Uitzendingen

Maai mei niet! Zo worden we deze meimaand vermaand. Omwille van insecten en vogels is er een nationale actie om het gras met rust te laten zodat nectarbloemen kunnen groeien en bloeien. Waarom zijn wij eigenlijk gaan maaien? Want hoewel gras natuur is, is het gemaaide gazon cultuur. Te gast over de geschiedenis van ons gazon is journalist en schrijver Mathijs Deen, die werkt aan een boek over gras.

Verder in OVT: ooggetuigenverslag uit de gaskamers van Auschwitz, de Wagner Groep en de rol van huurlingenlegers, ophef over de Europese vlag en de vergeten Nederlandse gijzelaars van de Balkan in Het Spoor Terug.

De staat Israël bestaat deze zondag precies 75 jaar. Een goed moment om ook eens te kijken naar de rol van Nederland, meent historicus David Wertheim. Want hoe werd Israël van natie-breed knuffeldier tot politieke splijtzwam? En welke consequenties heeft dat voor het huidige Israël? David Wertheim is auteur van het boek 'Waar gaat het over als het over joden gaat?' en is te gast.

Verder in OVT: clandestiene radio in dictatoriaal Roemenië, de morele ziekte in Shell, de geschiedenis achter het lied The Lion Sleeps Tonight en deel 4 van de Jurk en het Scheepswrak in het Spoor Terug.

Cleopatra verbeeld als Zwarte vrouw in een nieuwe Netflix-documentaire? Onbestaanbaar volgens een Egyptische advocaat die een rechtszaak tegen de streamingdienst aanspande. Waarom is de discussie rondom de iconische koningin zo explosief? Egyptoloog en conservator van het Rijksmuseum van Oudheden Daniel Soliman is te gast.

Verder in OVT: False flag-operations na de - vermoedelijk - geënsceneerde drone-aanval op het Kremlin, de Nederlandse Jack the Ripper, de Bende van Nijvel en deel 3 van de Jurk en het Scheepswrak in het Spoor Terug.

Deze week werd bekend dat de vrouwtjesbeer JJ4, in afwachting van een uitspraak van de rechter, voorlopig niet wordt doodgeschoten. JJ4 bracht eerder deze maand een hardloper in de bossen van de Noord-Italiaanse provincie Trento om het leven. Een rechtszaak tegen een dier klinkt absurd, maar ooit was dit heel gewoon, vertelt dierenfilosoof Erno Eskens.

Verder in OVT: verzwegen oorlogstrauma’s van Roma en Sinti, een podcast over de verdwenen joodse winkels van de familie Menko, het vergeten Kamp Erika en deel 2 van de Jurk en het Scheepswrak in het Spoor Terug.

Het was de bedoeling geweest dat het als monument zou dienen, ergens op Curaçao. Een twee meter hoog bronzen beeld van Tula, de man die de grote slavenopstand van 1795 had geleid. Maar 50 jaar nadat het beeld werd gemaakt, staat het niet op Curaçao, maar in een opslagloods in Oost-Groningen. Journalist Lodewijk Dros schreef er een boek over. Hij is te gast, samen met Afro-Curaçaoënaar Laurindo Andrea van het Nationaal Archief, een historicus met een specialisatie in de koloniale geschiedenis.

Verder in OVT: Staken op leven en dood in 1943, de zware mantel van King Charles, de column van John Jansen van Galen en historische boeken met Wim Berkelaar.

Twintig jaar geleden trokken Irakezen in Bagdad het standbeeld van Saddam Hoessein voor het oog van de wereld omver. Althans, dat dachten we te zien. Met Laila al-Zwaini, jurist en Midden-Oosten-kenner met Irakese roots, gaan we terug naar het moment waarop journalisten samen met Amerikaanse militairen een overwinning veinsden, terwijl 'de grootste culturele misdaad van de geschiedenis' die plaatsvond op de volgende dag uit de collectieve herinnering lijkt te zijn verdwenen.

