'Ik denk met m'n handen'

auth Angela van der Elst

Hummimummi is terug. Het getekende hondje uit de gelijknamige VPRO-serie uit 2005 staat centraal in een muzikale kerstspecial. Gemaakt in stop-motion, het favoriete animatiegenre van maakster Mascha Halberstad.

Angela van der Elst

De grote Hummimummi kerstspecial

Tussen de bedrijven van het afwerken van De grote Hummimummi kerstspecial, de opnamen van de serie Vos en Haas in Londen en het voorbereiden van de lange animatiefilm De wraak van Knor door ontvangt Mascha Halberstad (44) aan huis in Arnhem. Daar woont en werkt ze. Er staan nog wat decors in de voorkamer en aan de wand hangen schetsen van Hummimummi en Oessiepoessi; de hoofdpersonen uit de op de computer getekende karaokeserie die ruim tien jaar geleden voor het eerst bij de VPRO op tv te zien was.

Mascha Halberstad

Tot voor kort liep hier gedurende zes maanden een filmploegje in en uit om de stop-motionversie van de belevenissen van dit hondje en deze poes gestalte te geven in een kerstverhaal vol twist en zang waarin onder anderen Douwe Bob en Lee Towers voorbijkomen. Halberstad: ‘Twee animatoren, Jasper Kuipers en Marike Verbiest, en twee bouwers, Sebastian Doermann en Lorenzo Adamson, hebben me met van alles geholpen. Daarnaast zorgde Marije van Ouwerkerk voor het eten en knapte ze tussendoor allerlei klusjes op.’

Animator Jasper Kuipers

Want niet alleen moesten er poppen komen, en verschillende losse mondjes en oogjes voor de suggestie van praten en knipperen, maar ook decors (waaronder een sneeuwlandschap met berghut, woonkamers en een geluidsstudiootje) en spulletjes (zoals een versterker, kerstbomen, ski’s en een slee). Allemaal op poppenhuisformaat, of soms iets groter. ‘Het was een enorme klus om in zo’n korte tijd een film van deze lengte, een half uur, op te nemen.’ Want stop-motion betekent elke keer een pop in een bepaalde houding zetten, een opname maken, de stand veranderen, een opname maken, totdat een reeks van filmbeelden beweging suggereert. Het is Halberstads favoriete animatievorm. ‘Ik houd ervan dat het zo tastbaar is en ik om de set heen kan lopen.’

'Iets tot leven wekken is het meest magische wat er bestaat, ik kan me niks leukers voorstellen.'

logistieke puzzel

Na een kleine tour langs een paar filmhuizen in december zendt de VPRO het resultaat van al deze vlijt op de zondag voor kerst uit. ‘Ik zat een paar jaar terug in het vliegtuig naar Los Angeles en zag een vrij stomme film, Pitch Perfect, waarin veel gezongen werd. Toen dacht ik ineens: ik moet een musical maken met Hummimummi.’ De witte hond en de grijze kat, die een ruzieachtige vriendschap met elkaar onderhouden, hadden zich eerder vocaal uitgeleefd in De grote Hummimummi karaoke show.

Oessiepoessie, Hummimummi en Spootje

Weer thuis toog Halberstad direct aan het werk – ‘ik denk met mijn handen’ – en maakte poppen die ze aan producent Marleen Slot van Viking Film liet zien. ‘Zij was direct enthousiast, waarna ik animator Elmer Kaan heb gebeld en samen hebben we in een week een trailer in elkaar gezet. Op basis daarvan wilde de VPRO deze special hebben.’

Niet alleen maakte de keuze voor stop-
motion dit een ingewikkeldere productie dan de serie, Halberstad had ook bedacht dat Hummimummi en Oessiepoessi nu met Bekende Nederlanders zouden gaan zingen. ‘Naast Douwe Bob en Lee Towers hebben De Likt, Akwasi en Shirma Rouse meegewerkt; het was een grote logistieke puzzel om dat allemaal voor elkaar te krijgen.’  

Wie Hummimummi niet kent, heeft mogelijk wel ander werk van Halberstad gezien, misschien zonder het te weten. Ze zat bij Waskracht!, maakte een leader voor Villa Achterwerk, de VPRO-jeugdserie 45 toeren, animaties voor De viagraman en een aantal commercials (‘dat doe ik alleen als ik een bepaalde vrijheid krijg’). Daarnaast is ze verantwoordelijk voor het onderdeel ‘Snapje’ in Klokhuis en ontwikkelde ze met (rapper en acteur) Akwasi het NTR-programma ReChill.

Spootje

Alex Klaassen geeft Hummimummi een stem, Jetty Mathurin is Oessiepoessi. Daarnaast speelt Spootje, een techneut en nerdachtig mannetje, een rol. Zijn geluid komt van VPRO-radiomaker Marten Minkema (zie p. 28). Halberstad: ‘Hij vroeg me: “Hoe moet ik hem spelen?” “Dat hoeft niet Marten,” zei ik, “je bent hem al.”’

