nieuwe site?

Twee soorten mensen

Jonathan Dayton en Valerie Faris over Little Miss Sunshine

Gerhard Busch ,

In Little Miss Sunshine reist kleine Olive met de hele dysfunctionele familie naar Californië voor een schoonheidswedstrijd. Een gesprek met de makers van deze verrassende komedie.

De grote hit van het afgelopen Sundance filmfestival - Robert Redfords festival voor de onafhankelijke Amerikaanse film - was Little Miss Sunshine. Een komedie over een disfunctioneel Amerikaans gezin (man, vrouw, zoon, dochter, grootvader en oom) die met zijn allen in een oude, gele VW-bus op weg gaan naar Californië. Dat doen ze voor de negenjarige dochter Olive, die nogal gelukkig is doorgedrongen tot de finale van de Little Miss Sunshine-competitie. Olijfje is niet bijster mooi of getalenteerd, maar de enige andere kandidate werd gediskwalificeerd. Vandaar.
Het zestal heeft de nodige persoonlijke problemen. Zo deed de oom een zelfmoordpoging, is vader bijna failliet, moeder overwerkt, heeft de tienerzoon besloten niet meer te praten, en is grootvader aan de heroïne. Maar tijdens de enerverende reis groeien ze langzaam maar zeker naar elkaar toe.
Makers van Little Miss Sunshine zijn het echtpaar Jonathan Dayton en Valerie Faris. Het duo is een begrip in de wereld van de muziekvideo's - ze maken al twintig jaar clips voor oa REM, Red Hot Chili Peppers en The Smashing Pumpkins - maar is in de filmwereld nagenoeg onbekend. Little Miss Sunshine is hun filmdebuut. De twee zijn in augustus even in Londen voor een Europese tour.

Wat denkt u, zal de film het goed doen in Europa?
Faris: 'Dat willen we graag van jou weten!'
Dayton: 'We hopen het. Het is wel een heel Amerikaanse familie, met heel Amerikaanse thema's.'
F: 'Het is grappig, we zagen de film in Locarno. Daar was hij ondertiteld, maar ik spreek genoeg Frans en Duits om te weten dat ze de film nogal gekuist hadden. Veel vloekwoorden vond ik niet terug in de ondertiteling. Maar jullie spreken zo goed Engels in Nederland. Wat denk jij?'

Ik vond hem heel geslaagd. En veel mensen, over de hele wereld trouwens, kennen Amerika van de televisie, uit films, dus identificatie lijkt me geen probleem.
D: 'We wilden een snapshot van de Amerikaanse samenleving laten zien. Dat is wat ons zo aantrok in het script. Die obsessie met winnen. De eerste zin in de film is: "Er zijn twee soorten mensen in de wereld. Winnaars en verliezers." Dat vonden wij heel grappig, maar tegelijkertijd wilden we die mentaliteit ook onderzoeken.'

Zo op het eerste gezicht lijkt het verhaal van de film op heel veel andere films , maar jullie slagen erin de clichés te vermijden en de film wordt ook nergens sentimenteel. Hoe is dat gelukt?
F: 'Het heeft alles te maken met de toon . Want de personages mochten dan grappig zijn, ze moesten ook eerlijk zijn.'
D: 'Ik hou van films waarin mensen idiote dingen doen, maar ik moet ze wel kunnen begrijpen. Als mensen idiote dingen doen, alleen omdat ze een grap najagen, voel ik me beledigd. Maar iemand als Dwayne, de tienerzoon die besluit om niet meer te praten, begrijp ik volkomen.'
F: 'Wat wil je, met zo'n familie.'
D: 'Zijn vader is - zeker aan het begin - een enorme eikel. Dan is het misschien extreem om helemaal niet meer te praten, maar op een bepaalde manier is het wel begrijpelijk. Emotioneel is het eerlijk.'

Toch heeft de vader, die aan het begin van de film de wereld indeelt in winnaars en verliezers, zijn goede kanten...
D: 'Dat vonden we ook belangrijk. In het oorspronkelijke script was hij meer het type komische eikel. Maar wij hadden iets van, waarom voelen al die andere personages zo echt, en nou net de vader niet. Dat hebben we een beetje aangepast.'
F: 'Wat ik zo in hem bewonderde , is dat hij zo zijn best doet.'

De hele film gaat over je best doen...
D + F: 'Precies!'
D: 'In Amerika word je altijd verteld dat als je maar hard genoeg je best doen, het wel zal lukken.'
F: 'En films bevestigen dat nog eens.'
D: 'Maar dat is helemaal niet zo.'
F: 'Ook niet in deze film.'
D: 'Wij vertelden de acteurs dat de film wat ons betreft gaat over twee verschillende manieren om tegen het leven aan te kijken. Je kan het leven zien als een wedstrijd, of als een dans. En met een dans bedoelen we, dat je leeft voor je eigen plezier, voor de ervaring.'
F: 'Veel mensen in Amerika hebben het nu over onze film als de film die verliezen verheerlijkt. Een ode aan de loser. Ze begrijpen niet dat de film helemaal niet zegt dat het OK is om een loser te zijn. Wij zeggen juist: Stop de competitie. Dan zijn er ook geen verliezers.'

Is het niet opa die zegt: De enige verliezer is degene die het niet probeert?
F: 'Exact. Als er al een boodschap in de film zit, is dat het. Dat is ook wat ons in het script aantrok. Dat het serieuze dingen zegt in een heel grappige context.'

Ik las dat zich wel veertien regisseurs hadden aangemeld voor deze film. Waarom kozen de producenten jullie?
D: ' Wij hadden nee gezegd tegen alles wat ze ons tot dat script hadden aangeboden. Maar we vonden dit zo goed. Het was alsof je degene ontmoet, met wie je wilt gaan trouwen.'
F: 'Het is onze eerste film, dus het moest erg bij ons passen. Ik denk dat dat enthousiasme is overgekomen bij de producenten.'

Met Abigail Breslin vonden jullie de perfecte Olive. Hoe wisten jullie dat zij Olive moest gaan spelen?
D: 'Ze deed voor het eerst auditie toen ze een jaar of zes was. Uit alles wat we van haar zagen wisten we dat ze zich erg op haar gemak voelde. En ze deed heel weinig. Terwijl bijna alle andere kinderen zich veel te bewust waren van zichzelf, en veel te veel hun best deden. Zoiets zie je meteen terug op het scherm.'

De zes zijn sowieso erg goed met elkaar.
F: 'We hebben heel veel gerepeteerd.'
D: 'Maar het mocht geen intellectuele exercitie worden. Ze moesten echt het idee hebben dat ze samen een familie vormden.'
F: 'En dus gingen we met zijn allen op kamp. Waar we ze veel lieten improviseren. Maar ze moesten wel de hele tijd in hun rollen blijven. Zo lieten we ze bijvoorbeeld brieven naar elkaar schrijven. Alan Arkin, die opa speelt, schreef dan als opa naar zijn kleindochter Olive. Alles om maar te zorgen dat ze later op de set niet meer hoefden na te denken over hoe ze zich tegenover elkaar moesten gedragen.'

Waren het altijd deze zes?
D: 'Jongen, je moest eens weten. We hebben heel veel acteurs gezien, maar alleen omdat we dat - toen we nog geen groen licht hadden - van de studio moesten. Toen het geld er eenmaal was, zeiden de producenten tegen ons: Wie willen jullie eigenlijk? Binnen drie weken hadden we toezeggingen van al onze eerste keuzes.'