Overzicht

Vandaag staan we tussen de tropische kassen met majestueuze palmen van de Hortus te Leiden, de oudste botanische tuin van Nederland. Eeuwenlang werden hier de planten en zaden vanuit alle uithoeken van de wereld verzameld. Maar achter die koloniale plantenjacht schuilde een verborgen werkelijkheid: het werk van talloze lokale plantenkenners in Indonesië. Zij verzamelden, verzorgden en vervoerden de planten, en waren vaak allang en breed bekend met wat door de Nederlanders een nieuwe ontdekking werd gevonden. Toch verdwenen ze uit de geschiedenis.

Het ging deze week veel over of extreemrechts en het geweld tijdens de rellen in Den Haag met elkaar in verband stonden. Demissionair VVD-minister Eelco Heinen meende direct dat de rellen, die gepaard gingen met Hitlergroeten, NSB-vlaggen en een bestorming van het D’66 partijkantoor, niks met politiek te maken hebben, terwijl de NCTV het geweld wel degelijk heeft bestempeld als extreemrechts



Historicus Robin te Slaa onderzocht extreemrechts geweld rondom de opkomst van fascisme in Nederland en schreef er verschillende boeken over. Wat kunnen we leren uit de geschiedenis over de relatie tussen de extreemrechtse ideologie en geweld? Te Slaa vertelt meer.

Op 29 oktober zijn de verkiezingen. Die gaan over onze toekomst, maar soms helpt het om achterom te kijken. In de ‘Politieke Tijdmachine’ vragen we iedere week aan een andere gast: welke politicus uit het verleden verdient juist nu onze aandacht?

Deze week is de column van Nelleke Noordervliet

Noord-Korea: het land van raketten, kernwapens en het spektakel van militaire parades. Het geldt nog altijd als een van de meest gesloten landen ter wereld. Maar hoe terecht is dat beeld eigenlijk?

We openen de Maand van de Geschiedenis deze zondag in Museum Schokland, op voormalig eiland en UNESCO werelderfgoed Schokland. Een plek met een fascinerende geschiedenis. Eva Vriend, schreef over deze geschiedenis eerder Het eiland van Anna en is te gast.

Die tegenstelling is goed te zien in de levens van Jac P. Thijsse en zijn zoon Jo Thijsse. Jac P. is een van de eerste natuurbeschermers van ons land. Zoon Jo was een van de ingenieurs achter de Afsluitdijk en de Deltawerken. Door de lens van hun verhalen werpt historicus Eva Vriend een nieuw perspectief op het thema van deze Maand van de Geschiedenis: ‘Natuurlijk’.

Elke week bespreken we historische tips. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee historische boeken en een museum.

We openen de Maand van de Geschiedenis deze zondag in Museum Schokland, op voormalig eiland en UNESCO werelderfgoed Schokland. Een plek met een fascinerende geschiedenis. Van eeuwenlange strijd tegen het water en schrijnende armoede tot gedwongen verhuizing van de gehele bevolking om uiteindelijk – met het aanleggen van de Noordoostpolder – te eindigen als plek omringd door landbouwgrond in plaats van water. Eva Vriend, schreef over deze geschiedenis eerder Het eiland van Anna en is te gast.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Suriname cruciaal voor de geallieerden. Het daar gewonnen bauxiet was onmisbaar voor het aluminium voor hun vliegtuigen. Doordat Suriname toen nog bij Nederland hoorde was het officieel in oorlog, maar de Duitsers zijn er nooit geweest. Wat heeft zich daar in die vijf jaar afgespeeld? Als ‘toriteller’, met muziek en een schat aan archiefmateriaal vertelt theatermaker Emma Lesuis in de voorstelling ‘Meer dan Bauxiet’ de onbekende oorlogsverhalen uit Suriname. 



Emma bezocht de plekken in Suriname waar verhalen tot leven kwamen. Ze is te gast om te vertellen over de voorstelling.

Een anti-immigratiedemonstratie liep uit op geweld. Politie-agenten werden belaagd, de A12 werd geblokkeerd en bij het D66 partijkantoor werden ruiten ingegooid. De burgermeester spreekt over een ‘ongekende geweldsuitbarsting’.

De verkiezingscampagne is begonnen en de meeste partijen zeggen minder polarisatie te willen. Ze zouden de grafrede van de Griekse staatsman Perikles erop na moeten lezen, vindt schrijver en essayist Bas Heijne.

De verkiezingscampagne is begonnen en de meeste partijen zeggen minder polarisatie te willen. Ze zouden de grafrede van de Griekse staatsman Perikles erop na moeten lezen, vindt schrijver en essayist Bas Heijne. Want ook al leefde Perikles in de vijfde eeuw voor Christus, bij sommige passages lijkt het alsof hij onze tijd direct toespreekt, ziet Heijne. Deze week verscheen zijn essay Voor de democratie als begeleiding bij Perikles’ rede. In barre tijden van oorlog, giftig nationalisme en populistisch opportunisme kan juist die rede ons liefde voor de democratie bijbrengen. Verder in OVT: Het gat in de ozonlaag, Narco's in Nederland, Louisiana en haar geheime poging om de slavenhandel in stand te houden, OVT-doc: De Nacht dat de luisteraars kwamen, recensies van Bart Funnekotter en meer

Jan Haasbroek was ten tijde van ‘De doodsangstescapade’ radiodirecteur bij de VPRO. In de nasleep regende het opzeggingen maar Haasbroek heeft geen spijt. ‘Willem de Ridder was een van de interessantste makers destijds.’

Op een doordeweekse nacht in januari 1978 werd een iconisch hoorspel uitgezonden door de VPRO. In ‘De doodsangstescapade’ verleidde radiomaker en fluxus-kunstenaar Willem de Ridder luisteraars massaal om in de nacht met de auto naar het vissersdorp Woudrichem te gaan.

We gaan de klimaatdoelen van 2030 niet halen, dat zei het Planbureau van de Leefomgeving afgelopen dinsdag. Waarom konden we de ozonlaag wel dichten, maar lukt het nu niet om de CO2 uitstoot te verlagen?

De maffia is geen ver-van-ons-bed-show. En ook niet iets van enkel de Italianen, Colombianen en Amerikanen. Het is bij uitstek juist een Nederlands fenomeen. Dat weten we intussen. Maar hoe is dat zo gekomen?

In 1858, vlak voor de Amerikaanse burgeroorlog, deden politici in Louisiana een voorstel om duizenden Afrikaanse contractarbeiders naar de staat te halen. In werkelijkheid was het een poging om het verbod op slavenhandel te omzeilen.