En meer; ze is een van Nederlands meest productieve animatiefilmers. ‘Ik ben bekend in een kleine kring van makers. Vanaf mijn achtste wilde ik al naar de kunstacademie, ik kon goed tekenen. Eenmaal daar dacht ik schilder te worden, maar toen is op een dag een schilderij van me heel erg afgekraakt. Kort erna zag ik een medestudent bezig met animatie en wist ik: dat wil ik ook. Omdat daarin alles samenkwam; een verhaal vertellen, dingen bouwen, een wereld creëren die in mijn hoofd zit. Iets tot leven wekken is het meest magische wat er bestaat, ik kan me niks leukers voorstellen.’

ongeduldig

Het vak heeft ze geleerd door veel zelf uit te vinden en goed te kijken hoe anderen te werk gaan. ‘Ik deed van alles, ik heb getekend, cut-outs gemaakt; wat op dat moment het beste paste.’ Hoe gevarieerd haar werk ook is, Halberstad denkt toch een herkenbare handtekening te hebben. ‘Die zit in hoe karakters zijn, in een bepaalde humor en timing, de uitdrukkingen van m’n poppen.’

Alex Klaasen spreekt de stem van Hummimummi in

Halberstad noemt zichzelf ongeduldig. Hoe verhoudt zich dat tot het monnikenwerk van stop-motion? ‘Wanneer er een goed verhaal is, in dit geval schreef Mieke de Jong het scenario, komen de animatoren die alles beeldje voor beeldje gaan filmen. Dan loop ik van set naar set om te kijken of het goed gaat, of ik kleed alvast een nieuw decor aan voor de volgende opnamen. Als een scène er goed op staat, zet ik ’m meteen in de computer. Ik werk chronologisch en monteer tegelijkertijd, dus als de draaidagen voorbij zijn, is de film ook klaar. Althans, op de technische afwerking na. We werken op basis van een niet heel uitgebreid storyboard, want ik wil ruimte voor improvisatie houden, net zoals dat kan wanneer je met echte acteurs filmt. Zo had een van de animatoren de inval om Hummimummi op een bepaald moment op de wc te zetten en dat vond ik geniaal. Dus dan bouwen we een badkamerset om dat idee eraan toe te voegen.’

Jetty Mathurin spreekt de stem van Oessiepoessie in

Action

In een keur aan plastic bakken in wandrekken met etiketten liggen poppen in verschillende staten van zijn, hun kleding en rekwisieten. ‘Tijdens een productie woon ik zo’n beetje in de Action, mijn favoriete winkel. Ik kom er dingen tegen die ik nergens anders vind en krijg dan allerlei ideeën. Deze speaker bijvoorbeeld, die kocht ik daar, omdat die een beetje aangepast een te gek podium voor Hummimummi kon worden.’

Ze leidt rond langs een heuvel met sneeuw (‘gemaakt van piepschuim, houtlijm, kristalsuiker en poedersuiker’), mini-eierdoosjes van groen crêpepapier, bewerkte barbietasjes en kerstverlichting die een kampvuur werd. ‘Ik laat me graag inspireren door wat er onderweg gebeurt, ik vind het heerlijk om in een soort georganiseerde chaos te creëren.’

Halberstads ambitie is het maken van een stop-motionspeelfilm. ‘De griezels van Roald Dahl lijkt me geweldig, maar dat is onmogelijk wat betreft de rechten. Toen ben ik naar de plaatselijke kinderboekwinkel gegaan en kreeg daar De wraak van Knor, geschreven door Tosca Menten, aangeraden. En dat was precies goed. Gedurende een maand heb ik hier in m’n eentje poppen zitten knutselen voor het character design. Dat zijn mijn gelukkigste momenten.’

Het materiaal wordt bekeken.

Douwe Bob

Lee Towers en Mascha Halberstad

Hummimummi en Oessiepoessie

Toen Halberstad net de vader van haar latere zoon had leren kennen, vroeg hij haar een keer per e-mail hoe het ging. ‘Ik schreef iets terug als “m-m-m”, om aan te geven: gaat wel. “Nou hummimummi,” zei hij toen, en even later noemde hij me “oessiepoessie”. Die namen gingen een heel eigen leven leiden in m’n hoofd, ik creëerde een universum waarin Hummimummi een beetje een gay hondje was en Oessiepoessie een stoere Surinaamse poes. Toen ben ik ze gaan tekenen en met twee schetsen wist ik: dit is het. In 2006 heeft de VPRO zeven afleveringen van De grote Hummimummi karaokeshow uitgezonden. We kregen een nominatie voor een Kinderkast, maar toen was er door omroepbezuinigingen helaas geen geld meer om ermee door te gaan.’

The Prodigy

Toen frontman Liam Howlett van de Britse dance-act The Prodigy drie jaar geleden Halberstad belde, een groot fan, stond ze wel even met haar oren te klapperen. Howlett had ergens een fragment gezien van haar film Munya in Me (2013), over een meisje dat gepest wordt en op een dag een manier vindt om zich te weren, en wilde dat Halberstad de clip voor het nummer ‘Wild Frontier’ zou maken. Aldus geschiedde (in samenwerking met animator Elmer Kaan); een hoogtepunt in Halberstads carrière. ‘Die periode was een soort rollercoaster, wie maakt zoiets nou mee? Ik heb maanden op een roze wolk gezeten en Liam uiteindelijk de poppen van de twee hoofdpersonen, motormuis Nelson en een eland, cadeau gedaan.’