De Joodse Raad van Twente: Hoe veel Joden de oorlog overleefden in Twente

De voortreffelijke en meermaals bekroonde dramaserie De Joodse Raad vertelt het verhaal van de Amsterdamse Joodse Raad. Die organisatie was in de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter in het leven geroepen om contact te onderhouden met de Joodse Nederlanders. In de serie is te zien hoe het bestuur van de raad voldeed aan verzoeken van de Duitsers, vanuit de overtuiging dat ze de gemeenschap op die manier het beste konden beschermen.

Zo ging het in Amsterdam, maar in Enschede ging het anders. Daar was ook een afdeling van de Joodse Raad, maar die voerde een heel ander beleid. De Joodse Raad van Twente hielp Twentse Joden met onderduiken. Daardoor overleefden in die regio in verhouding een stuk meer Joden de oorlog dan in de rest van Nederland. Over dit relatief onbekende stuk oorlogsgeschiedenis gaat de podcast De Joodse Raad van Twente (net als de tv-serie van de EO). Het verhaal wordt verteld door podcastmaker Allard Amelink, de hoofdpersoon is Arthur Menko. Deze psycholoog uit Haarlem stamt uit een hooggeplaatste Twents-Joodse familie. De broer van zijn opa was Sig Menko. Deze welgestelde textielondernemer in Enschede werd voorzitter van de Twentse Joodse Raad. Pijnlijk: zijn eigen villa werd gevorderd en door de Sicherheidsdienst als hoofdkantoor in gebruik genomen. Elke week moest hij ernaartoe om te vernemen hoeveel mensen uit zijn gemeenschap overleden waren in concentratiekampen, maar hij wist ook te bewerkstelligen dat veel Joden de oorlog overleefden.

Menko graaft verder in zijn aangrijpende familiegeschiedenis en alles wat ermee te maken heeft. Hij spreekt andere nazaten van de Twentse textielindustrie, zijn eigen familieleden, doet archiefonderzoek en verdiept zich in intergenerationeel trauma. Het lijkt erop dat Amelink het jarenlange onderzoek van Menko iets te veel recht wilde doen, want met zeven afleveringen van drie kwartier is De Joodse Raad van Twente helaas te lang. Er worden te veel zijpaden bewandeld en de opnames zijn af en toe van magere kwaliteit, wat een sterk contrast biedt met de gedragen voice-over en de pompeuze vioolmuziek. Het interessantste onderdeel van de podcast is het persoonlijke verhaal van een van de weinige nog levende Twentse Holocaustoverlevenden. De Joodse Enschedeër Frits Woudstra was acht jaar toen de oorlog begon en kan zich de gebeurtenissen nog tot in detail herinneren. Aan de hand van zijn verhaal komt de geschiedenis pas echt tot leven.