Overzicht

Deze week in OVT: Bayeux-Fever, de film Pressure, het einde van de Mercatorkaart, recensies met Wim Berkelaar, de vergeten hongersnood van Roemeens- en Sovjet-Moldavië in 'Het einde van de wereld is een trein' en het derde deel van de documentaire 'De Dienstplicht'.

Het middeleeuwse tapijt van Bayeux is in Groot-Brittannië op dit moment hotter dan ooit. Het beroemde tapijt beeldt in schitterende kleuren de verovering in 1066 van Engeland door de Normandische hertog Willem de Veroveraar uit, en is sinds donderdag voor het eerst in bijna 1000 jaar, te bezichtigen in het British Museum. En de Britten staan er massaal voor in de rij. Met correspondent Lia van Bekhoven praten we over de Britse Bayeuxkoorts en de bijzondere plek die het tapijt en de daarop afgebeelde veldslag inneemt in de Britse geschiedenis, en waarom die invasie zo'n legendarische rol is gaan spelen in het Britse zelfbeeld.

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling in stadsmuseum Woerden.
- Tegen het Westen: in gesprek met onze vijanden - Frédéric Martel, vert. Alexander van Kesteren e.a.
- Waarom ik Amerika afwijs - Menno ter Braak en Daan Heerma van Voss
- Bloed, zweet en tranen. De wereld van een zakdoek - Stadsmuseum Woerden

De dienstplicht is weer actueel. Alle 17-jarigen krijgen sinds dit jaar een brief van Defensie dat ze formeel zijn ingeschreven als dienstplichtige. Naar de kazerne hoeven ze vooralsnog niet. De laatste lichting dienstplichtigen die dat wel moesten, verlieten 30 jaar geleden de kazerne. 



In 2021 maakte Michal Citroen een 4-delige serie over de dienstplicht, aan de hand van OVT-archief, dagboekfragmenten en nieuwe interviews. In deze uitzending herhalen we deel 3: 'Het echte van een oorlog kun je niet oefenen'.

Vorige week vrijdag heeft de Algemene Vergadering van de VN voor een nieuwe wereldkaart gestemd, de Equal Earth-projectie. Hiermee stapt de VN af van de Mercator-projectie, in 1569 ontwikkeld door de Vlaamse wetenschapper Gerard Mercator. Met zijn projectie ontstaat er vervorming: daardoor lijkt bijvoorbeeld op de meeste wereldkaarten Groenland zo groot als Afrika, terwijl het in werkelijkheid veertien keer kleiner is. Wie was Mercator, waarom was zijn kaart zo lang zo populair? En waarom stappen we er nu pas vanaf? We praten erover met Martijn Storms, voorzitter van het Netwerk Historische Cartografie.

Op de weg ligt het lijk van een soldaat. De dorpelingen die het wegslepen kijken niet om, want een lijk is vlees, en vlees is voedsel. Zo opent Het einde van de wereld is een trein van de Roemeense schrijver Daniela Rațiu, een roman over de hongersnood die na de Tweede Wereldoorlog door Roemeens- en Sovjet-Moldavië trok, en die geen ramp van de natuur was maar mensenwerk. Het is een geschiedenis die lang taboe was, en die vandaag opnieuw dichtbij komt, nu de zogenaamde russificatie van Oekraïne meer dan een miljoen doden heeft veroorzaakt. Prijswinnend vertaler en historicus Charlotte van Rooden vertelt over de vergeten hongersnood en de treinen die redding en ondergang brachten, en waarom dit boek ook in Nederland moet worden gelezen.

In de dagen voor D-day legt James Stagg, een ijverige meteoroloog, het af tegen een minder wetenschappelijke concurrent en president Eisenhower. Want is de geplande dag voor D-day wel geschikt, of zal een storm roet in het eten gooien?

Dat is waar de nieuwe film Pressure om draait. Maar wie was Stagg, en was hij echt zo belangrijk als de film voorstelt? En hoe zit het met de Ierse Maureen Flavin Sweeney, de vrouw die een beslissende weerwaarneming deed, krijgt zij wel voldoende credits in deze film? We vragen het aan militair historicus Tijmen Dokter.

Op zaterdag 12 september wordt de Thea Beckmanprijs voor het beste historische jeugdboek uitgereikt. In de uitzending spreken we de winnaar over het winnende boek en over de vraag hoe je historische verhalen voor kinderen schrijft.

