World Models
De volgende sprong van generatieve AI is aanstaande. Teminste, als je de AI-evangelisten mag geloven. Weg met de Large Language Models, die hopeloos ouderwetse woordvoorspellers waar je mee babbelt in ChatGPT of Claude; ‘world models’ zijn de nieuwe next big thing.
Wat is een world model?
Een world model is een AI-model dat op basis van tekst-, beeld- of videoprompts driedimensionale, dynamische en navigeerbare werelden kan genereren. De beste wereldmodellen hebben een geheugen, begrijpen oorzaak en gevolg en simuleren zelfs een soort ‘natuurkunde.’ Zo kan zo’n model voorspellen hoe een bal rolt als je ertegen aanschopt en rendert het scherven op de grond lang nadat je een glas kapot hebt laten vallen. Momenteel worden world models vooral gebruikt voor het trainen van robots en zelfrijdende auto’s. In een gesimuleerd pierebadje kunnen de klusjesbots/fabriekdroids/terminators van morgen veilig leren hoe de fysieke wereld in elkaar steekt, zonder dat wij kwetsbare vleeszakken aan dat ‘leerproces’ hoeven worden blootgesteld. Een lucratieve markt, waar menig CEOligarch warm voor loopt. Maar ook minder kapitaalkrachtige techenthusiasts voelen de hype: met world models, hopen zij, maakt iedereen straks zijn eigen werelden, net zo gemakkelijk als een PVV-kamerlid nu racistische slop genereert. Wat een mogelijkheden biedt dat voor de publieke mediamakers en verhalenvertellers onder ons! Maar welke dan precies? Dat onderzoeken we dit jaar.
Voor een jonge doelgroep zijn 'werelden' als media al heel normaal
Eén van de voor de hand liggende toepassingen is bij jeugdprogrammering. Het is bekend dat de NPO die doelgroep maar moeilijk bereikt. Kinderen en jongeren neigen steeds meer naar interactieve, ruimtelijke media. Gen-alpha-knallers als Roblox, Minecraft en Fortnite zijn al lang geen simpele spelletjes meer. Je chat er met je vrienden, drukt jezelf creatief uit, ontplooit je identiteit en bouwt er zelf aan mee. Zulke virtuele werelden zijn sociaal platform, 3D-hang-out en videogame ineen. ‘Werelden’ als media zijn voor die doelgroep dus al heel normaal.
Maar ook voor ouder publiek zijn er spannende usecases te verzinnen. Bij innovatieve onderzoeksjournalistiek, bijvoorbeeld: denk aan een navigeerbare, dynamische 3D-reconstructie van een protest of politiegeweld, dat vanuit allerlei hoeken is gefilmd door omstanders. Of luister je favoriete narratieve podcast terwijl je je door de verhaalwereld beweegt. Ruimtelijke, driedimensionale storytelling, zonder dat daar enorme budgetten voor nodig zijn.
VPRO Medialab onderzoekt de potentie van world models in al deze vormen en meer.