Lees Dees

In de podcast Lees Dees bespreekt Anton de Goede maandelijks een bijzonder boek uit de twintigste eeuw met journalisten, vertalers, lezers en critici.

Abonneer je op de podcast

Abonneer je (gratis!) op Lees Dees via iTunes, Stitcher of via de RSS-feed. Dan komt automatisch de nieuwe aflevering maandelijks bij je binnen.

Aflevering 13: De schoonheid van de nacht

De dertiende aflevering van de podcast Lees Dees gaat over De schoonheid van de nacht van de Italiaanse schrijver Gabriele d’Annunzio (1863-1938), autobiografische teksten geselecteerd, vertaald en van een inleiding voorzien door Jan van der Haar.

D’Annunzio was schrijver, dichter, journalist en politicus, en in de Eerste Wereldoorlog speelde hij een heldenrol in het Italiaanse leger. In De schoonheid van de nacht verschijnen drie egodocumenten voor het eerst in Nederlandse vertaling: Solus ad solam (1908), het dagboek over de psychose van zijn toenmalige vriendin, gravin Giuseppina Mancini; Het dagboek Nocturne (1916), dat hij letterlijk blind schreef nadat hij tijdens WOI met zijn gevechtsvliegtuig  was neergestort; en een fragment uit zijn memoires Het geheime dagboek (1922). In hoeverre was d’Annunzio een ‘foute schrijver’?

Met Jan van der Haar, die naast vertaler ook dichter is, en dr. Reinier Speelman, kenner van de moderne Italiaanse literatuur, docent aan de Universiteit Utrecht.

Aflevering 12: Daal neder, engel

De twaalfde aflevering van de podcast Lees Dees gaat over Daal neder, engel van de Amerikaanse schrijver Thomas Wolfe (1900-1938), die deze debuutroman in 1929 publiceerde.

De autobiografische roman gaat over een kind en het gezin waarin hij opgroeit, een scholier en zijn stad, een student en zijn land. Midden in die drie uitdijende cirkels staat Eugene Gant, een briljante en rusteloze jongen met het brandende verlangen om zijn geboorteplaats en zijn onstuimige familie te verlaten, op zoek naar een intenser en intellectueel leven.

Wolfes roman over deze zoektocht heeft generaties en schrijvers, van Jack Kerouac tot Philip Roth, beïnvloed. Hij geeft een levendige, lyrische schets van Amerika aan het begin van de twintigste eeuw.

Met vertaler Sjaak Commandeur, liefhebber van het boek Emmelie Muijsers en literair criticus Dirk-Jan Arensman die het boek besprak in Het Parool.

Aflevering 11: Hotel Moederland

De elfde aflevering van de podcast Lees Dees gaat over Hotel Moederland van de Turkse schrijver Yusuf Atilgan, die deze roman in 1973 publiceerde.

In het boek houdt de excentrieke Zebercet een provinciehotel draaiende dat betere tijden heeft gekend. De gasten zijn schaars, de dagen monotoon. Op een avond arriveert er een vrouw uit Ankara. Ze blijft één nacht. Zebercet verwacht dat ze terug zal komen, maar de tijd verstrijkt zonder dat ze verschijnt. Hoe kleiner de kans wordt dat Zebercet haar ooit nog zal zien, hoe meer hij door haar geobsedeerd raakt, een obsessie die de storm in zijn hoofd voedt.

Hotel Moederland is de tweede roman die Yusuf Atilgan (1921-1989) schreef. Zijn debuut, dat uitkwam in 1959, verscheen in 2016 onder de titel De lanterfanter in het Nederlands en werd lovend ontvangen door de Nederlandse en Vlaamse pers.

Met vertaalster Hanneke van der Heijden, schrijver Murat Isik en uitgever Jurgen Maas. Laatste verklaart voorlopig geen subsidie meer te willen ontvangen van TEDA, een project van het ministerie voor Cultuur en Toerisme in Turkije.

Aflevering 10: De blinde uil

De tiende aflevering van de podcast Lees Dees gaat over de roman De blinde uil van Sadegh Hedayat (1903 – 1951)

In het boek probeert een verteller zijn nachtmerries en paniek te bezweren door die op schrift te stellen en zo te analyseren, en zich te verzoenen met zijn onafwendbare dood. Hij neemt de lezer bij de hand en toont zijn innerlijke wereld en leven. Dertig jaar geleden verscheen het boek, in Iran gepubliceerd in 1937, voor het eerst rechtstreeks uit het Perzisch vertaald in het Nederlands.

