Overzicht

Aanstaande 6 juni is het 75 jaar geleden dat de invasie in Normandië begon. De operatie die bekend kwam te staan als D-Day luidde de bevrijding van West-Europa in. Vanaf volgende week maandag kijkt het NOS-journaal met een extra historisch zogeheten bevrijdingsjournaal terug op D-Day en de dagen die eraan vooraf gingen. Te gast is Herman van der Zandt, presentator van de bevrijdingsjournaals.

Verder in OVT: het keppeltje, de column van Nazmiye Oral, de canon op de schop, de nieuwe film over Tolkien, historische boeken met Wim Berkelaar, een muziek museum in gevaar, en in Het Spoor Terug: Mannen met baarden.

Het was de belangrijkste zonsverduistering in de geschiedenis van de wetenschap, want ze ‘bewees’ op 29 mei 1919 Einsteins relativiteitstheorie. Wetenschapsjournalist Govert Schilling komt praten over de verduistering die de doorbraak van Einstein betekende.

Verder in OVT: de zoektocht naar Doggerland, de column van Abdelkader Benali, de staking in Curaçao 50 jaar geleden, de buitenechtelijke zoon van prins Hendrik, de nieuwe Aladdin-film, wie waren de vrijwilligers voor de Waffen-SS en in Het Spoor Terug: Bommen op Den Helder.

Als je denkt aan bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog dan denk je aan Rotterdam. Moet je nog een paar steden noemen dan kom je bijvoorbeeld op Den Haag of Nijmegen. Maar waarschijnlijk denk je niet aan Den Helder.

Het komt er toch van: het circuit van Zandvoort wordt na 30 jaar uit bedrijf te zijn geweest in ere hersteld. Het circuit is in 1948 gebouwd op het puin van de door de Duitsers vernietigde badplaats, die voor de oorlog een van de strandparels was van Nederland. Maar wat deed de racebaan met Zandvoort en wat gaat het nieuwe circuit voor de badplaats betekenen?

Verder in OVT: gedoe over Das Deutschlandlied, Sanne Frequin over Game of Thrones, de column van Abdelkader Benali, de ballen van de koopman in de Gouden Eeuw, het apartheids-stadje Welkom en in Het Spoor Terug: De Duiven.

De hof van Eden, Columbus meende hem gevonden te hebben, en zo ook Amerigo Vespucci. De zoektocht naar de tuin der lusten van Adam en Eva hield de mensheid generaties lang bezig. Journalist en historicus Tom Buijtendorp ging op drie continenten op zoek naar overblijfselen van de hof en is te gast.

Verder in OVT: de nieuwe ecoramp, vijftig jaar wervingsverdrag Marokko-Nederland, de column van Micha Wertheim, de wereld rond met Aletta, muziek met verzetstheoloog Bonhoeffer en in Het Spoor Terug: De Windrevolutie.

Volgende week woensdag gaat wit en zwart Zuid-Afrika naar de stembus. Gaat de partij van president Cyril Ramaphosa de verkiezingen weer winnen, ondanks dat deze partij geteisterd is door corruptieschandalen? Of gaat de winst naar een van de concurrerende partijen, die steeds sterker worden? Zuid-Afrika kenner Jan-Bart Gewald blikt vooruit.

Verder in OVT: de heropening van het moordonderzoek op de mentor van Thatcher, de column van John Jansen van Galen, de nieuwe biografie van Philip Mechanicus, kampcommandant Gemmeker, Cuba na Castro, het concentratiekampjasje en in Het Spoor Terug: Zuchthaus Siegburg.

De eerste bezetting door studenten was niet die van het Maagdenhuis, maar was de bezetting van Katholieke Economische Hogeschool in Tilburg in het voorjaar van 1969. Paul van der Gaag maakte een reconstructie van de vijftig jaar oude bezetting in Het Spoor Terug.

Verder in OVT: haatprediker Steven Anderson, de cultuurmarxistische aartsdenker Gramsci, de column van Nelleke Noordervliet, de avant-gardisten, historische boeken met Wim Berkelaar, de nieuwe Japanse keizer en moffenmeiden.

Kijk hier naar de visuele radiodocumentaire 'De Jodenvervolging in foto's' van Michal Citroen.

Heel Frankrijk is in diepe rouw, want de Notre Dame is afgebrand. Dat wil zeggen: de Dame zit zonder dak, gotische toren en talloze pinakels en duivelsbeelden. Van binnen is ze ernstig geblakerd en zwart, waar ze eens maagdelijk wit was. Ondertussen staat het kapitaal klaar om Onze Lieve Vrouw weer op te helpen knappen, maar hoe werd de Notre Dame eigenlijk ooit gebouwd en wie betaalden haar? Uit welke geestgesteldheid kwamen dit soort kathedralen, de christelijke piramides van de Middeleeuwen, voort? Middeleeuwenkenner Peter Raedts is te gast.

Verder in OVT: 20 jaar na Columbine, de column van Nelleke Noordervliet, Akzo onder Videla, slavenheld Pallas, de krans voor de Armeense genocide en in Het Spoor Terug: De jodenvervolging in beeld.

In geen ander West Europees land werden zoveel joden weggevoerd tijdens de bezetting als in Nederland. Van de 140.000 joden kwamen er ruim 101.000 om. In geen enkel ander land ook werden er zoveel foto’s gemaakt van de razzia’s en het oppakken.

