filmjaar 2016

Spectaculaire herontdekking van een oceaanplaneet

Solaris van Andrei Tarkovski op dvd

Kevin Toma ,

Een tijdloos meesterwerk wordt vrijwel volmaakt weergegeven in beeld en geluid. Wie de gedwongen onderbreking halverwege de film voor lief neemt, kan nu de oude videokopie zonder aarzeling de deur uitgooien.

Als eerste valt aan deze uitgave op dat de film verdeeld is over twee schijfjes. Solaris duurt weliswaar bijna drie uur, maar dat zou met de huidige mogelijkheden geen belemmering mogen zijn. Het Russian Cinema Council, dat deze dvd voor distributeur Artificial Eye heeft verzorgd, verkiest hiermee naar eigen zeggen kwaliteit boven gemak: door de film te splitsen ontstaat er per schijf meer ruimte voor beeld, geluid, ondertitels en extra's, en krijg je Solaris in een betere staat te zien en horen dan met een 1-dvd-versie mogelijk was geweest . Wie wil vergelijken kan de Japanse of Amerikaanse dvd bestellen, waarop de film zonder onderbreking te genieten valt.

Maar het moet gezegd: in deze (CinemaScope)versie ziet Solaris er werkelijk prachtig uit. Wat dat betreft is de opening, waarin astronaut Kelvin voor de laatste maal door een mistig natuurlandschap loopt, niet minder spectaculair dan de scènes in de ruimte. Wat een contrast tussen het groen van de bedauwde bladeren en het kilwitte interieur van het ruimtestation. Ook de verschillende zwartwit- en monochroomtinten komen perfect uit op deze dvd. Het beeld had hier en daar wellicht wat scherper uit kunnen vallen, maar oogt doorgaans verbluffend voor een film van 30 jaar oud. Van ruis en digitale foutjes is nauwelijks sprake. Vreemd zijn wel de incidentele bibberingen in het beeld - alsof iemand de cameraman een duw geeft. Ook zitten er sprongetjes in sommige opnamen van de oceaanplaneet Solaris. In beide gevallen laat het zich moeilijk vaststellen of dit een manco is van de dvd , dan wel van de oorspronkelijke 35 mm-kopie. Hoe dan ook, aan de visuele kracht van de film èn zijn presentatie doen deze oneffendheden niets af.

De film valt te beluisteren in drie talen: het oorspronkelijke Russisch, Amerikaans en Frans, telkens in Dolby 5.1-formaat. Het Russische spoor is opmerkelijk ruisvrij, misschien zelfs iets te zuiver en klinisch. De dialogen liggen goed ingebed in de soundtrack, die natuurlijk oorspronkelijk mono was. Wat dat betreft kan deze dvd een ware schok zijn voor puristen, nu ze opeens de geluiden en de psychedelische muziek van Eduard Artemyev in volle glorie om zich heen kunnen horen. De vraag blijft natuurlijk of Tarkovsky in 1972 voor surround had gekozen, was de techniek toen al zo ver geweest. Op dvd pakt het hoe dan ook betoverend uit.

De meest interessante extra's zijn zeker de twee interviews, het ene met hoofdrolspeelster Natalya Bondarchuk, het andere met Tarkovski's zus Marina. Zo vertelt mevrouw Tarkovski hoe het team van Solaris sommige scènes bewust te lang maakte, zodat bij eventuele censuur geen waardevol materiaal verloren zou gaan. Kaas in het vuistje voor mensen die de film langdradig en breedsprakerig vinden. De korte gesprekken worden afgewisseld met mooie set-opnamen in zwart-wit. Curieus is ook de korte documentaire over de loopbaan van acteur Donatas Banionis, maar verdere inzichten in de wereld van Solaris biedt dat filmpje niet. Dan heb je nog meer aan de uitgebreide maar saai gebrachte Tarkovski- en Lem-biografieën.

Tenslotte ook nog een woord over de ondertiteling. U kunt zelfs uw Hebreeuwse, Zweedse en Chinese vrienden uitnodigen om de film mee te kijken, want de dvd biedt ondertiteling in deze en nog negen andere talen. Helaas hebben in elk geval de Engelse en Nederlandse sporen de nodige gebreken: de tekst wordt vaak te snel afgewisseld, en is regelmatig onvolledig of zelfs incompleet. Een toch al behoorlijk complexe film wordt er zo niet gemakkelijker op.

Beeldformaat: 2.35:1 (anamorphic widescreen)
Audio formaat: Dolby Digital 5.1 (Russisch, Engels, Frans)
Ondertiteling: Nederlands, Chinees, Duits, Frans, Engels, Hebreeuws, Italiaans , Japans, Portugees, Russisch, Zweeds
Duur (speelfilm): 159 minuten
Distributie: Artificial Eye (import)