filmjaar 2016

Geheim agent: Fidel Castro's ex-minnares

The Good Shepherd van Robert De Niro op dvd

Saskia Legein ,

'Bob is de God van alle acteurs', zegt collega Michael Gambon in een interview op de dvd van The Good Shepherd. 'Het is ondenkbaar dat je "nee" zegt tegen Robert De Niro, als hij je vraagt voor zijn werk'. Het was ook nogal een werk waarvoor De Niro het crème de la crème onder de acteurs verzamelde.

Gedurende tien jaar ontwikkelde hij zijn kroniek over de geboorte van de Amerikaanse geheime dienst CIA. Hij vervlocht het met het tragische levensverhaal van de grondlegger van de contraspionage, James Jesus Angleton.

The Good Shepherd staat bol van de spionnenlogica en samenzweringstheorieën . Dat klinkt als een lekkere James Bond, helemaal als maffiaspecialist De Niro zich ermee bemoeit. Spannende jongensboekromantiek is echter ver te zoeken. The Good Shepherd is vooral een sober en intelligent portret van een overmatig argwanende man wiens leven wordt beheerst door landstrouw, maar die zijn eigen gezin verraadde door gebrek aan toewijding. De film blijft dicht bij de historische feiten en het ingetogen spel van de topcast doet je geloven dat het allemaal echt zo is gegaan, in de pioniersjaren van de CIA tijdens de Koude Oorlog.

De Niro, die een hekel heeft aan interviews geven, blinkt niet uit in de achter de schermen beelden of in de ultrakorte gesprekjes met de crew en cast. Zijn fascinatie voor het onderwerp blijkt beter uit de twee documentaires over de CIA en de KGB die onder de extra's zijn gezet, veruit de meest interessante onderdelen op de bonus disc, en soms spannender dan de gebeurtenissen in de film.

De CIA-documentaire leert dat de wortels van de Amerikaanse inlichtingendienst bij de chique Yale universiteit liggen. In het geheime elitegenootschap Skull and Bones om precies te zijn, waarvan onder meer Bush senior en junior lid waren.

CIA-medeoprichter Angleton, op wie de hoofdpersoon van The Good Shepherd, Edward Wilson (gespeeld door Matt Damon), is gebaseerd, werd tijdens zijn studententijd in het interbellum gevraagd toe te treden tot Skull and Bones.

De paranoia vrat zich gedurende dertig jaar zo diep in Angleton in, dat onder zijn bewind vele koppen rolden van trouwe CIA-agenten. In 1974 werd Het Grijze Spook van de dienst met pensioen gestuurd.

Voormalig VN-ambassadeur Richard Holbrooke vindt dat Robert De Niro's portret van de Skull and Bones-mannen die de geheime dienst oprichtten en de Amerikaanse naoorlogse buitenlandse politiek bepaalden, verbazingwekkend nauw overeenkomt met de werkelijkheid. Zoals Wilson waren er velen die verstrikt raakten in hun eigen achterdocht en zelfs hun eigen vrienden niet meer vertrouwden.

Informatie verzamelen kon het agentschap dan misschien als de beste, haar geheime operaties liepen vaak uit op fiasco's en publieke vernederingen. Toen Fidel Castro in 1959 Baptista afzette en met de Russen flirtte, huurde de CIA bijvoorbeeld professionele saboteurs in om de Amerikaanse voortuin terug te winnen. Die bonden huiskatten een brandend stuk jute aan de staart en joegen ze door velden met suikerriet, Cuba's belangrijkste inkomstenbron. Binnen de kortste keren stonden talloze hectaren in lichterlaaie en was een gevoelige economische klap uitgedeeld, maar Castro bleef overeind.

De CIA bedacht een beter plan: gifpillen. Maar hoe krijg je die bij Castro in de buurt? Het antwoord leek door James Bond zelf ingefluisterd: een oogverblindende schoonheid.  Het agentschap huurde Fidels ex-minnares Marita Lorenzo in en liet haar een intensieve training volgen. Maar Castro begreep meteen hoe de vork in de steel stak, toen zij plotseling weer opdook in Cuba: ' Kom je me vermoorden? Hier, neem mijn pistool maar'. Marita smolt. De pillen gingen ongebruikt weer terug naar de VS.

De muur was allang gevallen en de Sovjet-Unie ingestort, toen in 1994 de ergste nachtmerrie van CIA-icoon Angleton uitkwam: een mol. Het hoofd van de afdeling contraspionage, Aldrich Ames, graaide regelmatig wat vertrouwelijke documenten bij elkaar, stopte ze in een doodgewone bruine envelop of een plastic tas, en wandelde daarmee rechtstreeks van de CIA-burelen naar de Russische ambassade.
Ames streek drie miljoen op met zijn bijbaan, die aan tientallen CIA-agenten overal ter wereld het leven kostte. Binnen het agentschap had niemand iets in de gaten. Onvoorstelbaar, want een geheime agent die een luxe glamourleven leidt? Dat komt alleen maar voor in de wereld van James Bond.

Extra's (totaal 149 minuten):
Interviews Cast & Crew
Behind the Scene
Docu's A look inside the secret services: CIA & KGB
Beeldformaat: Anamorphic 16:9
Geluidsformaat: Dolby 5.1
Duur: 144 minuten (hoofdfilm)
Distributeur: Dutch Filmworks