Brandelli, Toccare

Brandelli, Toccare

Ron Ford, Ton Bruynèl

Ton Bruynèl (1934-1998) – Toccare (1979)

door Jan Nieuwenhuis

In de Schalkwijkstraat, een klein zijstraatje van de Utrechtse Nieuwegracht, bevond zich achter luxaflex verscholen de eerste elektronische privéstudio van Nederland. Daar sneed, knipte en plakte Ton Bruynèl zijn eerste stukjes tape aan elkaar op weg naar een synthese tussen akoestische en elektronische muziek. Zelden bleef het bij puur elektronische werken, die vullen maar een handjevol. De meeste stukken uit zijn oeuvre zijn dan ook geschreven voor een combinatie van soundtrack of klankspoor en instrumenten, met het achterliggende idee dat muziek communicatie is. Een, twee of meerdere speakers op, of rond het podium waren voor Bruynèl niet genoeg om te boeien tijdens een concert.

Zo ook Toccare voor klankspoor en piano. Bruynèl beziet klank als substantie en zoekt naar klankfamilies, de materiele connecties tussen verschillende instrumenten en geluiden buiten het puur instrumentale domein. Door elektronische klanken toe te voegen aan die van de piano probeert hij de bekende klank te versterken en nieuwe geluiden te onttrekken aan het instrument. De tape voor Toccare is gemaakt door snaren van verschillende metalen en van verschillende diktes te laten vibreren door elektronische impulsen. Vervolgens heeft Bruynèl de trillende snaren opgenomen en de lagen geluid op elkaar gestapeld tot de uiteindelijke tape.

Eigenlijk verschillen de trillende snaren van de tape niet zoveel met het binnenste van een piano: het klankspoor en de pianoklank vertonen een familierelatie, een spoor van klank weerklinkt in de soundtrack.

Brandelli van Ron Ford wordt door musicologe Saskia Törnqvist een meesterwerk genoemd. Het werk bestaat uit 12 mini-stukjes, allemaal opgetrokken uit hetzelfde tonenmateriaal. Het leuke is dat de volgorde steeds weer anders kan worden gespeeld. Twee keer uitvoeren in met de stukjes in een verschillende volgorde levert een groot avontuur op. Ron Ford werd op 29 september 1959 geboren in Kansas City, U.S.A., sinds 1983 woont hij in Nederland. "Brandelli" wordt gespeeld door Daria van den Bercken (piano), Nadia Wijzenbeek (viool) en Charles Watt (cello). 

kijk

Toccare for soundtrack & piano van Ton Bruynèl. De pianist heeft relatief veel ritmische vrijheid; met een stopwatch timet hij of zij het spel met de soundtrack. Iedere uitvoering is dus weer anders en dus uniek. 
Ton Bruynèl werd op 26 januari 1934 geboren te Utrecht en overleed op 5 mei 1998 in Mailly, Frankrijk. In 1957 richtte Ton Bruynèl de eerste privé-studio van Nederland op. Hij specialiseerde zich vervolgens in het componeren van werken waarin elektronische en akoestische klanken versmelten.
"Toccare" wordt gespeeld door Henry Kelder. De tape (viersporen) wordt bediend en geregisseerd door Hans van Eck.