Overzicht

“Hij geloofde dat wat je anders maakt, je bijzonder maakt” aldus acteur Hugh Jackman over de befaamde 19e-eeuwse circusexploitant PT Barnum. Hugh Jackman speelt Barnum in The Greatest Showman, een Hollywood-musical over Barnum als de uitvinder van showbusiness en emancipator van de ongewone medemens. Maar wellicht moeten we die typering met een korreltje zout nemen, net als de door Barnum tentoongestelde aapmensen, zeemeerminnen en andere wonderlijke spelingen der natuur.

Tot de jaren zestig opende de Gijsbreght van Aemstel op 3 januari traditioneel het jaar in de Amsterdamse stadsschouwburg, maar oorspronkelijk was het stuk bedoeld voor een hele andere schouwburg. Namelijk eentje op de Keizersgracht. In de 18e eeuw brandde dat theater echter volledig af. Tegenwoordig huist er op dezelfde plek het hotel de Dylan. Theatergroep Kwast maakte een speciale adaptatie van de Gijsbreght zodat het weer kon worden opgevoerd op zijn oorspronkelijke locatie. Regisseur Imre Besanger is te gast.

Verder in OVT aandacht voor de zwarte bladzijden in de geschiedenis, de Iraanse opstanden, het sprookje van de vrijemarkteconomie en in Het Spoor Terug de 2doc documentaire 'Een tijd van daarvoor en een tijd van daarna'

Zoals gebruikelijk eindigt OVT het jaar weer met het jaarlijks "In Memoriam": een terugblik op onder meer leven en betekenis van Helmut Kohl, Jeanne Moreau, Fred van der Spek en Jorge Zorrequieta.

Daarnaast aandacht voor 200 jaar Frankenstein en in Het Spoor Terug deze week een documentaire over Bijlmerflat de Gliphoeve.

De oorlog in Biafra duurde van 1967 tot 1970; tussen de een en drie miljoen mensen vonden de dood, vooral door hongersnood. Broodmagere kinderen met opgezette buikjes waren voor het eerst op tv te zien en dat leidde tot het idee om deze uitgehongerde kinderen naar Nederland te halen om ze alhier te laten aansterken. Een verhaal over de keerzijde van goede bedoelingen.

Verder o.a. de ondergang van de Bronstijdbeschaving, 'dumb city' Fordlandia en een lang gesprek over De ondergang van het Avondland, het 100-jaar oude werk van cultuurpessimist Spengler.

De weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen. In 1968 werden tien verzwakte Biafraanse kinderen naar Nederland gehaald.

De cafeetjes van vroeger raken op, net als de oude mannetjes die ze bevolken, aldus kasteleinszoon Midas Dekkers. Hij beschreef het ouderwetse bruine café in het boek Volledige Vergunning. Tegelijkertijd verscheen het historische kroegenboek De Amsterdamse herberg 1450-1800 van historicus Maarten Hell. Beiden zijn zondag te gast.

Verder o.a. de geschiedenis van Jeruzalem, communistische keukenstrijd, adoptieland Korea, de stille revolutie van 1917, Eichmann in Jeruzalem en in Tijdgeest het verhaal van John Wilkins, die een perfecte taal wilde creëren.

Warschau, eind 19e eeuw. De gynaecoloog Franz Ludwig Neugebauer doet al jaren onderzoek naar mensen die lichamelijk tussen man en vrouw in vallen. Hij denkt dat ergens in het lichaam iets te vinden moet zijn wat ‘de ware sekse’ van het lichaam blootgeeft. Maar wat denkt de ‘hermafrodiet’ er eigenlijk zelf van? En hoe zou Neugebauers onderzoek de basis leggen voor het 20e-eeuwse concept van gender? Daarover gaat aflevering 6 van Tijdgeest.

Verder o.a. maankoorts, Mariaatje spelen met Jezuspop, de Chinese rechter Tie, een prehistorische reuzenpinguin, Wim Berkelaar met Boeken en in de documentaire Het spoor terug: Een vergeten Indische kampgeschiedenis, gemaakt door Pieter-Bas van Wiechen.

