Overzicht

Jorrit Steehouder, historicus en expert op het gebied van de Europese eenwording over Jean Monnet: de stille architect van de Europese Unie.

Terwijl landelijke partijen steeds meer worstelen hun gemeenteraadszetels te behouden, lijken lokale spelers precies te weten waar ze moeten zijn: dicht bij de buurt, dicht bij de ergernissen, dicht bij de kiezer. Dat succes komt niet uit het niets. Het raakt aan een oude spanning in de politiek: gaat het om het grote verhaal van het land, of om de concrete problemen op de straathoek? We gaan het hebben over die opmars van lokale partijen en de spanning tussen lokale zorgen en landelijke idealen met Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis.

Aletta Jacobs (1854-1929) is hét icoon van de Nederlandse feministische geschiedenis. Ze was de eerste vrouw die mocht studeren, de eerste vrouwelijke arts van Nederland en ze streed voor het vrouwenkiesrecht.
Toch heeft ze in het collectieve geheugen een stoffig imago. Dat wordt op kop gezet in de gloednieuwe ALETTA de musical van Theater Oostpool. Aletta-historicus Mineke Bosch was bij de première en vertelt over deze nieuwe Aletta-interpretatie.

In de zestiende eeuw breekt in Europa een ware jacht op oude teksten uit. Humanisten trekken langs kloosters en bibliotheken om manuscripten van Griekse en Romeinse schrijvers op te sporen; want in de oudheid zou weleens de kennis besloten kunnen liggen om Europa opnieuw te laten bloeien.

Een van die manuscriptenjagers blijkt een jongen uit een Brabants dorp: Arnoud van Eijndhouts uit Aarle-Rixtel, beter bekend als Arlenius. Hij reist van Leuven en Parijs naar Ferrara, Bologna en Venetië, en wordt een belangrijke schakel in de boekenwereld van de Renaissance.

Schrijver en taalkundige Wim Daniëls, zelf afkomstig uit Aarle-Rixtel, reconstrueert zijn opmerkelijke leven in De boekhandelaar van Bologna.

De documentaire 'Voor Alia' is een portret van de Afghaans-Nederlandse schrijfster Forugh Karimi. Via het verhaal over Karimi’s jeugdvriendin Alia komen we dichterbij deze pijnlijke geschiedenis.

Roti, bakabana, bara en vele andere gerechten uit de Surinaamse keuken zijn tegenwoordig in Nederland gemakkelijk te vinden. Maar wat is de geschiedenis van die keuken? Comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman maakten samen de voorstelling ‘Peper & Zuur?!’, en zijn te gast om ons door de culinaire geschiedenis van Suriname heen te loodsen.

Als de oorlog rond Iran zich uitbreidt naar de bronnen voor drinkwater in de Golfregio, zijn de humanitaire gevolgen niet te overzien, ziet politiek hydroloog Stefan Deconinck. Hij is te gast om het te hebben over verleden en heden van drinkwater als oorlogswapen.

Brandende vrachtschepen en raketten die inslaan op tankers: de Straat van Hormuz staat in het middelpunt van een internationale crisis. Iran verklaart de zeestraat voor afgesloten, en de afgelopen dagen zijn meerdere koopvaardijschepen en olietankers getroffen, wat de wereldwijde energiehandel direct onder druk zet en de olieprijs boven de 100 dollar per vat heeft geduwd. Ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gasstromen passeert hier, waardoor wij dit ook direct voelen aan de pomp.



Maar het is niet de eerste keer dat er schepen branden bij Hormuz. Al duizenden jaren proberen wereldrijken controle te krijgen over deze smalle passage. Van Perzische koningen en Arabische kaliefen tot Portugese admiraals en de Britse East India Company: wie deze zeestraat beheerst, heeft toegang tot handel, rijkdom en macht. De huidige oorlog is het nieuwste hoofdstuk in een geschiedenis van strijd om een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. We praten er over met VPRO-collega Abdou Bouzerda, journalist bij Bureau Buitenland en Midden-Oostenkenner.

Verder in OVT: De inzet van water als oorlogswapen, een voorstelling over de Surinaamse culinaire geschiedenis, OVT Doc: Voor Alia en meer.

Het zijn vage berichten die in verschillende media verschijnen: Koerden zouden zich gaan mengen in de oorlog in Iran, of daar zelfs al mee bezig zijn. Daar is vooralsnog geen bewijs voor, maar duidelijk is dat de Amerikanen in gesprek zijn met Koerdische groepen in Iran en daarbuiten. Het is niet de eerste keer dat de VS rekent op Koerdische steun. Hoe hebben Koerden – die bekend staan als het grootste volk zonder staat - zich eerder opgesteld in Amerikaanse oorlogen, en wat betekent dat voor de oorlog tegen Iran nu? Michiel Leezenberg, filosoof en Koerden-deskundige bij de UvA is te gast.

Van de Sub-Sahara naar de Maghreb, en van slavernij tot trouw aan de sultan. De nieuwe roman Achtentwintig letters van Rashid Novaire opent een zoektocht naar een beladen Marokkaanse geschiedenis. De auteur is bij ons te gast.

Crack is in steeds meer Nederlandse stadsparken in opkomst. Het roept herinneringen op aan de heroïne-epidemie in de jaren zeventig. Kunnen we iets leren van de aanpak van toen? Arjan Nuijten, drugshistoricus, neemt ons mee naar het beruchte Vondelpark van 1972.

Ali en Nino zijn de Armeense Romeo en Julia. Het is een verhaal van liefde tussen verschillende culturen en geloof. De oorlog en onrust bijten zich vast in hun leven en brengen steeds grotere uitdagingen met zich mee.

28 februari begon de aanval van de VS en Israël op Iran. Zal het de Iraniërs dichter bij democratie en vrijheid brengen? Bij OVT zijn journalist Yaghoub Sharhanien en arabist Leo Kwarten.

Ann Lee kwam in 1776 in Amerika aan. Samen met haar volgelingen, de ‘Shakers’, geloofde ze dat ze de tweede Christus op aarde was. Met deze 'Shakers' hield ze al in de 18e eeuw een verrassend progressief wereldbeeld aan, zo is te zien in de nieuwe film The Testament of Ann Lee. Amerikaanse onderzoeker Markha Valenta bespreekt het portret van Ann Lee als vergeten feministisch icoon.

Amerikanist Albertine Bloemendal over Henry Kissinger. Hét gezicht van de Amerikaanse buitenlandpolitiek.

Herculine Barbin schreef vlak voor haar dood in 1868 haar ervaringen op als intersekse persoon: mensen die zijn geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. Deze memoire is het oudst bekende West-Europese ervaringsverhaal van een intersekse persoon. Voor Marleen Hendrickx de aanleiding voor het maken van de voorstelling 'enfin, Barbin' waarin ze Herculine tot leven brengt.

Recent is het boek 'Vrij, onverveerd' verschenen. Het vertelt de geschiedenis van 'Het Parool' als verzetskrant, en onderzoekt hoe persvrijheid onder druk staat; toen én nu. We gaan erover in gesprek met een van de schrijvers van het boek, journalist en onderzoeker Teun Dominicus.

'Redder des Vaderlands' Michiel de Ruyter woonde niet in een stadspaleis aan de gracht, maar in een burgerhuis in Vlissingen. Dat huis staat nu te koop. Gepensioneerd archivaris Ad Tramper bezocht de woning en vertelt meer.