Verder in OVT: Operatie Mincemeat, de eeuwige zoektocht naar buitenaards leven en Surinaamse voetbalteams in de jaren dertig.

Finlandisering werd in de naoorlogse politiek een bekend diplomatiek begrip. ‘De kunst van buigen naar het oosten zonder het westen te "moonen"’, zo beschreef de cartoonist Kari Suomalainen het uitzonderlijke Finse buitenlandbeleid. Met Finlands toetreding tot de NAVO wordt hier definitief een punt achter gezet. Clara van de Wiel, historicus en Europa-correspondent van NRC, bezocht het Finse grensgebied en vertelt meer.

Verder in OVT: de bloedwenende Maria in Limburg, de wonderlijke geschiedenis van een kleine kraal, historische boeken met Bart Funnekotter, de column van Ellen Ombre en hoe Italiaans is de Italiaanse keuken?

On-Afrikaans, zo noemen politici in Oeganda homoseksualiteit. Vorige week nam het land de strengste anti-LHBTI-wet aan van het hele continent. De anti-homowetten hebben wortels in de koloniale tijd, en kunnen indirect worden gezien als een westers importproduct zegt antropoloog en Afrikanist Loes Oudenhuijsen. Ze is te gast.

Verder in OVT: de Sovjet-oorsprong van het spelletje Tetris, de maan als nieuw koloniaal wingewest, de jurk en het scheepswrak, de column van Micha Wertheim en historische boeken met Lotfi El Hamidi.

Op zondag 26 maart nemen Jos Palm en Paul van der Gaag afscheid van OVT als presentatoren. Om hen te eren organiseert OVT een feestelijke uitzending. Met historische en actuele onderwerpen zoals u gewend bent, en met ruimte voor de persoonlijke historische interesses van Jos en Paul.

Verder in OVT: de Taxioorlog in Amsterdam, vrijdenker Anton Constandse, Netanyahu's instrumentalisering van de geschiedenis, de mogelijke revival van de videotheek en historische politieke dubbelgangers.

Wie had dat gedacht, anno 2023? Een klassieke bankrun. Die vond onlangs plaats bij de Silicon Valley Bank in Amerika, waar mensen samendromden in een manmoedige poging om hun geld veilig te stellen. Hoe ontstaan bankruns eigenlijk? En hoe komt het dat mensen toch nog voor een bankgebouw in de rij gaan staan terwijl fysiek geld nauwelijks meer in omloop is? Te gast hierover gedragseconoom Johan de Jong.

Verder in OVT: de nooit vertelde geschiedenis van weduwen, waarom de heksenjacht 'viral' ging, de 'Ambonse moord' uit 1623, de column van Sana Valiulina en een radiodocumentaire over de oermens in de polder.

De namen Umm Kulthum, Asmahan, Warda en Fairuz brengen vrijwel elke Arabier in vervoering. Zij groeiden op met deze diva’s als soundtrack. De gemiddelde Nederlander zeggen deze namen waarschijnlijk niets. Daar komt nu verandering in, door een nieuwe tentoonstelling, die historica Nadia Bouras voor ons bezocht.

Verder in OVT: de controverse omtrent een Russische game, vergeten oorlogsdagboeken, de column van Abdelkader Benali, ons romantische beeld van de boer en de geschiedenis van de pacifistische aanpak van Extinction Rebellion.

Afgelopen week besloot Tennessee als eerste Amerikaanse staat dragshows te verbieden in het openbaar of voor kinderen, én ook elke vorm van transgenderzorg voor minderjarigen. Dit alles onder het mom van kinderbescherming. Deze retoriek hebben we eerder gezien, zegt literatuurwetenschapper Looi van Kessel. Anti-homoactivisten in de jaren 1970 zeiden namelijk precies hetzelfde... 