Met de prentenrevolutie van Aat Veldhoen in Tijdgeest, Witte kerst in het Witte Huis, algemeen mannenkiesrecht, Big History, Constantijn wist al waar Jezus lag, De Van Imhoff-oorlogsmisdaad en in Het Spoor Terug de geschiedenis van de Afsluitdijk, verteld door de arbeiders die de dijk maakten.

Met o.a. Het beroemde artikel ‘Het onbehagen bij de vrouw’ van Joke Smit verscheen dit weekend precies 50 jaar geleden in De Gids. Het bleek het startsein voor de tweede feministische golf. Deze week verscheen de herziene uitgave van ‘Joke Smit, biografie van een feministe’, geschreven door Marja Vuijsje. De schrijfster komt praten over het beroemde artikel van Joke Smit.

Verder in OVT aandacht voor de filmklassieker Casablanca, Abel Tasman, de boekenrubriek door Wim Berkelaar, criminele honden aan de galg in Tijdgeest, de column van Nelleke Noordervliet en Spaans supertoneel in Het Spoor Terug.

De Sefardisch-Joodse vluchteling Jacob Barocas vertaalde Lope de Vega’s toneelstuk La hermosa Ester, dat in 1659 zijn Amsterdamse première beleefde. Mathijs Deen maakte voor OVT een documentaire in Het Spoor Terug.

Kunstenaar Ger van Elk werd net voor het noodlot toesloeg vastgelegd door documentairemakers Djoeke Veeninga, Marlou van den Berge en Jeroen Visser. Ze maakte een ontroerend beeld van een groot modern Nederlands kunstenaar.

Met o.a. Tijdgeest, een nieuwe serie van OVT over vreemde ideeën uit het verleden. Deze week over Psalmanazar, de blonde Taiwanees.

Verder In Memoriam Salvador Bloemgarten, Palestijnse broederstrijd, de heilige Black Elk en bekeerling Snouck Hurgronje. In Het Spoor Terug deel één van een tweeluik van Michal Citroen over Hittegolf, de mislukte en nooit uitgegeven roman van Jan Wolkers.

Met o.a. Hittegolf deel 2. Tijdens de Telegraafrellen in de zomer van '66 raakten de gemoederen zo verhit dat Jan Wolkers er de roman 'Hittegolf' over wilde schrijven. Wolkers' biograaf Onno Blom vond het onafgemaakte manuscript. OVT's Michal Citroen onderzocht wat er die tijdens die hete dagen eigenlijk allemaal misging.

Verder de nieuwe tennisfilm 'Battle of the Sexes', het aftreden van president Mugabe, de nieuwe Icoon Afsluitdijk, aflevering 2 van Tijdgeest, een smogramp in Londen en de column van Philip Freriks

Uit de korte radioverhalen die Julie Blussé voor OVT maakt, blijkt dat opmerkelijke gebeurtenissen uit het verleden verklaarbaar worden als je ze in de tijdgeest plaatst.

Met o.a. De Neanderthaler verdween op eigen kracht. Lang werd gedacht dat het uitsterven van de Neanderthalers aan de mens te danken was. Uit recent onderzoek blijkt echter dat deze onze verre voorzaten helemaal niet nodig hadden om van de aardbodem te verdwijnen.

Verder een nieuw toneelstuk over Anne Frank, de Balfour-verklaring, de column, het Nederlandse Rode Kruis in de oorlog en de eerste zwarte wereldkampioen wielrennen. In het Spoor Terug deze week: ons laatste Europese oerbos staat op het punt te verdwijnen.

De podcast Tijdgeest gaat over vreemde ideeën uit het verleden en plaatst ze in het juiste perspectief.

OVT is deze week voor het laatst op tournee in het kader van de Maand van de Geschiedenis en zendt uit vanuit De Rode Hoed in Amsterdam. Met in het eerste uur de minnares van tsaar Nicolas II, Robots en mensen, de Column van Alexander Münninghoff en de boekenrubriek van Wim Berkelaar. En in het tweede uur interviews met de genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2017 en de bekendmaking van de winnaar. Tijdens de uitzending hoort u vier liederen op basis van Shakespeare-teksten van Sjoukje Hoogma en Frank van Kasteren

OVT bestaat deze maand 25 jaar! En dat vieren we met een feestelijke uitzending vanuit Beeld en Geluid in Hilversum.