Overzicht

Deze week is de column van Micha Wertheim.

De Nobelprijs voor de Vrede 2025 is toegekend aan María Corina Machado, de Venezolaanse oppositieleider die jarenlang streed voor democratie in haar land. Een bekroning van haar moed en volharding terwijl de democratie door duisternis wordt bedreigd, aldus het Noorse Nobelcomité.

Op 29 oktober zijn de verkiezingen. Die gaan over onze toekomst, maar soms helpt het om achterom te kijken. In De Politieke Tijdmachine vragen we iedere week aan een andere gast: welke politicus uit het verleden verdient juist nu onze aandacht?

Voormalig Duits bondskanselier Angela Merkel deed afgelopen week gepeperde uitspraken in een interview met een Hongaars online-platform. Ze leek de verantwoordelijkheid voor de Russische invasie van Oekraïne deels bij Polen en de Baltische staten te leggen. Met name in die landen werd met grote woede gereageerd. Maar hoe opmerkelijk zijn haar uitspraken eigenlijk? Of passen ze in een langere geschiedenis van Duitse Rusland-politiek?
Te gast is Hanco Jürgens, historicus verbonden aan het Duitsland Instituut.

Ellen Neslo promoveerde op de opkomst van de gekleurde elite in koloniaal Suriname in de negentiende eeuw. In haar nieuwe boek 'De schat van de vrijheid' reconstrueert ze het leven van haar voorouder Paulina (1768-1861).

In het roerige Berlijn van de jaren twintig ging Die Dreigroschenoper (Driestuiversopera) in première – een satirisch stuk met straatliedjes en scherpe humor tegen de achtergrond van het opkomend nazisme. Bijna een eeuw later verkent zanger en performer Sven Ratzke samen met het Matangi Quartet die wereld opnieuw in de voorstelling Dans op de Vulkaan.

Het ligt middenin het ruige zand van de Veluwe: een megalomaan Art Deco bouwwerk, het voormalig zendstation Radio Kootwijk. Het werd in 1923 aangelegd voor communicatie met de Nederlandse koloniën. Wat was de betekenis van Radio Kootwijk? En wat gebeurde ermee nadat het al snel werd ingehaald door de techniek? Te gast zijn technicus en fervent radioamateur Jan Willem Udo en zijn vrouw Leona Udo van der Sloot, beide inwoners van het gelijknamige dorp Radio Kootwijk. Daarnaast is ook historicus Frederik Erens te gast, over het belang van de verbinding tussen Nederland en Nederlands-Indië.

Het Kootwijkerzand, dat nu gezien wordt als een wondertje van de natuur is het gevolg van een grote milieuramp. Honderden jaren vochten Nederlanders hier niet tegen het water, maar tegen het zand. Historisch geograaf Jan Neefjes schreef eerder mee aan de Landschapsbiografie De Veluwe en is te gast.

Stel je voor: je vader koopt in 1944 een boom in Palestina. Maar die boom blijkt onderdeel van een veel groter plan: bossen die niet alleen het land vergroenen, maar ook Palestijnen verdreven die er woonden? In de podcast Het Beloofde Bos gaat fotograaf Rachel Corner samen met podcastmaker Mandula van den Berg op zoek die ene boom die haar vader plantte. Rachel is te gast.

Historische recensie met Bart Funnekotter



Infiltranten - Shaun Walker



De Hanze - Dick Harrison



The Grand Tour bestemming Italië - tentoonstelling Mauritshuis

In de Hortus Botanicus Leiden groeiden de allereerste Japanse planten in Europa. En dat kwam voornamelijk door één man: arts, avonturier en botanicus Philip Franz von Siebold. Wie was hij? En wat bracht hij teweeg in zowel Japan als in Leiden?

Met hortulana Carla Teune en bekroond schrijfster Annejet van der Zijl.

Het is een van dé iconen van Ierland: Guinness. Een donkerbruin, zwaar en zoet bier met een flink alcoholpercentage. Over de geschiedenis van de dynastie achter dat merk, gaat de nieuwe Netflix-serie House of Guinness.

Hoe begon de Hortus Botanicus in Leiden eigenlijk, en wat is er te zien? Prefect Barbara Gravendeel vertelt.

De Titanic blijft nog altijd tot de verbeelding spreken. Ook de kleding van de reizigers zit vol verhalen. Met originele kostuums uit de film van 1997 laat de tentoonstelling Titanic & Fashion van het kunstmuseum Den Haag zien hoe de dromerige kleding een reflectie is van een maatschappij met moderne technieken.

Deze week vragen we dat aan Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Zijn keuze: Marga Klompé, die in 1956 de eerste vrouwelijke minister van Nederland werd, en grondlegger van de verzorgingsstaat.

De hortus was de plek waar planten en zaden, die in alle uithoeken van de wereld gevonden werden, onderzocht en gekweekt werden. En daar zijn de kassen essentieel voor. Prefect Barbara Gravendeel vertelt.

De Hortus Leiden is de oudste hortus botanicus van Nederland. In 1590 werd de tuin opgericht. De eerste prefect van de Leidse hortus reisde heel Europa door op zoek naar bijzondere planten om te verzamelen. Hij is degene die de eerste grote tulpenverzameling naar Nederland bracht.
Ook nu nog zijn heel bijzondere planten en bomen te vinden in de Hortus Leiden, zoals de reuzenwaterlelie en de penisplant.

Voor de Maand van de Geschiedenis reist OVT het land door, deze week zenden we uit vanuit De Hortus Leiden.

De Amerikaanse president Donald Trump presenteerde een nieuw vredesplan voor Israël en Palestina: Hamas zou gijzelaars vrijlaten, Israël Palestijnse gevangenen, en er komt een Board of Peace met mogelijk Tony Blair aan het roer. Maar critici zien vooral een vaag plan dat opnieuw door grootmachten wordt opgelegd.