De beste journalistieke podcasts van dit moment

Nederlands – persoonlijke verhalen

★★★★

Het concept van Verhaal onbekend is simpel, toch zijn er niet zo veel van dit soort podcasts in Nederland. Een onbekende Nederlander die iets heftigs heeft meegemaakt, vertelt zijn verhaal. Je hoort geen vragen van de interviewer, het geheel is zo gemonteerd dat het lijkt of de hoofdpersoon het in één keer tegen je vertelt. Daaromheen hoor je spaarzaam wat muziek en sounddesign. Daarvoor moeten de verhalen natuurlijk wel ijzersterk zijn, en dat klopt in de eerste drie afleveringen ook. Vooral het relaas van Lizzy, die opgroeide met twee ouders met een verstandelijke beperking, maakt indruk.

Nederlands - journalistiek

Steeds meer Nederlanders hebben een kort lontje, waarom is dat? Dat is het uitgangspunt van de nieuwe podcast van Robin de Wever voor Max. In de zorg, het onderwijs, het openbaar vervoer: overal hoor je verhalen van mensen die zich niet weten te beheersen als ze niet precies krijgen wat ze willen. In Het mysterie van de boze mensen brengt De Wever veel van deze anekdotes bij elkaar. Ook weet hij (na veel zoeken) een boze burger te spreken te krijgen. Dit blijkt een man die flink door het leven is tegengewerkt. In maar liefst zeven afleveringen probeert De Wever erachter te komen wat onder de woede zit, maar wat mist zijn harde feiten en cijfers: wordt het echt steeds erger of is onvrede van alle tijden?

Nederlands - journalistiek

Krijgt een pasgeboren baby de borst of de fles? Het lijkt een privékwestie, maar er zijn veel krachten in het spel: commerciële belangen, beleid vanuit de overheid, sociale druk en vastgeroeste ideeën over het moederschap. Argos-journalist Hansje van de Beek (Dolle Mina’s van de dood) nam haar persoonlijke ervaring als kersverse moeder als uitgangspunt voor deze journalistieke verkenning. Ze gaat na in hoeverre de vele wetenschappelijke claims over de voordelen van moedermelk kloppen en onderzoekt de machtige lobby van kunstvoedingsfabrikanten. Het resultaat is een sterke podcast die zeker niet alleen voor aanstaande ouders is, maar juist de maatschappelijke relevantie van dit vraagstuk laat zien.

Amerikaans - muziek

★★★★★

Fela Kuti (1938-1997) was een zeer getalenteerde muzikant en de grondlegger van de afrobeat. Hij was een megaster in Afrika en daarbuiten. Maar hij had ook een sterk politiek bewustzijn, een spirituele en een excentrieke kant. Als er iemand in staat is om recht te doen aan zijn rijke nalatenschap, is het Jad Abumrad (Radiolab, Dolly Parton’s America) wel. Het twaalfdelige Fela Kuti: Fear No Man maakte hij voor Higher Ground, het productiebedrijf van Barack en Michelle Obama. Het is duidelijk te horen hoeveel geld en aandacht eraan besteed is. In elke aflevering richt hij zich op een ander aspect van Kuti’s leven. Hij interviewde meer dan 200 mensen en vertelt aanstekelijk. Bovendien heeft hij een geweldig muzikale manier van monteren, die de luisteraar meeneemt in de repetitieve en hypnotiserende ritmes die Kuti zijn band eindeloos door liet spelen. Een van de beste podcastseries van het jaar.

Nederlands - journalistiek

‘Ik ben misbruikt door een dominee toen ik kanker had,’ stond er in het appje van Rita aan onderzoeksjournalist Ellen van den Berg. Daarop besloot zij samen met podcastmaker Maarten Dallinga te onderzoeken of er vaker misbruik voorkomt binnen de Protestantse Kerk Nederland (PKN) en vooral of er adequaat gereageerd wordt op meldingen. Dat resulteerde in de zevendelige podcast Vloeken in de kerk (BNNVara).

Hoewel we verhalen over seksueel misbruik vooral kennen uit de katholieke kerk, gebeurt het dus ook bij de protestanten. De PKN heeft 1,4 miljoen leden, dus de kans dat er incidenteel grenzen worden overschreden is aanwezig. De podcastmakers gaan integer te werk en spreken nog twee lotgenoten van Rita en allerlei betrokkenen en experts. Maar van structureel misbruik of een doofpotcultuur lijkt geen sprake te zijn. Wel wordt duidelijk dat de aanpak van grensoverschrijdend gedrag niet altijd adequaat is.

