oostblokrelikwieën 9: Het lange spoor van de Muur

  • Daphne Damiaans

Het is op 9 november alweer 25 jaar geleden dat De Berlijnse Muur viel. Als dominostenen vielen toen ook de regimes van veel Oostbloklanden om. Wat overbleef zijn oude stations, statige wolkenkrabbers en imposante beelden. Wat zeggen die objecten over toen en nu? Deel 9: De brokstukken van de Berlijnse Muur.
Een stuk muur op een autopark van de Harmonie German Club in Canberra, Australië

Het lange spoor van de Muur

Als de ‘Mauerspechten’ op 9 november 1989 en de daaropvolgende dagen toch eens geweten hadden wat hun enthousiast uitgehakte brokken Berlijnse Muur waard zouden zijn…
Direct na de val van de Muur begon de handel in de betonnen restanten. Zelfs de toenmalige machthebbers in de DDR deden mee en vingen tot 90.000 D-Mark per brokstuk. In willekeurige souvenirwinkeltjes in Berlijn tref je nu minuscule stukjes authentieke Mauer in glazen potjes, waarbij een 8 centimeter groot brokje zomaar tien euro waard is.

Berlijn wilde, niet geheel onbegrijpelijk, in 1989 zo snel mogelijk van zijn gehate Muur af. En in de rest van de wereld leek het historische besef rondom de betonstukken wél vrij snel aanwezig. De verkochte Muurfragmenten kwamen onder meer terecht voor DiMillo’s restaurant in het Amerikaanse Portland, voor de deur van het verenigingshuis van de Harmonie German Club in het Australische Canberra en in de achtertuin van de Deense kunstenaar Jens Galschiøt.

In Berlijn zelf is de Muur naast geschiedenis een toeristisch concept geworden. Daarvan getuigen ook de drommen toeristen rondom de East Side Gallery. Dit 1,3 kilometer lange stuk Muur is een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Berlijn. Er zijn plannen om – speciaal voor toeristen - gedeeltes van de Muur te herbouwen. Maar vooralsnog houdt men het vandaag bij een muur van verlichte ballonnen.

oostblokboek

Dit is het ena laatste deel van een tiendelige serie over monumentale relikwieën uit het Oostblok. De serie is samengesteld met medewerking van de redactie van het Oostblokboek.

Het net verschenen Oostblokboek is een historische reisgids en uniek leesboek bomvol verhalen over het voormalige Oostblok. In woord en beeld ontdekt de lezer wat er nog over is van het communisme in Oost-Europa. Gefotografeerd door topfotografen en geschreven door journalisten, historici en schrijvers die daar wonen, werken of vaak komen.

Daphne Damiaans (@daphnedamiaans) is journalist, vertaler en historicus. Ze studeerde af op het onderwerp DDR. Voor Het Oostblokboek schreef ze, samen met Bertus Bouwman, het hoofdstuk over dit verdwenen land.

Heb jij een interessant relikwie in je bezit? Vertel kort via de Facebook van VPRO Buitenland hoe je er aan gekomen bent en maak kans op een exemplaar van het Oostblokboek! Bekendmaking op 10 november op facebook!

Oostblokrelikwieën: lees ze allemaal

Het is op 9 november alweer 25 jaar geleden dat De Berlijnse Muur viel. Als dominostenen vielen toen ook de regimes van veel Oostbloklanden om. Wat overbleef zijn oude stations, statige wolkenkrabbers en imposante beelden. Wat zeggen die objecten over toen en nu? Voor VPRO Buitenland schrijven tien ervaringsdeskundigen over deze tastbare overblijfselen, van het beeld van Lenin in Berlijn en de Hongaarse wachttoren waar het allemaal begon, tot een vervallen staatscirsus in Moldavië.

Meer over de val van de Muur bij de VPRO

Val van de Muur in Berlijn en einde van de DDR | Fragment OVT 7 november 2004 uur 1 (17,5 min.)
Holland Doc Radio | Made in GDR
20 Jaar na de val van de Muur in Berlijn | OVT 8 november 2009 uur 1 (22 min)
Woord | Uur 1: de Berlijnse Muur