filmjaar 2016

Recensie: Que horas ela volta?

Onweerstaanbare huishoudster

Rick de Gier ,

Voor Val zijn de regels glashelder: als huishoudster is ze altijd op afroep beschikbaar, verlaat ze de kamer bij privégesprekken, zit ze niet op de meubels van haar opdrachtgevers en maakt ze al helemaal nooit gebruik van het zwembad.

'Maar waar staan al die regels dan opgeschreven?' vraagt haar dochter Jessica verontwaardigd. 'Die hoeven nergens te staan, die kent iedereen van nature!' antwoordt Val.
 
Val woont al zo'n twintig jaar als huishoudster en nanny in de luxe villa van dr. Carlos en mevrouw Barbara in São Paulo. Terwijl zij hun zoon Fabinho grootbracht, werd Vals eigen dochter opgevoed door familieleden elders in Brazilië. Moeder en dochter hebben elkaar al zo'n tien jaar niet gezien wanneer Jessica in São Paulo komt studeren en tijdelijk bij Val intrekt. Dit leidt meteen tot grote spanningen in het huishouden. Want dient Jessica zich net zo dienstbaar op te stellen als haar moeder? Of mag ze zich vrijer door de villa bewegen?
 
Het sociale ongemak rond klassenverschillen in modern Brazilië is in Que horas ela volta? (internationale titel: The Second Mother) meesterlijk uitgewerkt. Hoewel het drama lichtvoetig blijft, met voldoende ruimte voor humor, is de spanning regelmatig om te snijden .


 
Dat maakster Anna Muylaert (onder andere bekend als scenarist van The Year My Parents Went on Vacation) een boodschap wil overbrengen – de uitbuiting van mensen als Val moet maar eens afgelopen zijn! – ligt er hier en daar misschien wat dik bovenop. Maar daarmee is haar film beslist nog geen drammerig pamflet. De personages zijn bijvoorbeeld heel gelaagd . Neem dr. Carlos, met z'n moderne kunst en Ramones-T-shirt, die zichzelf beschouwt als ruimdenkende intellectueel – maar dan wel alleen als het hem uitkomt. Of Jessica, die weliswaar als een frisse wind door het huishouden waait , maar qua charme nog wel wat kan opsteken van haar moeder.
 
Al die kwaliteiten, gecombineerd met Muylaerts soepele regie, hebben er allicht aan bijgedragen dat Que horas ela volta? wereldwijd al diverse prijzen won (onder andere op de Berlinale, Sundance en het World Cinema Festival Amsterdam). Maar de grootste troef van de film is toch de huishoudster: actrice Regina Casé, in eigen land een beroemde tv-persoonlijkheid, heeft van Val een onweerstaanbaar personage gemaakt.