Overzicht

Artsen zonder Grenzen moet, op last van Israël, 1 maart vertrekken uit Gaza. Terwijl hun hulp nog steeds van levensbelang is voor de Palestijnen in Gaza. De organisatie, die ooit werd opgericht om nóg neutraler te zijn dan het Rode Kruis, wordt nu weggezet als anti-Israëlisch. Hoe ontstond de organisatie? En hoe zijn zij omgegaan met overheden die hen tegenwerkten in het verleden?

Bij ons is Akke Boere, operationeel directeur van Artsen zonder Grenzen Nederland.

In Italië is een basilica gevonden, die gebouwd is door Vitruvius, de Romeinse oervader van de architectuur. Al eeuwen werd in Fano gezocht naar de resten van deze basilica, omdat dit het enige gebouw is dat Vitruvius zelf gebouwd heeft.

De komeet van Halley is elke 76 jaar te zien; zo ontdekte de 17e-eeuwse wetenschapper Edmund Halley, waarnaar de komeet ook is vernoemd. Maar had het vallende stuk ruimtepuin eigenlijk een andere naam moeten hebben?

De Nederlandse sterrenkundige Simon Portegies Zwart begon een gezamenlijke speurtocht met de Britse historicus Michael Lewis. Ze kwamen het verhaal van de 11e-eeuwse monnik Eilmer van Malmesbury tegen, die ook beschreef dat de komeet na 76 jaar weer terugkeert. We bellen met Simon Portegies Zwart over deze opvallende vondst.

De Staatsloterij bestaat dit jaar 300 jaar en is daarmee het oudste staatskansspel ter wereld. Maar hoe begon ons nationale loterijfestijn in de achttiende eeuw? En wat vonden Nederlanders van de loterij?

Hoogleraar militaire ethiek en leiderschap Lonneke Peperkamp over Thucydides, de Atheense generaal en historicus.

De Amerikaanse muzieklegende Dolly Parton vierde 19 januari haar tachtigste verjaardag. En in een verdeelde wereld en het hevig gepolariseerde Amerika blijft Dolly buiten de politiek en is de Queen of Country nog altijd van iedereen. Hoe doet zij dat?
Daarover te gast is religiewetenschapper en Dolly Parton-fan Rachèl Blokhuis-Koopman.

In Iran vinden nu al weken hevige protesten plaats tegen het regime van ayatollah Ali Khamenei. Het regime reageert met dodelijk geweld op ongekende schaal. Het lijkt het grootste verzet na de Iraanse Revolutie van 1979. In hoeverre zijn er paralellen met de revolutie van toen, die uitmondde in het verdrijven van sjah Mohammad Reza Pahlavi? En zijn er lessen te trekken?

Te gast zijn Halleh Ghorashi: hoogleraar Diversiteit & Integratie die zelf deelnam aan de Iraanse Revolutie, en gemeenteraadslid van GroenLinks Melody Deldjou Fard en filmmaker Niki Padidar over het huidige protest.

De rust lijkt even teruggekeerd, met een ‘agree to disagree’ over Groenland. Dat is de conclusie van het bezoek van de leiders van Groenland en Denenmarken aan het Witte Huis afgelopen woensdag. Dit is niet de eerste keer dat de VS het arctische land in handen proberen te krijgen. Lijken de overwegingen uit het verleden op die van nu?
Te gast is amerikanist Manon Portos Minetti, gespecialiseerd in de inheemse geschiedenis van het Amerikaanse continent.

Of spoken en geesten nou bestaan of niet, de paranormale ervaringen zijn er al sinds mensenheugenis. Daarom schreven Tom Hofland en Pascal van Hulst het boek Spookologie. Een veldgids geschreven voor spoken en geesten in de Lage Landen . Want hoe onderscheid je eigenlijk witte wieven van een doodnormale huisgeest?
Hofland is te gast.

Was het tragische overlijden van Hamnet, William Shakespeare's enige zoon, de inspiratie om het toneelstuk Hamlet te schrijven? Die vraag vormde het uitgangspunt van Maggie O’Farrell haar roman Hamnet, waarin ze met eigen fantasie invulling gaf aan het vrijwel onbekende leven van Shakespeare. Deze besteller is nu verfilmd en in voorpremière te zien. Anglist Kristine Johanson keek de film voor ons en is te gast.

De VS zal “voor onbepaalde tijd” de olie-export van Venezuela controleren. Op Curaçao, ongeveer 70 kilometer verderop, wordt gevreesd voor de onrust.
Maar vergeten wordt dat juist Nederland een van olie doordrenkte historische band met Venezuela heeft. Historicus Thomas van Gaalen is te gast.

NAVO beschermheer Amerika spreekt openlijk over de annexatie van Groenland. Wat gebeurt er als de aanval op een bondgenootschap van binnenuit komt?
Historicus Laurien Crump vertelt meer.

Op 11 januari 1466, 560 jaar geleden, zijn een Boheemse baron en zijn gevolg in Brussel. Zij staan versteld van een spektakel op een bevroren vijver. 28 edellieden gaan het ijs op en schaatsten aan het imposante hof van de Bourgondische hertog Filips de Goede. Mediëvist Mario Damen is te gast.

Tijdens de jaarwisseling is de Vondelkerk in Amsterdam afgebrand. Een grote schok natuurlijk, sowieso zo een grote brand, maar zeker ook voor architectuurliefhebbers. Want de architect van de Vondelkerk is Pierre Cuypers, de architect ook van het Centraal Station in Amsterdam en het Rijksmuseum. En het was niet de eerste keer dat de kerk in brand vloog, ook in 1904 ging de kerk in vlammen op.

Trump mengt zich de afgelopen tijd in verregaande mate in Zuid-Amerika. En deze week ging hij weer een stap verder: hij beweerde dat de VS ook Venezolaans grondgebied heeft aangevallen. In hoeverre doet dit nu denken aan de Amerikaanse aanval in 1989, toen de strijd tegen drugs werd gebruikt om de toenmalige president van Panama af te zetten, die bekend staat als het Amerikaanse schoolvoorbeeld van regime-change?

Te gast is Edwin Koopman, Latijns-Amerika journalist en analist voor VPRO Bureau Buitenland.

Thuis: een plek van gezelligheid en samenkomst. In de nieuwe bundel 'Venster op thuis' blijkt dat dat thuis niet zo vanzelfsprekend en eenduidig is als het lijkt. Thuis is niet altijd een veilige plek en het hoeft niet één plaats te zijn. Maar het gevoel van thuis is ook gemaakt, bijvoorbeeld met de gasvlam en het koken daarop. Maar hoe worden symbolen zoals de gasvlam ingezet? En wie bepaalt wat het thuisgevoel is?

Religiewetenschapper en etnoloog Ernst van den Hemel schreef voor de bundel 'Venster op thuis' de bijdrage 'De gasvlam als thuisgevoel' en is te gast.

De film Metropolis uit 1927 is een van de eerste grootschalige science fiction films en voorloper van de moderne blockbuster. Over een futuristische stad waarin een hevige klassenstrijd wordt gevoerd. En regisseur Fritz Lang liet de film afspelen in het jaar 2026. Reden voor ons dus om de film met de ogen van 2026 te bekijken. Wat voor beeld wordt er van ons heden geschetst? En: wat zegt dat over de tijd waarin de film werd gemaakt?  
Daar gaan we het over hebben met mediawetenschapper Dan Hassler-Forest.

In de podcast Het Beloofde Bos gaat fotograaf Rachel Corner samen met podcastmaker Mandula van den Berg op zoek die ene boom die haar vader plantte. Rachel is te gast.