Tijdlijn Iran

 

 

1501

De dynastie van Safawiden regeerde vanaf het begin van de zestiende eeuw Perzië/Iran. Ze voerde onder andere het sjiisme als staatsgodsdienst in. Dit is een van de redenen geweest dat Iran altijd de eigen identiteit heeft bewaard en nooit een Arabisch land is geworden.

1804

Na de derde en vierde Russisch-Perzische Oorlog (1804-1813, 1826-1828) werd Iran gedwongen al het grondgebied in de Kaukasus af te staan aan het Keizerrijk Rusland. Tot aan deze oorlogen behoorde de nu soevereine staten Azerbeidzjan, Georgië, Armenië en Dagestan allemaal tot Iran.

1925 - 1979

In 1925 kwam Reza Pahlavi door middel van een staatsgreep aan de macht. Als zelfbenoemde Shah, koning, regeerden Pahlavi en zijn zoon Mohammad Reza Pahlavi het land als dictatuur. Het absolute gezag van de Pahlavi-dynastie bleef ruim vijftig jaar in stand, terwijl tegenstanders met harde hand werden aangepakt.

Shah Reza Pahlavi, stichter van de Pahlavi-dynastie

1953

Mohammad Mossadegh was de democratisch gekozen premier van Iran van 1951 tot 1953, onder het regime van Mohammad Reza Pahlavi, de zoon en opvolger van Reza Pahlavi. Mossadegh werd populair vanwege zijn verzet tegen Anglo-Iraanse Olie Compagnie, waar Groot-Brittannië de grootste winst uit maakte. Het plan was om de Iraanse oliewinning te nationaliseren en de invloed van Groot-Brittannië af te nemen.

Dit gaf de Verenigde Staten de ruimte om samen te werken met de Shah, om zo de invloed van Groot-Brittannië over te nemen (lees hier het volkskrant artikel).

Met behulp van de Verenigde Staten werd Mossadegh in 1953 afgezet en werd de beruchte veiligheidsdienst SAVAK opgericht, die de oppositie met harde hand neersloeg. De Shah kreeg de kans toenemend autocratisch te worden en de onvrede met het regime onder het volk nam toe (Tegenlicht over Iran en de VS)

Mohammad Mossadegh

1979

In de Amerikaanse ambassade van Teheran vond op 4 november 1997 een gijzelingsactie plaats. 52 Amerikaanse personeelsleden werden uiteindelijk 444 dagen lang vastgehouden. De relatie met De Verenigde Staten verslechterde mede door politieke steun van dat land aan Irak. Amerikaanse oorlogsschepen patrouilleerden in de Perzische Golf.

Tijdens de Iraanse revolutie verdreef een brede opstand van liberale, linkse en religieuze groeperingen de Shah, waarna ayatollah Ruhollah Khomeini de macht greep. Het land werd gevormd tot een religieus-fundamentalistische staat en wordt sindsdien geregeerd volgens een door hem opgestelde islamitische wetgeving.

Khomeini op een biljet van duizend rial

1980

Omdat president Saddam Hoessein van Irak bang was dat het Iraanse fundamentalisme zou overwaaien, maakte hij gebruik van de chaotische revolutionaire situatie in Iran om in 1980 het land binnen te vallen. Irak verwachtte een snelle overwinning, maar de gemotiveerde Revolutionaire Garde en het nog steeds sterke Iraanse leger gaven zich niet gewonnen. Het werd een slepende oorlog die tot 1988 zou duren en een miljoen Iraanse levens zou eisen.

Poster van de Islamitische Republiek tegen regime van Saddam Hoessein

1988

Een Amerikaans oorlogsschip schoot een Iraans passagiersvliegtuig neer. Alle 274 passagiers en 16 bemanningsleden kwamen om het leven. De Verenigde Staten hebben toegegeven dat het een fout was om het vliegtuig aan te zien voor een gevechtsvliegtuig, maar over de precieze motieven blijven de meningen verdeeld. De gebeurtenis zette nog meer druk op de relatie tussen de Verenigde Staten en Iran.

Muurschildering van Iran Air-vlucht 655

2010

In 2010 werd een schadelijk computervirus ontdekt. Het programma beïnvloedt de werking van Siemens-apparatuur en zou zijn ontwikkeld om het nucleair programma van Iran te saboteren. Het zou verspreid zijn door middel van usb-sticks en heeft een deel van de centrifuges aangetast.
De cyberaanval op Iran heeft averechts gewerkt omdat Iran als reactie hun cyberleger heeft vergroot tot een van de grootste ter wereld.

Meer weten over deze cyberaanval? Bekijk de pagina Zero Days

2015

In 2015 werd er, na jarenlange onderhandelingen, een nucleair akkoord gesloten tussen Iran en de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (de VS, het VK, Rusland, China en Frankrijk), Duitsland en de Europese Unie. Iran zou zijn nucleaire programma drastisch moeten inperken, ook al hield het land vol dat het opwerken van uranium alleen maar gebeurde met vreedzame doeleinden.

2017

In de laatste week van 2017 zijn er verspreid over Iran, protesten en rellen onstaan. Dat gebeurde in eerste instantie vanwege de stijgende prijzen van voedsel en brandstof, maar al snel richtten de protesten zich op de regering-Rohani. De bevolking is al langer ontevreden, vanwege bijvoorbeeld de slechte economie, hoge werkloosheid, strenge regels en corruptie.