Overzicht

Elke week bespreken we historische tips. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt een boek en een museum.

'Een aanval op één is een aanval op allen', zo luidt het beroemdste grondbeginsel van de NAVO. Maar beschermheer Amerika spreekt openlijk over de annexatie van Groenland. Wat gebeurt er als de aanval op een bondgenootschap niet van buiten komt, maar van binnenuit? Daarover vertelt historicus Laurien Crump.
Verder in OVT: Een schaatstoernooi in 1466, Nederland en Venezuela: een van olie doordrenkte band, de nieuwe film Hamnet en meer.

Tijdens de jaarwisseling is de Vondelkerk in Amsterdam afgebrand. Een grote schok natuurlijk, sowieso zo een grote brand, maar zeker ook voor architectuurliefhebbers. Want de architect van de Vondelkerk is Pierre Cuypers, de architect ook van het Centraal Station in Amsterdam en het Rijksmuseum. En het was niet de eerste keer dat de kerk in brand vloog, ook in 1904 ging de kerk in vlammen op.

Bevel! Miljoenen Europese mannen moesten zich tijdens de Tweede Wereldoorlog melden om dwangarbeid te doen voor Duitsland. Na thuiskomst werd er vaak nauwelijks nog over gesproken.

De film Metropolis uit 1927 is een van de eerste grootschalige science fiction films en voorloper van de moderne blockbuster. Over een futuristische stad waarin een hevige klassenstrijd wordt gevoerd. En regisseur Fritz Lang liet de film afspelen in het jaar 2026. Te gast is mediawetenschapper Dan Hassler-Forest.
Verder in OVT: Wil Trump in Venezuela doen wat de VS in 1989 in Panama deden?, de gasvlam als thuisgevoel, recensies van Bart Funnekotter en meer.

Trump mengt zich de afgelopen tijd in verregaande mate in Zuid-Amerika. En deze week ging hij weer een stap verder: hij beweerde dat de VS ook Venezolaans grondgebied heeft aangevallen. In hoeverre doet dit nu denken aan de Amerikaanse aanval in 1989, toen de strijd tegen drugs werd gebruikt om de toenmalige president van Panama af te zetten, die bekend staat als het Amerikaanse schoolvoorbeeld van regime-change?

Te gast is Edwin Koopman, Latijns-Amerika journalist en analist voor VPRO Bureau Buitenland.

Thuis: een plek van gezelligheid en samenkomst. In de nieuwe bundel 'Venster op thuis' blijkt dat dat thuis niet zo vanzelfsprekend en eenduidig is als het lijkt. Thuis is niet altijd een veilige plek en het hoeft niet één plaats te zijn. Maar het gevoel van thuis is ook gemaakt, bijvoorbeeld met de gasvlam en het koken daarop. Maar hoe worden symbolen zoals de gasvlam ingezet? En wie bepaalt wat het thuisgevoel is?

Religiewetenschapper en etnoloog Ernst van den Hemel schreef voor de bundel 'Venster op thuis' de bijdrage 'De gasvlam als thuisgevoel' en is te gast.

Elke week bespreken we historische tips. Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt twee boeken en een documentaire.

Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…
Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?

De film Metropolis uit 1927 is een van de eerste grootschalige science fiction films en voorloper van de moderne blockbuster. Over een futuristische stad waarin een hevige klassenstrijd wordt gevoerd. En regisseur Fritz Lang liet de film afspelen in het jaar 2026. Reden voor ons dus om de film met de ogen van 2026 te bekijken. Wat voor beeld wordt er van ons heden geschetst? En: wat zegt dat over de tijd waarin de film werd gemaakt?  
Daar gaan we het over hebben met mediawetenschapper Dan Hassler-Forest.

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Bart Funnekotter. Hij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:

In de podcast Het Beloofde Bos gaat fotograaf Rachel Corner samen met podcastmaker Mandula van den Berg op zoek die ene boom die haar vader plantte. Rachel is te gast.

Net als elk jaar staan we stil bij de mensen die ons het afgelopen jaar zijn ontvallen. Onze recensenten Wim Berkelaar, Fresco Sam-Sin en Bart Funnekotter schenken onder meer aandacht aan: antropologe en biologe Jane Goodall, activiste Alice Wong en voormalig president van Suriname Ronald Venetiaan. 

Verder in OVT: De dagboeken rubriek van Erik van den Berg, de column van Sana Valiulina en deel vijf van Zeg Paus, waar is m'n kunst.

Deze week is de column van Sana Valiulina.

Al jaren verslindt Erik van den Berg dagboek na dagboek voor zijn rubriek in de Volkskrant. Elke doordeweekse dag is er weer een historisch dagboekfragment met de datum van die dag. In een krant vol actualiteit geeft zijn rubriek de lezer een inkijk in het verleden.

Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…
Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?



Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.



Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, en werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT.



Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel  en uitgebreide credits: https://www.avrotros.nl/zegpaus/

We nemen in 2026 afscheid van onze columnisten. Geen gemakkelijke beslissing want decennialang hoorden de column en de columnisten bij OVT. We bedanken onze fantastische columnisten voor al hun inspirerende, scherpe en troostende woorden. Nelleke Noordervliet, Abdelkader Benali en John Jansen van Galen schreven daarvoor een afscheid, en tipten hun favoriete column van eigen hand.

In de laatste uitzending van het jaar kijken we traditiegetrouw terug naar bijzondere mensen die ons het afgelopen jaar ontvallen zijn. Met Wim Berkelaar, Fresco Sam-Sin en Madeleijn van den Nieuwenhuizen als gasten.