steun vpro

Ovt

Ovt

10.00 -11.00: De nieuwe ziekte SARS zorgt voor angst en paniek. In 1832 veroorzaakte de toen nieuwe ziekte cholera in Nederland voor dezelfde reakties. Emeritus-hoogleraar sociaal-economisch geschiedenis en auteur van een boek over cholera Piet.D. ’t Hart over de geschiedenis van de cholera in ons land. Een gesprek met Igor Cornelissen over zijn deze week gepresenteerde boek ‘Alleen tegen de wereld, Joop Zwart, de geheimzinnigste man van Nederland’. Joop Zwart was een politiek avonturier die bij veel historische gebeurtenissen in de vorige eeuw aanwezig was. Van communist tot medewerker van mevrouw Rost van Tonningen. De column van de oud-parlementair journalist Kees Sorgdrager. Deze week werd levenslange gevangenisstraf tegen Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn, geëist. Wat gebeurde er in het verleden met moordenaars van politici? Een gesprek met de historicus Wim Berkelaar over de geschiedenis van de ’politieke moord’. 11.00-12.00: Van welk belang zijn militaire mascottes en emblemen in tijden van oorlog? Een gesprek met de direkteur van het Instituut voor Militaire Geschiedenis, Piet Kamphuis. 2003 is uitgeroepen tot het jaar van de boerderij met daarin aandacht voor het behoud en beheer van historische boerderijen. In de afgelopen decennia zijn er veel boerderijen verdwenen om plaats te maken voor stadsuitbreiding. Marja van der Veldt sprak met ruim 170 bewoners van boerderijen in het poldergebied rond Amsterdam die moesten wijken voor de bouw van de westelijke tuinsteden. Het resulteerde in het boek ‘Ruimzicht’, over de geschiedenis van het verdwenen landschap,de boerderijen en de boerengemeenschap en wat te doen met de nog bestaande boerenbedrijven. Een reportage van Astrid Nauta met Marja van der Veldt en met mevr. Hopman die ooit op een van de verdewenen beorderijen woonde. 80 jaar geleden, op 4 april 1923, werd het Wilhelminakanaal, dat Eindhoven en Tilburg met de Maas verbindt, met weinig ceremonieel geopend. Meer dan een eeuw had Brabant op het kanaal moeten wachten (het eerste plan dateert uit 1794). Uiteindelijk had de komst van het kanaal zo lang op zich laten wachten, dat de vrachtwagen de waterverbinding bijna overbodig had gemaakt. Historicus Henk van Doremalen vertelt het verhaal van het kanaal. Vanaf 11.25 Het Spoor terug: Een club van stand In 1975 werd aan de Dam in Amsterdam de Industriële Groote Club opgericht, een fusie van de in 1870 gestichte Groote Club en de in 1913 tot stand gekomen Industriële Club. De geschiedenis van het clubleven van de oude en nieuwe elite. Samenstelling: Hans Olink INFO: -‘Alleen tegen de wereld: Joop Zwart, de geheimzinnigste man van Nederland’- Igor Cornelissen, uitg. Nijgh & Van Ditmar, isbn 90 388 1414 3 -‘Lexicon van de belangrijkste aanslagen’- Katja Doubek, uitg. Aspekt, isbn 90 5911 136 2 (verschijnt mei 2003) -‘Ruimzicht: Boerderijen onder het zand van Amsterdam Nieuw West’- Marja van der Veldt, uitg. Stichting Uitgeverij Noord-Holland, isbn 90 71123 65 0 -‘Kanaal op het zand: geschiedenis van het Wilhelminakanaal en van de Piushaven in Tilburg’- Henk van Doremalen/Paul Spapens, uitg. Stichting Thuishaven Tilburg/Henk van Doremalen Producties, isbn 90 807189 1 2 (2002)

Fragmenten

Klik hier voor alle fragmenten van deze uitzending

Cholera in Nederland in 1832

vanaf 00:05:41

De ziekte cholera bereikte in de 19de eeuw voor de eerste keer de grenzen van Nederland. Het had zich vanuit India via Rusland, Polen en Duitsland in de richting van ons land verspreid. Om de gevaren van de besmettelijke ziekte te beperken werden er artsen naar Duitsland gestuurd om onderzoek te doen en werd de grens met België gesloten. Desondanks kwam cholera in 1832 op een visserschuit via de haven van Scheveningen binnen. Paul van der Gaag spreekt met emeritus hoogleraar Piet ’t Hart over de eerste cholera-epidemie naar aanleiding van het uitbreken van de SARS-epidemie.

