Overzicht

Bij een piramide middenin Lima is een skelet opgegraven van een man die ritueel geofferd is. Om meer te vertellen over het mensoffer als fenomeen in precolumbiaans Amerika en zijn vermoeidheid is hoogleraar archeologie Alexander Geurds te gast.

Je zou denken dat de Fransoos wel iets beters te doen heeft in de zomer. En toch zit die in de bioscoop, te kijken naar twee delen ‘Résistance’ en ‘Liberté’ over de grondlegger van het moderne Frankrijk, Charles de Gaulle. Wat voor beeld komt er van de staatsman uit naar voren? We vragen het aan schrijver Abdelkader Benali, die de films voor ons bekeek.

Met deze week 'Er is een land waar vrouwen willen wonen' gezongen door Cobi Schreijer met een tekst van Joke Smit. We praten erover met historicus Lotte Houwink ten Cate.

Onze Vader des Vaderlands schreef in 1580 “Apologie”, de beroemde verdedigingsrede waarmee Willem van Oranje terugslaat nadat Filips II hem vogelvrij heeft laten verklaren. Literair historicus René van Stipriaan schreef een biografie over Willem van Oranje en is te gast om te praten over de relevatie van deze tekstvoor het nu.

Deze week een lied uit Noord-Macedonië: Kales bre andjo van Esma Redžepova. Dat lied gaan we bespreken met journalist en schrijver en historicus Arja Mari.

Boven een Gronings graanveld torent deze dagen een enorm beeld van Lenin. Dat is daarheen versleept voor De Graanrepubliek, een toneelvertaling van het beroemde boek van Frank Westerman over de arbeidersgeschiedenis van de regio.

Frank Vermeulen, oud-correspondent in Indonesië en zoon van een Indonesië-veteraan, verteld over zijn nieuwe boek “Masdoelhak en Adriana. Of de toegedekte moorden van de Indonesië-oorlog.” Hij werkte jarenlang door de archieven om EEN van de duizenden moorden uit die oorlog tot op de bodem uit te zoeken: die op de hoge Indonesische ambtenaar Masdoelhak Nasoetion.

Deze week praten we met schrijver Sana Valiulina over De faculteit van de onnodige kennis, geschreven door Joeri Dombrovski (1978)

Deze week een lied uit in protest tegen de dictatuur in Uruguay: A Redoblar van Rumbo (1980). Dat lied gaan we bespreken met Manon Portos Minetti.

In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet.
Deze week een Egyptisch lied uit 1922: Toetanchamon van zangeres Mounira el-Mahdeyya. Dat lied gaan we bespreken met Egyptoloog Daniel Soliman.

Oude woorden nieuwe wereld is de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Deze week praten we met politicoloog Nadia Nsayi over Afrika, mijn land, de biografie van Andrée Blouin. Blouin was een onafhankelijkheidsstrijder die in de jaren 50 onder andere samenwerkte met Patrice Lumumba in Congo.

World pride vult deze dagen de straten van Amsterdam. Met gister de botenparade, straatfeesten en volgende week nog de Worldpride March krijgt de queer community een zichtbare plek in de stad. En natuurlijk is wat nu de queer-community heet er altijd geweest, maar kent die vooral een geschiedenis van verschuilen en verhullen. In haar boek Amsterdam, een roze geschiedenis vertelt Monique Doppert hoe homoseksualiteit en queer zijn langzaamaan steeds meer ruimte kregen in de stad.

Onze zomerserie 'Oude woorden, nieuwe wereld' gaat over historische boeken die ons helpen het heden beter te begrijpen. Deze week is Esha Guy Hadjadj te gast over Portret van de kolonisator & Portret van de gekoloniseerde (1957) van Albert Memmi.

Deze week hield de Europese Unie een herdenking voor de slachtoffers van de klimaatcrisis. Een herdenking waarbij het niet gaat over doden als gevolg van een oorlog of een ramp met een duidelijke dader, maar over mensen die omkomen door bijvoorbeeld de gevolgen van hitte, branden en het water. Door iets waar we allemaal een beetje de hand in hebben, en niemand alleen. Hoe nieuw is dat eigenlijk? Wanneer vielen de eerste slachtoffers van wat wij vooruitgang noemen? En op welk moment werd extreem weer geen lot meer dat mensen overkomt, maar iets waar we verantwoordelijk voor zijn?



Daarover gaan we het hebben met professor Geert Buelens, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde verbonden aan de Universiteit Utrecht, met een onderzoeksfocus op milieugeschiedenis en de klimaatcrisis.

In de eerste aflevering van dit seizoen van Historische Protestsongs duiken we in het lied The wind of change van Jackson Kaujeua met singer-songwriter Shishani Vranckx.

Het Friese Paard zou gevaar lopen door inteelt en geldzucht. Dat berichtte Omrop Fryslân deze week. Het dier wordt steeds meer geboren met zware gebreken zoals een waterhoofd en is vaker ziek. Veel fokkers zijn ten einde raad, maar toch durven weinigen er in het openbaar over te praten.



Wat is er aan de hand? En is er iets in de geschiedenis van het paard dat deze problemen verklaart?  Te gast is Jorieke Savelkouls, historicus en schrijfster van Het Friese Paard.

Het lijkt de zoveelste Disneyfilm: Vaiana, in het Engels uitgebracht als Moana. Daar gaat een jong meisje, dat woont op een eilandje in de Stille Oceaan verder de oceaan in dan de rest van haar volk durft. Zo ontmoet ze een halfgod, waarmee ze haar volk gaat redden.

Deze week kwam de live-action versie van deze film uit in de bioscoop. Maar is deze film -net als andere Disneyfilms- een karikatuur van de inheemse cultuur waar het verhaal zich in afspeelt? We vragen het aan Wonu Veys, conservator Oceanië bij het Wereldmuseum.

Duitsland staat bekend om zijn Vergangenheitsbewältigung: het onvermoeibaar onder ogen zien van het eigen naziverleden, met ‘Nie wieder’ als nationale belofte. Maar in september kan in Saksen-Anhalt het cordon sanitaire rond de radicaal-rechtse AfD voor het eerst breken, een partij die dat verleden liever kleiner maakt en het geschiedenisonderwijs wil omgooien.
Het wonderlijke is dat er tegelijk iets tegenovergestelds gebeurt, zo constateert Lynn Stroo, historicus bij het Duitsland Instituut. Terwijl honderdduizenden Duitsers de straat op gingen tegen de AfD, tikten miljoenen anderen op datzelfde moment de naam van hun opa of oma in een zoekmachine. De ledenkaarten van de nazipartij zijn sinds kort met een paar kliks doorzoekbaar, en de vraag ‘was opa een nazi?’ is opeens heel dichtbij.
Lynn Stroo, historicus bij het Duitsland Instituut, is te gast en vertelt meer.