filmjaar 2016

De vrijheid van Kubrick en Tarkovski

Tiger Award-kandidaat: O amigo Dunor van José Eduardo Alcazar

Sietse Meijer ,

Een Tiger-kandidaat voor de doorzetters, die van experimentele, moeilijk toegankelijke films houden, is O amigo Dunor van José Eduardo, die is geboren in Brazilië maar nu woont en werkt in Paraguay. De film, die zich afspeelt in de jaren zeventig, gaat deels over mensen die een film maken, en het ruwe materiaal daarvan is ertussen gemonteerd.

Idee
'Ik wilde een verhaal filmen over twee personages, dat erg intiem zou zijn en zich afspeelde in een afgesloten ruimte. Dat was het uitgangspunt. Later bedacht ik dat die twee personages een blinde man en een gehandicapte vrouw moesten zijn. Ik wilde het klein houden, omdat ik er niet van hou te werken met een grote crew. Dan verlies je het overzicht, en ben je meer met organiseren bezig dan met regisseren.'

Montagetafel
'Het oud ogende filmmateriaal dat in de film te zien is, heb ik op 35 mm gedraaid, en afgespeeld op de monitor van een montagetafel - en dat filmde ik vervolgens met mijn videocamera. Als je er een dag of tien mee werkt, er in snijdt, nieuwe lassen maakt, loopt het veel krassen op, waardoor het er vanzelf oud uitziet. Daarom lijkt het authentiek materiaal uit de jaren zeventig. Het was heel simpel.'

Idolen
'Er zijn heel veel filmmakers die ik bewonder. Ik hou van Kubrick, Kurosawa, Tarkovski, Bergman, Buñuel. In Brazilië Joaquim Pedro de Andrade, die mij heeft geholpen toen ik begon. Ik hou van de grandeur van Kubrick, en van het tempo in zijn films, de lange stiltes, de tijd die hij nam. Tarkovski heeft dat ook, dat lage tempo. Het eerste shot van Het offer is een minuut of vijf, zes lang, er gebeurt niets, maar het is fantastisch. Ik had altijd gehoord dat je economisch moet zijn met film, omdat elke minuut duur is. Ik heb veel documentaires gemaakt, waarbij we nauwelijks meer materiaal mochten draaien dan we ook daadwerkelijk gingen gebruiken. Je kon geen fouten maken, moest precies weten wat je wilde. Toen ik bij Tarkovski zag dat hij zo de tijd nam, vond ik dat geweldig. Het opende mogelijkheden. Die vrijheid... Als je die eenmaal ontdekt, zie je meteen meer mogelijkheden.'

Ambities
'Ik zou graag films willen blijven maken. Maar voor mij is dat niet vanzelfsprekend. Ik verdien de kost met journalistiek, met schrijven. Ik zou graag alleen maar willen filmen, maar dat kan niet, ik kan er niet van leven.'

Filmen in Brazilië en Paraguay
'Ik woon nu in Paraguay. Ik zou wel terug willen naar Brazilië, waar het klimaat voor filmmakers beter is. Misschien doe ik dat over een tijdje. Ik vind overigens wel dat de Braziliaanse cinema te commercieel aan het worden is. Iedereen doet hetzelfde, er zijn geen dissidenten. Terwijl je die hard nodig hebt. In Paraguay geef ik les in film. Ik vertel mensen daar dat ze met digitale video met een laag budget een heel behoorlijk niveau kunt halen. Ik ben daar ook bezig met een project. Maar de filmproductie in Paraguay is nihil . Er is nog te weinig politiek bewustzijn. Als dat er niet is, is er geen cinema . Ze hebben hun ogen nog niet geopend.'

O amigo Dunor wordt vertoond op
zaterdag 5 februari, 10.00 uur, Venster 1