Advocaat Richard Korver hielp honderden slachtoffers van seksueel misbruik. Samen met psycholoog Iva Bicanic schreef hij het boek ‘Dicht bij huis’, met tips hoe ouders en anderen misbruikte kinderen het best kunnen steunen. Wat kunnen we nog meer lezen of kijken als we seksueel misbruik beter willen begrijpen?

Advocaat Richard Korver tipt vijf mediafragmenten over seksueel misbruik

1. Slapende Honden? Wakker maken! We moeten over misbruik praten

Boek

David is mishandeld door zijn vader en is getuige geweest van huiselijk geweld. Als zijn moeder boos op hem wordt, komt hij tot rust: dat is bekend terrein, dan snapt hij het weer. Als David zichzelf pijn doet, dan is de wereld weer zoals hij hem kent. Hij verdient pijn en krijgt weer grip op de wereld. David weigert te praten over wat hij heeft meegemaakt. Hij is bang dat hij woedend wordt.
 

“De voornaamste boodschap van dit boek zit ‘m al in de titel. Als een kind iets ergs heeft meegemaakt, maar er zelf niks over zegt, is de verleiding groot om er zelf ook niet over te beginnen.” Slapende honden zijn volgens de auteur van het boek, psycholoog Arianne Struik, niet zo onschuldig als ze eruitzien. Ze ontwikkelde een methode om deze kinderen op een veilige en gestructureerde manier te helpen bij traumaverwerking. “Veel boeken over trauma zijn van die concrete hulpboeken. Dit is wat meer bespiegelend, op meta-niveau.” 

De titel van het boek zou je ook kunnen toepassen op de maatschappij: we sussen onszelf in slaap met de gedachte dat kindermisbruik in onze eigen omgeving niet voorkomt. We praten er niet over. “Als het Q-koorts of Corona zou heten zou het Malieveld volstaan. Dan zou het volk massaal in opstand komen. Ik maak mee dat kinderen of hun ouders vertellen dat zij in kleine kring hebben gedeeld dat hun zoontje seksueel is misbruikt, en dat het beste vriendje dan niet meer mag komen spelen. Zolang de maatschappij zo reageert bij seksueel misbruik hebben we nog een lange weg te gaan." 

"Met ons boek Dicht bij huis willen Iva en ik de ouders en kinderen die wel praten een steuntje in de rug geven.”

Wie is Richard Korver?

Advocaat Richard Korver heeft zijn eigen advocatenkantoor in Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in civiel- en strafrecht, maar vooral bekend vanwege zijn specialisme in zedenzaken en het bijstaan van slachtoffers. Hij was onder anderen de advocaat van de ouders van de slachtoffertjes van Roberts M. in de Amsterdamse Zedenzaak, en van de nabestaanden van Mitch Henriquez. Korver is medeoprichter en voorzitter van het Landelijk Advocaten Netwerk Gewelds- en Zeden Slachtoffers (LANGZS)

2. Valse Zeden. Hoe verifieer je een verklaring?

Boek

Een boek van de inmiddels overleden advocaat Chris Veraart. Hij analyseerde talloze zedenzaken waarbij sprake is van valse aangifte. “Je kunt een soortement van systematiek ontwaren in aangiftes die niet kloppen. Dat helpt om de betrouwbaarheid van een aangifte te beoordelen. Wat kenmerken zijn van een valse aangifte? Iemand kan zich afgewezen voelen, en uit frustratie aangifte doen. Het kan om een rancuneuze ex gaan. Het kan zijn dat iemand met psychiatrische problemen herinneringen door elkaar haalt…” 

“Ik ben advocaat geworden om te winnen, niet om te verliezen. Dit boekje houdt me ook scherp als ik slachtoffers bijsta. Het helpt om te bedenken waar de advocaat van een verdachte mee kan komen. Zedenzaken zijn heel lastig bewijsbaar omdat er over het algemeen geen getuigen zijn. Toch zijn er ook elementen die je wel kunt verifiëren. Het komt zelfs voor dat wij opsporingsmogelijkheden zien die de politie niet ziet, of waar de politie geen capaciteit op wil zetten. Het kan zijn dat wij een privérecherchebureau inhuren om digitaal onderzoek te doen.

Ik heb eens een slachtoffer naar een tekenaar gestuurd om een compositietekening te maken. Op een locatie die het slachtoffer had aangewezen, was iemand die verdomd veel op de compositietekening leek. Daar kan het slachtoffer dan mee terug naar de politie.” 

3. Unbelievable. Communiceren met een slachtoffer

Serie

“Ik kijk nauwelijks televisie, maar één van mijn medewerkers zei dat ik echt naar deze Netflix-serie moest kijken. Dus dat heb ik gedaan. Unbelievable gaat over een meisje (Marie Adler) dat verkracht wordt op een vrij specifieke manier. De rechercheurs denken dat ze liegt, en ze wordt zelfs vervolgd voor het doen van een valse aangifte. 

