. Ik zou het leuk vinden, want Starship Troopers is een van de weinige films die ik gemaakt heb waarvan ik dacht dat die makkelijk een sequel kon hebben. Ik zie nog hele dimensies achter het eerste deel. Vooral over de relatie mens-dier, al zijn die dieren natuurlijk metaforen. Ook is de digitale techniek nu verder. We hebben toen dingen bewust niet gedaan omdat het te veel tijd zou kosten.'

Waarom bent u toch niet geheel tevreden met Flesh & Blood (volgens mij een van uw mooiste films). Wat had u er aan willen verbeteren?
(Andries Kooijman)
'Ik heb zelf altijd het gevoel gehad dat mijn cast niet goed was. Ik heb zo veel ruzies op de set gehad met Rutger, en ook met andere acteurs, dat er voor mij een zwarte schaduw over de film hangt. Met een andere cast had de film veel meer mainstream kunnen worden.'

Welke Hollywoodacteur was het prettigst om mee samen te werken, en zijn er grote verschillen tussen Nederlandse en Amerikaanse acteurs?
(Rianne van Wijk)
'Er zijn geen verschillen. Als je eerlijk bent en de acteurs belangstelling voor het verhaal weet bij te brengen, staan ze allemaal te springen om mee te werken. De ergste ervaring was tijdens Flesh & Blood, met Rutger, maar als je vraagt met wie ik het fijnst heb samengewerkt: ook met Rutger. Met hem had ik de warmste, diepste relatie. Hij was de acteur op wie ik me het meest kon projecteren.'

Hoe kijkt u, zeven jaar later, terug op Showgirls. Wat was de intentie en vindt u dat u erin geslaagd bent die te realiseren?
(Deborah Salverda)
'Ik zeg wel eens : Alle deuren die ik geopend heb met Basic Instinct heb ik dichtgeslagen met Showgirls. Achteraf denk ik dat het een thriller had moeten worden. Dat er een meisje vermoord wordt, of zo, en dat we dan en passant al die andere dingen - jaloezie, kwaadaardigheid - aan de orde konden laten komen. Dat had je een veel betere bescherming gegeven, dan had het mysterie het publiek er doorheen getrokken. Ik denk dat het voorhaal nu te doorzichtig is.'

U krijgt een Lifetime Achievement Award op een festival van de fantastische film, een genre waar u door Hollywood min of meer toe bent gedwongen. Wat vindt u daarvan?'
(Cinema.nl)
'Leuk, maar ik hoop dat het tegelijk ook de afsluiting is van mijn carrière in de fantastische film.'