Overzicht

Zout was het witte goud dat armoede in Oost-Groningen moest oplossen. Nu ligt de winning onder vuur.

Slechts één gehaktbal per week. De vernieuwde Schijf van Vijf is strenger dan ooit, maar hebben wij die ooit consequent gevolgd?

Na 16 jaar aan de macht staat hij achter in de peilingen, en gebruiken demonstranten zijn eigen woorden tegen hem.

Beatrice de Graaf en Niels Drost over een leider die respect wilde, maar eindigde met een oorlogsverklaring aan het Westen.

We kennen vooral de piramides, maar de Egyptenaren schreven ook bergen aan literatuur.

Niet de Nederlandstalige flyers of de broodjes met ham, maar de migranten zélf hebben de staking gered.

Surinaamse matrozen, een Joodse trompettiste en Louis Armstrong in het Amsterdam van de jaren dertig.

En hoe kan het dat de Israëlische samenleving weer lijkt mee te gaan in een oorlog die veel weg heeft een herhaling van zetten?

Deze week debatteerde de Tweede Kamer over oplossingen voor de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog met Iran. In dat debat werd ook de link gelegd met de oliecrisis in de jaren ’70 en er werd door de SGP zelfs geopperd opnieuw autoloze zondagen in te voeren. Dat voorstel werd niet erg serieus genomen of zelfs als schrikbeeld afgeschilderd.

Maar hoe ging dat in 1973 toen autoloze zondagen wel werden ingevoerd?

Hoe reageerden de Nederlanders? En was het achteraf eigenlijk wel nodig?

Michal Citroen maakte in 2013 een tweedelige documentaire waarin ze onder andere sprak met Ruud Lubbers, in 1973 minister van Economische Zaken. In deze uitzending een hermontage, gemaakt door Katinka Baehr.

Meneer Dinges weet niet wat Swing is… Het was dé hit van het jazzduo Johnny & Jones, een Nederlands jazz- en swingduo dat in de jaren dertig razend populair werd met hun lichtvoetige, vaak humoristische liedjes in een geveinsd Amerikaans accent.



Max Kannewasser en Nol van Wesel vormden dit duo: twee Joodse jongens die elkaar kenden van hun werk bij de Bijenkorf in Amsterdam. Geïnspireerd door Amerikaanse swing brachten ze een nieuwe, moderne sound naar Nederland.



Tot de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Toen kreeg hun leven een onvoorstelbaar duistere wending, maar ook een wending die muziek opleverde die we nu nog altijd kunnen beluisteren.



Historicus en theatermaker Tijmen Dokter brengt hun verhaal in zijn voorstelling In Vredesnaam, waarin hij terugkijkt op leven en werk van Johnny & Jones.

Komende woensdag is het 25 jaar geleden dat het allereerste homohuwelijk ter wereld werd voltrokken. En wel hier, in Nederland. Om 12 uur 's nachts huwde de toenmalige Amsterdamse burgemeester Job Cohen vier koppels van hetzelfde geslacht, een wereldprimeur. Minder bekend is hoe sommige dominees en gewone gelovigen binnen de Protestantse kerk hielpen de weg te bereiden. Vanaf de jaren ‘80 zijn al de eerste homokoppels in kerken ingezegend. Oud-voorzitter van het Werkverband Homotheologen en voormalig voorganger van de Laurenskerk van Rotterdam, Bert Kuipers, is zo’n vroege wegbereider en is te gast.

Jorrit Steehouder, historicus en expert op het gebied van de Europese eenwording over Jean Monnet: de stille architect van de Europese Unie.

Terwijl landelijke partijen steeds meer worstelen hun gemeenteraadszetels te behouden, lijken lokale spelers precies te weten waar ze moeten zijn: dicht bij de buurt, dicht bij de ergernissen, dicht bij de kiezer. Dat succes komt niet uit het niets. Het raakt aan een oude spanning in de politiek: gaat het om het grote verhaal van het land, of om de concrete problemen op de straathoek? We gaan het hebben over die opmars van lokale partijen en de spanning tussen lokale zorgen en landelijke idealen met Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis.

Aletta Jacobs (1854-1929) is hét icoon van de Nederlandse feministische geschiedenis. Ze was de eerste vrouw die mocht studeren, de eerste vrouwelijke arts van Nederland en ze streed voor het vrouwenkiesrecht.
Toch heeft ze in het collectieve geheugen een stoffig imago. Dat wordt op kop gezet in de gloednieuwe ALETTA de musical van Theater Oostpool. Aletta-historicus Mineke Bosch was bij de première en vertelt over deze nieuwe Aletta-interpretatie.

In de zestiende eeuw breekt in Europa een ware jacht op oude teksten uit. Humanisten trekken langs kloosters en bibliotheken om manuscripten van Griekse en Romeinse schrijvers op te sporen; want in de oudheid zou weleens de kennis besloten kunnen liggen om Europa opnieuw te laten bloeien.

Een van die manuscriptenjagers blijkt een jongen uit een Brabants dorp: Arnoud van Eijndhouts uit Aarle-Rixtel, beter bekend als Arlenius. Hij reist van Leuven en Parijs naar Ferrara, Bologna en Venetië, en wordt een belangrijke schakel in de boekenwereld van de Renaissance.

Schrijver en taalkundige Wim Daniëls, zelf afkomstig uit Aarle-Rixtel, reconstrueert zijn opmerkelijke leven in De boekhandelaar van Bologna.

De documentaire 'Voor Alia' is een portret van de Afghaans-Nederlandse schrijfster Forugh Karimi. Via het verhaal over Karimi’s jeugdvriendin Alia komen we dichterbij deze pijnlijke geschiedenis.

Roti, bakabana, bara en vele andere gerechten uit de Surinaamse keuken zijn tegenwoordig in Nederland gemakkelijk te vinden. Maar wat is de geschiedenis van die keuken? Comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman maakten samen de voorstelling ‘Peper & Zuur?!’, en zijn te gast om ons door de culinaire geschiedenis van Suriname heen te loodsen.

Als de oorlog rond Iran zich uitbreidt naar de bronnen voor drinkwater in de Golfregio, zijn de humanitaire gevolgen niet te overzien, ziet politiek hydroloog Stefan Deconinck. Hij is te gast om het te hebben over verleden en heden van drinkwater als oorlogswapen.