Verder in OVT: een vergeten scheepsramp uit 1917, de geschiedenis van stroomlijnen, de verhouding van de mens tot de natuur, de column van Ellen Ombre en een radiodocumentaire over de fiets van Marten Minkema.

Hildegard van Bingen heeft van de middeleeuwse componisten een van de grootste repertoires die we nu nog kennen. En dat is niet eens het meest opvallende aan deze vrouw uit 1098. Ze is namelijk een van de weinige vrouwen die in de katholieke kerkgeschiedenis een soort theologenstatus kreeg. Ze schreef over haar visioenen, over geneeskrachtige planten en... over seks.

Verder in OVT: het Koreaanse wonder, de vele levens van Rosey Pool en historische boeken met Nadia Bouras.

De oorlog van Rusland tegen Oekraïne is op 24 februari één jaar oud. Een treurig jubileum, want in dat jaar gebeurde het onvoorstelbare: een klassieke landoorlog op het Europese continent. Maar naast de fysieke oorlog vindt er ook een culturele oorlog plaats waarin de geschiedenis wordt ingezet om de eigen positie te legitimeren. Ivo van de Wijdeven, Olga Burlyuk en Hanco Jürgens zijn te gast in deze OVT-special die in het geheel over deze oorlog gaat.

Verder: de column van Sana Valiulina en in Het Spoor Terug een documentaire over fotograaf Karine Zenja Versluis op zoek naar haar Oekraïense familiegeschiedenis.

Het schilderij Amandelbloesem van Vincent van Gogh hing gewoon boven de bank bij opa, herinnert Willem van Gogh zich. Dat honderden werken door de familie samen bewaard zijn en in het Van Gogh Museum terechtkwamen is niet vanzelfsprekend. Dat is te zien in de tentoonstelling Kiezen voor Vincent in het Van Gogh Museum. Willem van Gogh is te gast.

Verder in OVT: de Chinezenmoord, Koert Lindijer, correspondent in Afrika, het verhaal achter de Leopard-tanks en wat Pim Lammers te maken heeft met het Heilige Roomse Rijk.

'Gansch het raderwerk staat stil, als uw machtige arm het wil', zo klonk het bij de fameuze spoorwegstaking in 1903. Ruim een eeuw later wordt er in ons land weer gestaakt. Volgende week ligt namelijk het streekvervoer plat. Keren oude tijden terug en wordt Nederland net als in de jaren zeventig weer overspoeld door stakingsgolven? Te gast is stakingshistorica Rosa Kösters.

Verder in OVT: erfenis van Sovjet-dissidenten verdwijnt, Couperus en de islamitische cultuur en in Het Spoor Terug: De geur van geschiedenis, van Marten Minkema.

Nederland was nog niet lang geleden voorloper op het terrein van duurzaamheid. Nu lijkt in het land een grote weerstand te bestaan tegen verduurzaming, zeker vanuit de agrarische sector. Duurzaamheid lijkt te botsen met economische belangen. De geschiedenis van duurzaamheid in Nederland wordt bestudeerd in de een speciale editie van de BMGN. Historicus Peter van Dam stelde het samen en is te gast.

Verder: de logica achter misdaden tegen de mensheid, 'Het verloren Hertogdom' en het Holocaustonderzoek.

De opiatencrisis richt in de Verenigde Staten een ongekende ravage aan: de hoeveelheid overdosis-doden blijft maar stijgen. En die crisis is te herleiden naar de steenrijke Sackler-familie, volgens fotografe Nan Goldin. Haar strijd tegen die familie wordt gevolgd in de documentaire 'All the Beauty and the Bloodshed' die nu in de bioscoop te zien is. Tracy Metz bespreekt de film, al het moois en al het bloedvergieten.

Verder: monument voor 'troostmeisjes', Oekraïense zoutmijnen en Zeeland na de Watersnoodramp en in Het Spoor Terug: De verschrikkelijk mooie migratie #3 Het dorp.