Overzicht

Simone en de Roofstaat, De Israëlische bezetting van Zuid-Libanon, Jaren dertig-jazzmuziek uit Amsterdam, Dertig eeuwen literatuur uit Egype, OVT Doc: Over oude apparaten die niet sterven en meer.

We kennen vooral de piramides, maar de Egyptenaren schreven ook bergen aan literatuur.

Niet de Nederlandstalige flyers of de broodjes met ham, maar de migranten zélf hebben de staking gered.

Surinaamse matrozen, een Joodse trompettiste en Louis Armstrong in het Amsterdam van de jaren dertig.

En hoe kan het dat de Israëlische samenleving weer lijkt mee te gaan in een oorlog die veel weg heeft een herhaling van zetten?

“Mensen die in Nederland wonen hebben geen idee hoe verbonden ze met ons zijn”, zegt een Amerikaanse chief in de nieuwe serie van Simone Weimans.

zaterdag 4 april online, VPRO, NPO Luister en de andere podcastapps, en zondag 5 april, OVT, NPO Radio 1

Scroll door het fotoarchief van Operatie onthechting, een 4-delige podcast van Laura Stek en Marianne Ingleby.

Komende woensdag is het 25 jaar geleden dat het allereerste homohuwelijk ter wereld werd voltrokken. En wel hier, in Nederland. Om 12 uur 's nachts huwde de toenmalige Amsterdamse burgemeester Job Cohen vier koppels van hetzelfde geslacht, een wereldprimeur. Minder bekend is hoe sommige dominees en gewone gelovigen binnen de Protestantse kerk hielpen de weg te bereiden. Vanaf de jaren ‘80 zijn al de eerste homokoppels in kerken ingezegend. Oud-voorzitter van het Werkverband Homotheologen en voormalig voorganger van de Laurenskerk van Rotterdam, Bert Kuipers, is zo’n vroege wegbereider en is te gast. 

Verder in OVT: Graf d'Artagnan mogelijk ontdekt, het Joodse jazz-duo Johnny & Jones, Nieuwe perspectieven op koloniaal filmerfgoed, OVT Doc: Rolschaaten op de snelweg en meer.

Deze week debatteerde de Tweede Kamer over oplossingen voor de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog met Iran. In dat debat werd ook de link gelegd met de oliecrisis in de jaren ’70 en er werd door de SGP zelfs geopperd opnieuw autoloze zondagen in te voeren. Dat voorstel werd niet erg serieus genomen of zelfs als schrikbeeld afgeschilderd.

Maar hoe ging dat in 1973 toen autoloze zondagen wel werden ingevoerd?

Hoe reageerden de Nederlanders? En was het achteraf eigenlijk wel nodig?

Michal Citroen maakte in 2013 een tweedelige documentaire waarin ze onder andere sprak met Ruud Lubbers, in 1973 minister van Economische Zaken. In deze uitzending een hermontage, gemaakt door Katinka Baehr.

In het archief van Eye Filmmuseum liggen zo’n tweeduizend films uit de koloniale tijd. Bedrijfsfilms van rubberplantages, amateurbeelden van Nederlandse gezinnen in Suriname, missiefilms van zendelingen op Flores. Het zijn beelden die lange tijd vooral één verhaal vertelden: dat van vooruitgang, welvaart en orde. Maar wie goed kijkt, ziet ook iets anders. Uitbuiting, ongelijkheid; en vooral de blik van degene die de camera vasthoudt.



Vanaf 3 april opent in Eye Filmmuseum de tentoonstelling Eye(s) Open, waarin kunstenaars dat koloniale filmarchief openbreken en van nieuwe perspectieven voorzien. We spreken erover met curator Hicham Khalidi en kunstenaar Sabine Groenewegen, die met haar tweekanaalsvideo-installatie Excerpts from a Plantocracy de wereld van de rubberplantages op Sumatra blootlegt.

Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:







Moderne geschiedenis van het sociaal werk – Jos van der Lans



Gravenberch, Een Surinamer in Nederlands-Indië - Paul van der Heijden



BEN IK MANNELIJK? – Het Noordbrabants museum

Wereldnieuws uit Maastricht: mogelijk is het graf van d’Artagnan ontdekt. We kennen hem vooral als de vierde musketier, het fictieve karakter uit vele boeken en films. Deze Franse nationale held heeft echt bestaan en stierf in 1673 bij het beleg van Maastricht, waar nu in een kerk onder het voormalige altaar een skelet is gevonden.

Maar wie was Charles de Batz de Castelmore graaf van Artagnan eigenlijk? En wat had hij te zoeken voor de poorten van Maastricht?

We bespreken het met militair historicus Olaf van Nimwegen.

Meneer Dinges weet niet wat Swing is… Het was dé hit van het jazzduo Johnny & Jones, een Nederlands jazz- en swingduo dat in de jaren dertig razend populair werd met hun lichtvoetige, vaak humoristische liedjes in een geveinsd Amerikaans accent.



Max Kannewasser en Nol van Wesel vormden dit duo: twee Joodse jongens die elkaar kenden van hun werk bij de Bijenkorf in Amsterdam. Geïnspireerd door Amerikaanse swing brachten ze een nieuwe, moderne sound naar Nederland.



Tot de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Toen kreeg hun leven een onvoorstelbaar duistere wending, maar ook een wending die muziek opleverde die we nu nog altijd kunnen beluisteren.



Historicus en theatermaker Tijmen Dokter brengt hun verhaal in zijn voorstelling In Vredesnaam, waarin hij terugkijkt op leven en werk van Johnny & Jones.

Komende woensdag is het 25 jaar geleden dat het allereerste homohuwelijk ter wereld werd voltrokken. En wel hier, in Nederland. Om 12 uur 's nachts huwde de toenmalige Amsterdamse burgemeester Job Cohen vier koppels van hetzelfde geslacht, een wereldprimeur. Minder bekend is hoe sommige dominees en gewone gelovigen binnen de Protestantse kerk hielpen de weg te bereiden. Vanaf de jaren ‘80 zijn al de eerste homokoppels in kerken ingezegend. Oud-voorzitter van het Werkverband Homotheologen en voormalig voorganger van de Laurenskerk van Rotterdam, Bert Kuipers, is zo’n vroege wegbereider en is te gast.

In Den Haag vond afgelopen woensdag een politieke aardverschuiving plaats: Richard de Mos leidde zijn partij Hart voor Den Haag naar een monsterzege in de gemeenteraadsverkiezingen. Terwijl landelijke partijen steeds meer worstelen hun gemeenteraadszetels te behouden, lijken lokale spelers precies te weten waar ze moeten zijn: dicht bij de buurt, dicht bij de ergernissen, dicht bij de kiezer. 



Dat succes komt niet uit het niets. Het raakt aan een oude spanning in de politiek: gaat het om het grote verhaal van het land, of om de concrete problemen op de straathoek?  



We gaan het hebben over die opmars van lokale partijen en de spanning tussen lokale zorgen en landelijke idealen met Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis. 

Verder in OVT: De Spaanse Koning erkent een zwarte bladzijde, Aletta Jacobs sprankelt in een nieuwe musical, Jean Monnet in Het recht van de sterkste #7 en meer.

"Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India behoort alleen mij toe." Met deze woorden beschreef Amrita Sher-Gil (1913–1941) haar positie in de kunstwereld. Ze wordt beschouwd als een van de grootste vrouwelijke avant-gardekunstenaars van het begin van de 20e eeuw. Een pionier op het gebied van moderne Indiase schilderkunst. Uniek is haar transculturele stijl; een vermenging van Europese technieken en Indiase thema’s. Amrita betekent ‘onsterfelijkheid’, toch overleed ze op 28-jarige leeftijd. Wie was deze eigenzinnige kunstenaar? En wat moeten we weten om haar werk te begrijpen?

Een portret gemaakt door Laura Stek, met Barnita Bagchi, Annemiek Rens en Laxmi Manuela.

Jorrit Steehouder, historicus en expert op het gebied van de Europese eenwording over Jean Monnet: de stille architect van de Europese Unie.