Hedayat werd in Teheran, in een hoogopgeleide, aristocratische familie geboren, waardoor hij in het buitenland kon studeren. Zijn studie bracht hem onder meer in Parijs. Hij schreef ook essays over het vegetarisme, een aanklacht tegen wreedheid tegen dieren, Franz Kafka, en theaterstukken en novellebundels. De blinde uil schreef hij toen hij in India verbleef en gaf hij in eerste instantie uit in eigen beheer. Hedayat keerde uiteindelijk terug naar Parijs, waar hij in 1951 zelfmoord pleegde.

Met journaliste Karima Idrissi, vertaler Gert J.J. de Vries en reiziger & schrijver Alexander Reeuwijk.

Aflevering 9: Josepha Mendels

De negende aflevering van Lees Dees gaat over de Nederlandse schrijfster Josepha Mendels (1902 – 1995), in 1986 de eerste winnaar van de Anna Bijns Prijs. In haar eigenzinnige coming-of-age-roman ‘Rolien en Ralien’ schreef zij openhartig over seksualiteit toen dat nog niet bon ton was.

Mendels groeide op aan het begin van de 20ste eeuw in een orthodox-joods milieu, maar had moeite om zich de strenge levenswijze eigen te maken. Ze begon te schrijven naast haar werk als gouvernante, en vertrok op vierendertigjarige leeftijd naar Parijs, om het benauwde Nederland achter zich te laten.

Ze wilde nergens bij horen. Niet bij de Joden, niet bij de feministen en niet bij de schrijvers: ‘Ik doe alleen waar ik zin in heb. Ik zal sterven als een niet-nette dame.’ De moord op haar familie door de nazi’s wierp een schaduw op haar leven en succes.

Met uitgeefster Eva Cossee, schrijfster Roos van Rijswijk, en bijzondere opnamen van de schrijfster zelf

Aflevering 8: Tanizaki

De achtste aflevering van Lees Dees gaat over de Japanse schrijver Tanizaki (1886-1965) van wie recent De brug der dromen is verschenen, een bloemlezing uit zijn werk vertaald en ingeleid door Jos Vos. 

Tanizaki is nog steeds een van de populairste schrijvers van Japan. Zijn vroege werk wordt vergeleken met het oeuvre van Edgar Allan Poe. Zijn bekendste romans beschrijven de verrassende confrontatie van eeuwenoude Japanse tradities met een meer westerse levenswijze. In Nederland maakte het theatergezelschap De Warme Winkel een oeuvre-voorstelling over hem en Bregje Hofstede las in Tanizaki’s essay Lofzang op de schaduw (1933) wijze lessen ter bestrijding van burn-outs.

Met schrijfster Bregje Hofstede, actrice Mara van Vlijmen en Ivo Smits, hoogleraar Japanse letteren en culturen.

Aflevering 7: Kamp

De zevende aflevering van Lees Dees gaat over de roman Kamp. De Oostenrijks-Russische auteur schreef het boek al in 1964, maar pas in 2015 verscheent het.

Als een vrouw in 1942 in een strafkamp van de Russische goelag gebracht wordt, komt ze terecht in een wereld die losstaat van alle normaliteit. Ze werkt als arts in de lazaretten (veldhospitaals), bijna zonder medicijnen of bruikbare instrumenten. Ze is evenzeer aan kou en honger uitgeleverd als aan de genadeloze kamphiërarchie. Via koele observaties schetst Angela Rohr (1890-1985) een genadeloos portret van het goelagsysteem, waarin sommigen ondanks alles hun menselijkheid behouden.

Met in de podcast boekverkoper Maartje Kroonen, Ruslandkenner Nanci Adler en met schrijver/vertaler Guido Snel.

Aflevering 6: De jaren

De zesde aflevering van Lees Dees gaat over Virginia Woolfs roman The Years, oorspronkelijk verschenen in 1937 in Engeland en de VS. Pas dit jaar verscheen de eerste Nederlandse vertaling.

