vrije geluiden

Hoe fantastisch is het om zo innig verbonden te zijn met een ‘stukje hout’? De eenvoud van de bansuri is volgens de wereldberoemde fluitist Hariprasad Chaurasia uniek. ‘Geen snaren, geen vel, slechts een hol stukje bamboe’. Hij noemde zijn bansuri zelfs goddelijk, want het was het instrument van de Hindoegodheid Krishna, die als herder spelend op zijn bansuri de koeien en ook zijn volgelingen betoverde.

Terry Bozzio is meester van de melodische percussie. Hij is bekend van zijn werk met Frank Zappa en om zijn uitzonderlijke, zelf ontworpen drumstel, dat bestaat uit tientallen trommels en bekkens die nauwkeurig op toon zijn gestemd. Hiermee speelt hij niet alleen ritmes, maar ook melodieën en zelfs harmonieën.

Ustad Noor Baksh is een meester van de Balochi Benju. Zijn ongeëvenaarde vaardigheid is geworteld in de rijke Balochi muziektraditie en verrijkt met zijn kennis van Perzische, Koerdische muziek en Noord Indiase raga’s. In zijn regio staat Noor Bakhsh bekend als een legendarische instrumentalist. Voor deze sessie tijdens Le Guess Who? 2023 reisde Vrije Geluiden af naar de Utrechtse Bibliotheek Neude.

In deel 2 van deze tweeluik over jazz in Japan pakken Kika Sprangers en Koen Graat de draad weer op met saxofonist en Japan-kenner Benjamin Herman. Waar het in de vorige aflevering ging over de geschiedenis en ontwikkeling van de Japanse jazzscene, richten ze zich nu op het heden: een nieuwe generatie muzikanten en de totstandkoming van Hermans album Tokyo Sessions.

Samen met saxofonist en Japan-kenner Benjamin Herman bespreken en beluisteren Kika Sprangers en Koen Graat de Japanse jazzscene. Waarom weten we hier in het Westen eigenlijk zo weinig van die scene? Deze aflevering zet die ‘blinde vlek’ centraal en nodigt uit om met nieuwe oren te luisteren.

De Belgische jazz-tromboniste en componiste Nabou Claerhout wordt niet alleen haar vaderland, maar ook internationaal genoemd als "definitely one to watch out for". Ze zorgt met innovatieve effecten en frisse composities voor een eigen geluid.

Anne-Maartje gaat in gesprek met actrice Olga Zuiderhoek over haar in 2010 overleden man Willem Breuker. Willem Breuker schreef en speelde muziek over de hele bandbreedte van het Nederlandse muziekleven en zijn nalatenschap is nog altijd voel- en hoorbaar.

Als eerste vrouwelijke meester van de inanga, een traditioneel Rwandees snaarinstrument, brak Sophie Nzayisenga al op jonge leeftijd door barrières heen. Ze begon te spelen op haar zesde, trad op haar negende op voor publiek op, en liet zich daarbij niet tegenhouden door culturele normen die bepaalden dat dit instrument alleen voor mannen was. Haar boodschap is even krachtig als haar muziek: “Mensen moeten weten dat wat een man kan doen, een vrouw ook kan doen.”

Koen en Kika duiken in het werk en oeuvre van George Gershwin. Zijn composities, vaak geschreven samen met zijn broer Ira, vormden de basis voor talloze jazz standards. Nummers als The Man I Love en I Got Rhythm groeiden uit tot onmisbaar repertoire, waarbij vooral die laatste met zijn beroemde ‘rhythm changes’ een fundament werd voor generaties jazzmuzikanten.

Ali Doğan Gönültaş zingt en speelt Koerdische tembûr en akoestische gitaar. Hij werd geboren in Kiğı, Oost-Anatolië, in een gezin waar, net als in de meeste alevitische families, muziek een essentiële manier is om de geschiedenis van het volk over te dragen.

In deze vervolgaflevering over de The Lord of the Rings-trilogie gaan Anne-Maartje en Noa in gesprek met niemand minder dan violist Stefaan De Rycke uit Gent. Hij is een van de gelukkige muzikanten die in december met Symfonieorkest Vlaanderen bij Cinema in Concert de muziek van The Fellowship of the Ring uitvoert.

Anne-Maartje en Noa duiken in misschien wel de meest invloedrijke fantasytrilogie ooit: The Lord of the Rings. Alleen al over de filmmuziek zou je moeiteloos drie dikke boeken kunnen vullen. Daarom pakt SoundTrek groots uit met niet één, maar twee afleveringen. Natuurlijk gaat het over het 25-jarig jubileum van The Fellowship of the Ring, maar Noa is zelf ook groot fan van de reeks.

Volgens Kika en Koen is funk een way of life, die onlosmakelijk verbonden is met jazz. Van strakke grooves tot rauwe energie: funk draait om ritme, collectiviteit en expressie.

In dit tweede deel over funk dansen Kika Sprangers en Koen Graat verder. Waar het in het eerste deel ging over het ontstaan van de funk, staat nu de invloed centraal — en die reikt verrassend ver, van disco tot hiphop en van Afrika tot de hedendaagse jazz- en popscene.

Een 31-jarige man die nog thuis woont, vliegen probeert door te knippen en zijn dagen doorbrengt met een verrekijker: componist Anne-Maartje Lemereis en filmjournalist Noa Johannes duiken in de absurde Nederlandse klassieker Abel (1986), het bekroonde speelfilmdebuut van Alex van Warmerdam.

Ze komen uit alle hoeken van Europa en ontmoetten elkaar in Amsterdam: ROSEYE bestaat uit een vijftal talentvolle muzikanten die elkaar vonden in de groove.

Kika en Koen richten hun pijlen op een instrument dat lange tijd een beetje onder de radar bleef, maar de laatste jaren bezig is aan een opvallende comeback: de vibrafoon. Van sprankelende swing tot dromerige, bijna meditatieve klanklandschappen — de vibrafoon blijkt veelzijdiger dan je misschien denkt.

“Lagon Nwar is de zoute smaak van water, de door regen verzwaarde krullen, de haven en haar bewapening, het vervagen van kolonies,” volgens zangeres Ann O’aro. De groep verweeft elementen van jazz, Afro-jazz, invloeden uit de Europese popmuziek en de hypnotiserende ritmes van La Réunion, het eiland naast Madagaskar.