Familiezaken
Deze week begonnen in Zwitserland serieuze onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran. Ondanks alle risico's en het onvoorspelbare karakter van Donald Trump lijkt de geopolitieke logica Washington uiteindelijk toch richting een vergelijk met Teheran te duwen.
De president die Iran op de knieën wilde krijgen, heeft ondertussen vooral de wereldeconomie ontwricht, de geloofwaardigheid van de Amerikaanse afschrikking verzwakt en Iraanse voorstanders van regimeverandering teleurgesteld achtergelaten.
Daarmee heeft Trump ook de relatie met Israëls premier Netanyahu, een belangrijk strategisch partner voor Amerika, ernstig beschadigd.
Het Istanbul Memorandum of Understanding, waarin Washington accepteert dat Iran over een beperkte nucleaire infrastructuur beschikt, is daarmee vooral een Amerikaanse erkenning van strategisch falen, verpakt als diplomatieke doorbraak.
(tekst loopt door onder foto)
Met een almachtig leger, een legioen ervaren diplomaten en ongeëvenaarde inlichtingendiensten had Trump deze misstap niet hoeven maken.
Maar in Trumps Witte Huis geldt nog altijd een andere regel: vertrouw vooral op vertrouwelingen. En familieleden zoals Jared Kushner.
Terwijl alle ogen gericht zijn op de onderhandelingstafel in Zwitserland, dreigt elders een ander familielid een nieuw diplomatiek fiasco te veroorzaken.
(tekst loopt door onder foto)
De twee Libiës
Sinds de val van dictator Muammar Kadhafi in 2011 is Libië nooit meer uitgegroeid tot een functionerende eenheidsstaat. Burgeroorlogen, buitenlandse inmenging en een wirwar aan milities hebben het land geleidelijk in twee politieke machtsblokken verdeeld.
Hoewel er de afgelopen tijd enkele voorzichtige doorbraken zijn geweest, bestaat Libië in de praktijk nog steeds uit twee Libiës: een internationaal erkende regering in Tripoli en een rivaliserend machtscentrum in het oosten onder leiding van krijgsheer Khalifa Haftar en zijn zonen.
Beide kampen hebben de afgelopen jaren politieke en economische netwerken opgebouwd die niet altijd gebaat lijken bij ingrijpende veranderingen.
De Financial Times en de Italiaanse krant Il Foglio melden dat de regering-Trump werkt aan een ambitieus plan om de politieke verdeeldheid in Libië te beëindigen.
Volgens bronnen van Il Foglio wil de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio mogelijk al eind deze maand vertegenwoordigers uit Oost- en West-Libië in Washington ontvangen om een historisch akkoord over de hereniging van het land te bezegelen.
Voor het Witte Huis zou zo'n overeenkomst opnieuw kunnen worden gepresenteerd als een diplomatiek succes: Trumps 'negende vredesdeal'.
Maar wie naar Libië zelf kijkt, kan moeilijk enthousiast worden. Zo worden buitenlandse spelers zoals de Emiraten en Turkije er niet bij betrokken en dreigen milities met een dergelijke deal hun verdienmodel te verliezen.
Ook is het nog maar de vraag of het akkoord op brede steun onder de Libiërs kan rekenen. Zonder die steun dreigt dit akkoord vooral een diplomatiek succes voor de bühne te worden.
(tekst loopt door onder foto)
Schoonpapa Boulos
De architect van het Amerikaanse Libië-plan is Massad Boulos. Deze Libanees-Amerikaanse zakenman is de vader van Michael Boulos, de echtgenoot van Trumps dochter Tiffany.
Voordat hij diplomaat werd, verdiende Boulos jarenlang zijn geld met de verkoop van vrachtwagens en machines in West-Afrika, met name in Nigeria. Zijn mislukte poging om in Libanon de politiek in te gaan leverde weinig op, maar dankzij een gunstig huwelijk in de Trump-familie belandde hij alsnog dicht bij de macht.
Tijdens de presidentscampagne van 2024 kreeg Boulos de taak om Arabisch-Amerikaanse kiezers voor Trump te winnen. Inmiddels mag hij zich namens Washington ontfermen over enkele van de ingewikkeldste dossiers in Afrika en het Midden-Oosten.
Sinds vorig jaar is Boulos uitgegroeid tot de belangrijkste Amerikaanse bemiddelaar in Libië.
In Afrika heeft Boulos inmiddels ook een diplomatiek succes op zijn naam staan. Hij speelde een belangrijke rol bij de door de Verenigde Staten bemiddelde overeenkomst tussen Rwanda en de Democratische Republiek Congo.
Die deal moest een einde maken aan de jarenlange spanningen in Oost-Congo en voorzag onder meer in veiligheidsafspraken en economische samenwerking
De door Trump geclaimde vrede lijkt daarmee vooral een diplomatieke persverklaring te zijn geweest.
Net als in Congo wil Washington een snel diplomatiek succes voor eigenbelang. In Congo draaide het om toegang tot kritieke grondstoffen zoals kobalt en lithium. In Libië gaat het om iets waar Washington traditioneel gevoelig voor is: olie en gas. Succes in Libië zou het cv van Boulos in Washington ongetwijfeld een flinke impuls geven.
Persoonlijke ambities
Na intensieve diplomatieke pendeldiensten tussen Tripoli, Benghazi en Caïro zou hij volgens Il Foglio zelfs hebben gelobbyd voor de prestigieuze post van Amerikaans ambassadeur in Saoedi-Arabië. Toen die baan aan zijn neus voorbijging, verlegde hij zijn ambities naar de Verenigde Arabische Emiraten.
Een ambassadeurschap in de Golf is bovendien meer dan een prestigieuze diplomatieke post. Het kan ook een lucratief visitekaartje zijn voor de toekomst. Jared Kushner gaf alvast het voorbeeld: nadat hij namens Trump onderhandelde met de Golfmonarchieën, haalde hij miljarden dollars op bij dezelfde regimes voor zijn investeringsfonds.
Juist daar schuilt de zwakte van Trumps diplomatie. In plaats van ervaren diplomaten en institutionele expertise, wordt het Amerikaanse buitenlandbeleid steeds vaker vormgegeven door ambitieuze zakenlieden met familiebanden met de president.
Dat ondermijnt niet alleen de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten, maar laat vooral zien dat Amerikaanse diplomatie steeds minder om Amerika draait en steeds meer om persoonlijke ambities en snelle deals.
Tot snel,
Abdou