Elders in het land vinden onderzoeken plaats naar verkrachtingen die wel erg veel op de verkrachting van Marie lijken. De verkrachter wordt gepakt, en de politie vindt foto’s van zijn slachtoffers – ook van Marie. Het verhaal is gebaseerd op echte feiten.”

“Wat ik mooi vind is dat Unbelievable verschillende manieren van communicatie laat zien. Ik ga ervan uit dat al die rechercheurs met hetzelfde idee opstaan: we moeten die boeven pakken! Het eerste recherchekoppel – de twee mannen die Marie verhoren – doet dat de old fashioned way. Ze stellen kritische vragen aan het slachtoffer. De rechercheurs die de dader opsporen werken op een hele andere manier. Zij steunen de slachtoffers, geven hen het gevoel in control te zijn. Natuurlijk stellen zij ook vragen, maar ze doen dat onderzoekend, niet veroordelend. Iva Bicanic had zo één van die rechercheurs kunnen zijn.” 

“Ik denk dat zo’n open mind het allerbelangrijkste is als je onderzoek doet in dit soort zaken. Je moet niet gaan meehuilen met het slachtoffer. Je moet je ook niet opstellen als de advocaat van de verdachte. Kijk gewoon wat je kunt bewijzen. Ik denk dat dat ook de manier is waarop we hier op kantoor met cliënten communiceren, dat is wel grappig om terug te zien.”

4. Project Unbreakable. Niet meer zwijgen

Fotografie

“Ik zag Project Unbreakable voor het eerst voorbijkomen op twitter. Slachtoffers van seksueel misbruik laten zich fotograferen met een kartonnen bord waarop ze hebben geschreven wat de dader tegen hen zei. Vaak zijn het teksten om hun geheimhouding af te dwingen. Bedreigingen, maar ook ‘victim blaming’-achtige uitspraken zoals ‘Je vond het zelf leuk, waarom kwam je anders terug?’, ‘Je werd toch nat.’, ‘Je bent al net zo’n hoer als je moeder’.”

Project Unbreakable startte toen de (toen) 19-jarige Grace Brown een vriendin fotografeerde met een poster met de daarop de woorden van haar aanvaller. Ze plaatste de foto op internet, waar die werd ontdekt door feministische schrijfster Jessica Valenti. Vanaf dat moment kreeg fotograaf Grace Brown honderden e-mails per week die ze deelt via Tumblr. In Nederland organiseert lotgenotenorganisatie Revief fotoshoots voor Project Unbreakable. 

“Uitspraken van daders ken ik natuurlijk uit de zaken die ik doe, maar het maakt diepe indruk als je de duizenden teksten achter elkaar ziet. Allemaal vastgehouden door hele gewone mensen, zoals jij en ik. Ineens zie je de massaliteit ervan, maar ook het systeem erachter. Al die woorden waarmee mensen in een slachtofferrol zijn geduwd en die bedoeld zijn om ze daar te houden. Elke keer opnieuw wordt expres een laag zelfbeeld gecreëerd. Dat stemt treurig als je er langer naar kijkt. Het stemt helemaal treurig omdat veel slachtoffers er nooit openlijk over spreken. De kracht van dit project is dat slachtoffers laten zien dat ze niet meer zwijgen.”

5. The Accused. Omstanders zijn ook schuldig

Film

“Iva heeft deze film al genoemd. The Accused was in die tijd (1988) een baanbrekende film over groepsverkrachting.” Psycholoog Iva Bicanic pleit echter voor meer realistische beelden van verkrachting in de media. De meeste slachtoffers bevriezen als ze worden verkracht, of ze werken mee.   

“Ik heb The Accused uitgekozen vanwege het juridische aspect.” De daders sluiten een zogenaamde plea deal, waarbij zij bekennen dat zij zich schuldig hebben gemaakt aan roekeloos gedrag en daarvoor gevangenisstraf krijgen. Ze erkennen echter niet dat ze de hoofdpersoon – Jodie Foster - hebben verkracht. Die voelt zich miskend, waarna de Officier van Justitie besluit om achter de omstanders aan te gaan die de verkrachters hebben toegejuicht.” 

“Ik zie in mijn spreekkamer ook heel veel kinderen die zeggen: ‘waarom deed mijn huisarts niks, terwijl ik iedere week daar met allerlei vage klachten kwam?’, ‘waarom deed mijn moeder niks die eigenlijk gewoon volgens mij wist hoe het zat?’, ‘waarom deed mijn leraar niks?’ Het is juridisch interessant om ook de verantwoordelijkheid te leggen bij degenen die niet ingrijpen.”

Zaterdag 14 maart een uitgebreid interview met psycholoog Iva Bicanic en advocaat Richard Korver. Het boek ‘Dicht bij Huis’ ligt vanaf dinsdag 17 maart in de winkel. Wat zijn de boeken en films die voor u een eye-opener waren met betrekking tot seksueel misbruik? Reageer op onze Facebook-pagina.