Joop Zwart: de geheimzinnigste man van Nederland

vanaf 00:13:46

Joop Zwart was een ‘politiek avonturier’ die een communistische opleiding kreeg in Moskou, vocht in de Spaanse burgeroorlog, actief was in het verzet, een heldenrol speelde in concentratiekamp Sachsenhausen , de Algerijnse vrijheidsstrijd steunde en eindigde als adviseur van de ‘Zwarte Weduwe’ Rost van Tonningen. Hans Olink in gesprek met Igor Cornelissen over zijn boek ‘Alleen tegen de wereld: Joop Zwart, de geheimzinnigste man van Nederland’.

Column van Kees Sorgdrager: Je zult zo een kasteel moeten schoonhouden

vanaf 00:31:38

Na de jaren van leergierigheid op gebieden als filosofie, literatuur, werenschap en kunst breekt het moment aan dat je zaken gaat combineren en doorzien, volgens Sorgdrager. Je raakt je onzekerheid kwijt. Dan is de fase van napraterij voorbij, kun je ‘dialectiek’ onzin vinden en kunnen Heidegger en andere duisterlingen op de schroothoop.

Straffen voor en gevolgen van politieke moorden

vanaf 00:35:59

Worden politieke moordenaars zwaarder gestraft dan ‘gewone’ moordenaars? En hadden de aanslagen het bedoelde effect? Aan de hand van roemruchte voorbeelden uit het verleden wordt dit nagegaan. De aanslag van Charlotte Corday op Marat, Brutus op Caesar, Balthasar Gerards op Willem van Oranje, Kaplan op Lenin, de 7 aanslagen op tsaar Alexander II, Princip op Franz Ferdinand, en Mercader op Trotsky. Paul van der Gaag spreekt met historicus Wim Berkelaar. Ook over de rol van vrouwen bij aanslagen.

Militaire mascottes en emblemen: Desert Rats en Polly Grey en Kees de bok

vanaf 01:04:13

Legereenheden hebben vaak een dier als mascotte bij zich, waarmee men buitengewoon voorzichtig is. Het moet de saamhorigheid in de legereenheid te bevorderen. De Britse ‘Desert Rats’ hebben een rat bij zich, de Nederlandse stoottroepen hebben Kees de bok (geluidsfragment 1947). Ook over de papagaai Polly Grey, die jenever dronk en sergeant en later zelfs officier werd. Een gesprek van Paul van der Gaag met de directeur van het Instituut voor Militaire Geschiedenis, Piet Kamphuis, over een traditie die vooral stamt uit de Tweede Wereldoorlog.

Stadsuitbreiding ten koste van boerderijen in Amsterdam West

vanaf 01:12:29

De afgelopen decennia zijn er veel boerderijen bij steden verdwenen om plaats te maken voor stadsuitbreiding. De tuinsteden in Amsterdam-West zijn daar een goed voorbeeld van. Marja van der Veldt sprak met ruim 170 bewoners van boerderijen die daarvoor moesten wijken. Het resulteerde in het boek ‘Ruimzicht’, over de geschiedenis van het verdwenen landschap,de boerderijen en de boerengemeenschap en wat te doen met de nog bestaande boerenbedrijven. Een reportage van Astrid Nauta.

Wilhelminakanaal 80 jaar

vanaf 01:19:33

80 jaar geleden, op 4 april 1923, werd het Wilhelminakanaal, dat Eindhoven en Tilburg met de Maas verbindt, met weinig ceremonieel geopend. Meer dan een eeuw had Brabant op het kanaal moeten wachten (het eerste plan dateert uit 1794). Uiteindelijk had de komst van het kanaal zo lang op zich laten wachten, dat de vrachtwagen de waterverbinding bijna overbodig had gemaakt. Paul van der Gaag spreekt met historicus Henk van Doremalen, mede-auteur van het boek ‘Kanaal op het zand: geschiedenis van het Wilhelminakanaal en van de Piushaven in Tilburg’ (uitgegeven in eigen beheer).

Spoor terug: Een club van stand: Industriele Groote Club

vanaf 01:27:02

In 1975 werd aan de Dam in Amsterdam de Industriële Groote Club opgericht, een fusie van de in 1870 gestichte Groote Club en de in 1913 tot stand gekomen Industriële Club. De geschiedenis van het clubleven van de oude en nieuwe elite. Samenstelling: Hans Olink.