De beroemdste voetbalmakelaar van Nederland, Mino Raiola, overleed in 2022 op 54-jarige leeftijd. In zijn stal had hij sterren als Zlatan Ibrahimović, Matthijs de Ligt, Paul Pogba en Erling Haaland. Zijn fascinerende carrière is het onderwerp van deze podcast van NOS-journalist Guido van Gorp (Gefixt). Raiola groeide op in Haarlem in een grote Italiaanse immigrantenfamilie. Vandaar dat hij nog jarenlang (ook door hemzelf) ‘een pizzabakkertje’ werd genoemd. Maar dankzij zijn vlotte babbel en slimme zakeninstinct klom hij al op jonge leeftijd op in de voetbalwereld. Van Gorp reist hem achterna en spreekt alle sleutelfiguren, van zijn familieleden tot oud-voetballers, maar ook de mensen met wie hij gebrouilleerd raakte. De vele mooie scènes plus de vlotte teksten maken dit een heerlijke podcast voor wie geïnteresseerd is in wat er achter de schermen van de voetbalwereld gebeurt.

Brits – journalistiek/true crime

In 2022 verdwenen de Britse journalist Dom Phillips en de Braziliaanse activist Bruno Pereira in de Javarivallei in de Braziliaanse Amazone. Phillips werkte aan een boek over misstanden in het regenwoud, Pereira was een voorvechter van de rechten van inheemse volken van Brazilië en kenner van het gebied. Na een wekenlange zoektocht werd de vrees van hun familie bevestigd: ze waren vermoord. In deze uitstekende zesdelige podcast van The Guardian vertelt Tom Phillips (geen familie maar wel een collega-correspondent en goede vriend van Dom) samen met de nabestaanden van het duo het verhaal. Hun gewelddadige dood hangt samen met de grote belangen die er op het spel staan in het Amazonewoud: (corrupte) politici en georganiseerde misdaad strijden om de rijkdommen van het gebied. Met levensgevaarlijke gevolgen voor de bewoners en beschermers, en uiteindelijk voor ons allemaal.

Amerikaans - journalistiek

De eerste serie van The Retrievals ging over vrouwen die abusievelijk onverdoofd werden behandeld in een vruchtbaarheidskliniek. Ook tweede reeks van de podcast van Serial en The New York Times gaat over vrouwelijke pijn die genegeerd en gebagatelliseerd werd. In dit geval nog gruwelijker: het gaat om vrouwen die een keizersnede ondergingen terwijl de verdoving niet werkte. In de eerste aflevering wordt dit in huiveringwekkend detail beschreven. Maar het is geen schokkend incident: dit schijnt regelmatig voor te komen. Journalist Susan Burton laat in vier afleveringen zien hoe zoiets kan gebeuren en portretteert de dappere vrouwen die ervoor zorgden dat er een cultuuromslag plaats kon vinden. Ze pakt het verhaal aan alsof het een ziekenhuisserie betreft; in voice-over beschrijft ze wat we als kijkers zien en meemaken. Een vernieuwende keus en een schot in de roos – dit is ongetwijfeld weer een van de beste podcastseries van het jaar.

Nederlands - onderzoeksjournalistiek

In december 2023 werd de Surinaamse oud-president Desi Bouterse in hoger beroep veroordeeld tot twintig jaar cel voor zijn aandeel in de Decembermoorden van 1982, waarbij vijftien tegenstanders van zijn regime werden geëxecuteerd. Maar daarna verdween hij van de radar. Een jaar later kwam het bericht dat de oud-dictator overleden was. Onderzoeksjournalisten Linda van der Pol en Sylvana van den Braak waren toen al maanden bezig met onderzoeken waar hij zich schuilhield. In de podcast Bouta's laatste zet van Argos en Investico hoor je wat ze te weten zijn gekomen. Het is gedegen onderzoek waardoor je ook veel over Suriname leert, maar dat de hoofdpersoon niet meer verborgen is maar overleden, doet wel af aan de spanning.

Nederlands – journalistiek 

In maart 2010 werd de Nederlandse Moslim Omroep failliet verklaard. In de jaren ervoor verschenen er regelmatig verhalen in de media over wanbeleid, ruzie, fraude en grensoverschrijdend gedrag. Jair Stein, Jan Maarten Deurvorst en Huda Rais namen de taak op zich om het hele verhaal eens en voor altijd uit te pluizen. Drie jaar, een gigantische stapel dossiers en 150 interviews later is er de podcast Onaantastbaar (NTR). Centrale figuur is de oud-directeur Frank William, een charmante, liberale moslim, maar ook agressief, intimiderend én een fraudeur.

Het is de verdienste van de makers dat het meer dan acht uur lang spannend blijft om te luisteren naar de perikelen van een omroep met een uur tv-zendtijd per week. Ze ontrafelen niet alleen de verbijsterende verhalen over de opvliegende directeur, maar leggen ook de onderliggende mechanismes bloot.

Nederlands (deels Engels gesproken) – persoonlijke verhalen

Het conflict tussen Israël en Palestina is dagelijks in het nieuws, toch blijft het moeilijk te begrijpen hoe het nou echt is om daar te leven. Ruben Pest van NRC ging naar het gebied en interviewde zowel Israëliers als Palestijnen. In een rustige voice-over vertelt hij hoe hij de reis beleeft. Midden-Oostenredacteur Derk Walters geeft context over de achtergronden. Dit is ons land is een zeer zorgvuldig gemaakte serie die een menselijk gezicht geeft aan de nieuwsberichten over de bombardementen en tienduizenden doden.