Oktober is de Maand van de Geschiedenis, het grootste geschiedenisevenement van Nederland. En OVT doet mee, vanaf de laatste zondag in september. Het thema dit jaar is ‘Lichaam & Geest’. Bij zijn? Meld je aan!

Deze week in OVT: de Reichsbürger, de nieuwe Robin Hood, de Joods-Surinaamse familiegeschiedenis in 'Wat verzwegen werd', recensies met Dore van Duivenbode en het tweede deel van de documentaire 'De Dienstplicht'.

Deze maand precies dertig jaar geleden verlieten de laatste dienstplichtigen de Nederlandse kazernes. In augustus 1996 kwam een einde aan het tijdperk waarin de Nederlandse Staat permanent dienstplichtigen onder de wapenen had. Wat betekende die dienstplicht voor al die mensen die moesten ‘opkomen voor hun nummer’? 



In deze herhaling van de vierdelige serie 'De Dienstplicht' verdiept documentairemaker Michal Citroen zich in de geschiedenis van de Nederlandse dienstplicht aan de hand van bijzonder archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews. Deze week deel 2: 'De plicht van iedere jongen'.

Ieder mens heeft geheimen. Sommige liggen aan de oppervlakte en anderen worden diep weggestopt, soms zelfs voor een heel leven. In Amsterdam wandelt al jaren een vrouw met een zwartgevlekte hond door het Vondelpark, bekend als Mieke de Jong. Ze is Joods, geboren in 1940, en overleefde de oorlog als ondergedoken kind. Er was een vraag die haar een leven lang niet losliet: wie waren haar ouders? We gaan in gesprek met Mieke de Jong zelf en Jaïr Salomon van Dijk, historicus en schrijver van het nieuwe boek Wat verzwegen werd, een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis.

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Dore van Duivenbode. Zij bespreekt twee boeken en de podcastprijsnominatie van NTR:

- Het grote militaire geschiedenisboek - Adrian Gilbert ea
- Europa in 7 ½ hoofdstukken - Timothy Garton Ash, vert Inge Pieters
- NTR podcastprijsnominatie: De kinderen van het Bureau Bijzondere Jeugdzorg

Sinds deze week speelt in de bioscoop de film The Death of Robin Hood, waarin de held een getraumatiseerde oude schurk is. Een historisch betrouwbaarder beeld, volgens de filmmaker, dan de Disney-vos uit 1973, of de goeiige jaren ‘30-versie van Robin gespeeld door Errol Flynn. Hoe is Robin Hood door de filmgeschiedenis heen veranderd, en wat zegt elke Robin Hood over de eigen tijd? Filmjournalist en historicus Floortje Smit zocht het uit.

De shortlist met vijf genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2026 is op zondag 6 september bekendgemaakt door juryvoorzitter Frits Spits.

De AfD lijkt steeds meer voet aan de grond te krijgen in de mainstream van de Duitse politiek en is tegelijk gevuld met allerlei radicale randfiguren. Wie schraapt aan de rafelige randen van de AfD, komt snel uit bij de Reichsbürger: Duitsers die geloven dat de huidige Bondsrepubliek helemaal niet rechtsgeldig is. Hoe serieus moeten we die beweging nemen, en wat is de link met de AfD-verkiezingskoorts? Daarover spreken we met Duitslandcorrespondent Guy Hoeks, die het boek Duitse dagdromen over het keizerrijk schreef over de Reichsbürger.

Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:







De reiziger - Andrea Wulf



Noordbrabants Museum : tentoonstelling 15 mysteriën rozenkrans



Clit - Kate Lister

Komende week opent in het Fotomuseum Den Haag een grote tentoonstelling over Eva Besnyö, een van de belangrijkste fotografen van de twintigste eeuw. Ze werd bekend met haar esthetische foto's van strakke Bauhaus architectuur of spelende kinderen, maar ze fotografeerde ook het bombardement van Rotterdam, de Watersnoodramp en later de Dolle Mina's. Wie was deze Joodse Hongaars-Nederlandse fotograaf en wat maakt haar werk nog altijd zo bijzonder? Te gast is kunsthistoricus en fotografiekenner Joke de Wolf.