'Dit vuur' is geen podcast zoals je het gewend bent

In 1926, honderd jaar geleden dus, was Robert Oppenheimer voor het eerst in Nederland. De Amerikaanse wetenschapper studeerde toen in Cambridge, omdat er in Amerika geen topopleidingen op het gebied van natuurkunde waren. Twee jaar later verbleef hij nog een poos in Leiden, waar hij indruk maakte door na zes weken al een volledig college in het Nederlands te geven. Door zijn studenten werd hij ‘Opje’ genoemd. Zijn handtekening hangt nog altijd in het Oortgebouw van de universiteit, naast die van Nobelprijswinnaar Niels Bohr. 

De briljante natuurkundige, tevens doctor in de wiskunde en filosofie, kwam uiteindelijk bekend te staan als ‘vader van de atoombom’. Hij was wetenschappelijk directeur van het Manhattanproject, waarin tijdens de Tweede Wereldoorlog de eerste kernwapens ontwikkeld werden.

In 2023 draaide de kaskraker Oppenheimer van Christopher Nolan in de bioscopen. Nu is er een nieuwe ‘audiofilm’ over deze fascinerende figuur. Dit vuur is een project van Audiocollectief NOX, dat bestaat uit schrijver-regisseur Luuk Imhann en componist Sietse Damen. De atoombom is een belangrijk thema in hun werk. Eerder maakten ze Na het einde van de wereld (2022), waarin de hoofdpersoon na zeven jaar uit een atoombunker tevoorschijn komt. En Nagasaki (2023) gaat over het moment dat de bom op de Japanse stad neerkwam.

In Dit vuur spreekt Oppenheimer (in het Nederlands, hij wordt vertolkt door acteur Barry Emond) op zijn sterfbed in 1967 met de verpleegkundige die hem verzorgt. Hij kijkt terug op zijn leven en overdenkt wat hij heeft bereikt en wat hij heeft aangericht. Zijn doel was altijd om zoveel mogelijk te weten, maar dat heeft uiteindelijk verwoestende gevolgen gehad. Omdat Oppenheimer altijd veel belangstelling had voor de geesteswetenschappen, verwijst hij naar allerlei verhalen en mythen; van Adam en Eva tot Prometheus.

Dit vuur is geen podcast zoals je gewend bent. De makers laten hun werk, vijf afleveringen van 10 à 15 minuten, het liefst aan één stuk horen in een duistere theaterzaal. Tijdens de afwas of in de rij bij de supermarkt – ook plaatsen waar veel podcasts wordt geluisterd – komt het dan ook minder goed over. Het verhaal klinkt theatraal, met gedragen teksten, bombastische muziek en koorzang, gecomponeerd in samenwerking met de Hongaars-Bulgaarse componist Georgi Sztojanov. 'We raakten gefascineerd door het principe more is more,' zegt schrijver-regisseur Luuk Imhann in het persbericht. 'Zoals in de grootste films, toneelstukken en romans, die pogen een totaalbeeld van de mens neer te zetten.'