De roman bestaat uit momentopnames, te vergelijken met herinneringen aan ons eigen leven: er zijn jaren die eruitspringen, waarvan we ons hele periodes voor de geest kunnen halen, als bergtoppen in de verte. Daartussen liggen de mistige dalen van de jaren die vergeten zijn.

In de podcast hoor je columnist Elsbeth Etty, schrijver Rob van Essen en vertaler Barbara de Lange over De jaren.

Aflevering 5: De ontscheping

De vijfde aflevering van Lees Dees gaat over het omstreden boek De ontscheping van de Franse schrijver Jean Raspail (1925).

In deze verontrustende roman uit 1973 schepen een miljoen Indiase vluchtelingen in op een vloot die koers zet naar de Franse kust. Het betekent het begin van de ondergang van de westerse beschaving.

Met Floor Rusman, redacteur van NRC Handelsblad, cultuurfilosoof Arnold Heumakers en Casper Thomas, redacteur van De Groene.

Aflevering 4: De fikser

De vierde aflevering van Lees Dees gaat over De fikser (1966) van de Joods-Amerikaanse schrijver Bernard Malamud (1914-1986).

De Joodse Rus Jakov Bok noemt zichzelf ‘de fikser’, omdat hij leeft van het repareren van zo'n beetje alles. Jakov wordt ten onrechte beschuldigd van de moord op een jongen. Hij belandt zonder proces in de gevangenis. Bok weigert te bekennen, ook al wordt hij gemarteld.

Met in de podcast Theo Hakkert, criticus van de Twentse krant Tubantia, en Sigrid van Dieren, lezeres met een bijzondere band met het boek.

Aflevering 3: Trein naar Pakistan

De derde aflevering van Lees Dees gaat over Trein naar Pakistan van de Indiase schrijver Khushwant Singh (1915-2014). Het is een onthutsende roman over een eeuwenoude dorpsgemeenschap die binnen enkele dagen uiteen wordt gescheurd. Met in de podcast aan het woord de schrijvers Casper Luckerhof en Alexander Reeuwijk, en boekverkoopster Margriet Hesseling.

Aflevering 2: Het verlaten land

De tweede aflevering van Lees dees gaat over Het verlaten land, van de Algerijnse schrijver Mouloud Mammeri (1917), dat ons voert naar het Kabylische bergdorp Tasga waar eeuwenoude tradities uit de Berbercultuur voortleven die in Nederland vrij onbekend zijn. Met schrijver Asis Aynan, docente Annelies Schulte Nordholt en studente Callas Nijskens.

Aflevering 1: De rode anjer

De eerste aflevering gaat over het boek De rode anjer, van de Italiaanse schrijver Elio Vittorini (1908-1966), dat ons meeneemt naar de zomer van 1924 op Sicilië. We horen in deze aflevering vertaalster Emilia Menkveld en schrijver Ernest van der Kwast over het boek dat blaakt van jeugdige opstandigheid, zomerse geuren en seksueel verlangen.

Schwob

De boeken die Lees Dees behandelt, komen voort uit Schwob: een reeks boeken gecureerd door tien uitgeverijen en honderd boekhandels, die zo bijzondere maar niet nieuwe, onontdekte boeken onder de aandacht brengen. Met ingang van de maand mei zet Lees Dees zes maanden lang steeds een van de titels in de schijnwerpers, aan de hand van gesprekken met journalisten, vertalers, lezers en critici. 

Over maker Anton de Goede

Nadat De Goede in 1975 de middelbare school in IJmuiden verliet, werd hij boekverkoper bij Athenaeum Boekhandel aan het Amsterdamse Spui. Sinds 1988 werkte hij als redacteur en eindredacteur bij de VPRO Gids en als presentator en maker van programma’s als Het Gebouw, VPRO’s Marathoninterviews, Brands met Boeken, De Avonden en Nooit Meer Slapen. Inmiddels is hij redacteur van het documentaireprogramma Radio Doc (VPRO/NTR) en verantwoordelijk voor het radiodrama dat bij de VPRO wordt uitgezonden.

Credits

Opnamen, concept & presentator Anton de Goede
Montage & techniek Berry Kamer
Techniek aflevering 1 Alfred Koster

Lees Dees is een serie van VPRO Podcast en is tot stand gekomen met steun van het Letterenfonds.

© VPRO Podcast, 2017

advertentie