De snorfiets van het fietspad; veiligheid en vrij baan voor de fietser. De fietser was het al, maar is nu helemaal de baas in Amsterdam. Ooit, in de jaren zestig, werd de stad voorbereid op de auto, als hoogste in de verkeersrangorde. De openbare ruimte behoort tegenwoordig de ongemotoriseerde tweewieler toe. Sinds vorige week is in het Amsterdamse Stadsarchief de tentoonstelling ‘Fietsstad Amsterdam’ te zien. Fred Feddes, auteur van het gelijknamige boek komt praten over de stad, de fiets en het einde van de dominantie van de snorfiets.

Verder in OVT: de eerste afbeelding van een zwart gat, de opstand in Soedan, de column van Micha Wertheim, Sovjetrockband Kino, de app van Xi, de slavernijgids en in Het Spoor Terug: De A1.

Deze week zendt OVT uit vanuit het Mauritshuis dat een speciale tentoonstelling wijdt aan zijn naamgever Johan Maurits, de gouverneur van Nederlands Brazilië in de zeventiende eeuw. Deze Oranje betaalde zijn huidige woonstede, het ‘Maison du Sucre’ uit de opbrengsten van de suikerplantages, die draaiden op slavenarbeid. Het Museum evalueert zijn naamgever met een uitgebreide expositie, en OVT weegt zijn historische daden, gebreken en kwaliteiten met een aantal historici. Zoals altijd wordt er een uitzending met tal van onderwerpen verzorgd.

Deze keer in OVT: de expositie over Johan Maurits, de vraag of Johan Maurits fout was, de column van John Jansen van Galen, de auteurs van het boek 'Overleven met de dood' over Rwanda, een rondleiding langs de Rembrandts in het Mauritshuis, de meteoriet die een einde maakte aan het leven van de dino's, het parlement als historisch visitekaartje, Roodkapje en Sjeng Scheijen over zijn boek 'De avant-gardisten'.

De hongerwinter van 1944-1945 is een van de meest traumatische ervaringen die Nederland in de oorlog opdeed. Tulpenbollen, surrogaatkoffie en hongerdood bepalen het beeld van deze tijd. Toch was de voedselcrisis geen periode van passief lijden, maar eerder van ongekende veerkracht. Zo blijkt uit de nieuwste studie over deze tijd, ‘De hongerwinter’ van historica Ingrid de Zwarte. De auteur is te gast.

Verder in OVT: excuses voor de inheemse moord in Mexico, de column van Abdelkader Benali, de paus die ringkussen ontweek, Wim Berkelaar over historische boeken, management tips van Napoleon, Christianne Alvarado over historische podcasts in het kader van de Week van de Podcast en in Het Spoor Terug: Vrouwen van Staal.

Naar welke podcasts moet je als geschiedenismens echt luisteren? OVT heeft een lijstje.

OVT’s Het spoor terug blikt in 'Onze jongens in Libanon' terug op het trauma van de Nederlandse vredesmissie in Libanon van 1978 tot 1985.

De stem van de vrouw in de literatuur is dat die van ‘moeder de vrouw’ of is dat een eigen geluid, van de vrouw als mens zogezegd? Ook dit jaar hield de stem van de vrouw de gemoederen bezig. ‘De moeder de vrouw’, het thema van de boekenweek, wordt vooral door mannen beschreven. Hetgeen leidde tot een kleine rel. Maar hoe zit het met de literaire vrouwenstem? In 1986 hielden de vrouwen nog een eigen Vrouwenboekenbal, waar de onderbroek van dichteres Elly de Waard en andere parafernalia geveild werden. Zou zo’n feministisch boekenbal nu weer nodig zijn? Een terugblik op het Vrouwenboekenbal en een vooruitblik op de vrouw in de literatuur. Met dichteres Elly de Waard en met schrijfster Aafke Romeijn

Verder in OVT: Klimaatman Baudet, de column van Nazmiye Oral, Hitlerboekjes, de Gouden Boekeneeuw en in Het Spoor Terug: De Schaamte Voorbij.

We gaan volgende week weer kiezen. Ditmaal de Provinciale Staten. En ook de waterschappen. We mogen stemmen op de mannen en vrouwen die ervoor zorgen dat we droge voeten houden. Want dat is van oudsher de taak van de waterschappen. Maar hoe zit het eigenlijk met die waterschappen? Ze staan, zo wordt wel gezegd, aan de basis van onze democratie. Zonder waterschappen geen polderen in de politiek, is het gevoel. Maar was het ook zo, danken we onze democratie aan de boeren en polderende plattelanders uit de middeleeuwen? Historica en waterschapkenner Petra van Dam en documentairemaker Marten Minkema zijn te gast.

Verder in OVT: Vreemdelingen op Urk, vrouwen die het verschil maken in de politiek, de column van John Jansen van Galen, het middeleeuwse glazen plafond, kinderoffers, de hel tegen het christendom en in Het Spoor Terug: de wonderbaarlijke Rembrandts.

Een futuristische loopbrug naar het kasteel van koning Arthur? Is dat de Disneyficatie van de eerbiedwaardige middeleeuwse geschiedenis of doet het juist recht aan de historie? In Cornwall opent deze zomer zo’n brug naar de kasteelruïnes. Middeleeuwenkenner Sanne Frequin komt praten over de brug, het gebeitelde hoofd van tovenaar Merlijn, de Arthurlegende en het kasteel.

Verder in OVT: Archieven oorlogspaus open, de column van Nelleke Noordervliet, de haarlok van de Ethiopische keizer, Dostojevski en de Europese ziekte, Uitgewoond en in Het Spoor Terug deel 2 van Onze jongens in Libanon.