Podcastmaker Laura Hesselink: ‘Naar Nederland komen noemt Nedal de grootste fout van zijn leven’

Frontlinie-redacteur Laura Hesselink (25) werd door een huis­genoot overgehaald om vrijwilligerswerk te gaan doen als ‘taalmaatje’ van een asielzoeker in haar woonplaats Utrecht. Dat hield in dat ze elke dinsdag de Nederlandse taal oefende met Nedal (45). Nedal vluchtte in 2011 uit Syrië omdat hij voor het leger werd opgeroepen en zijn vrouw Sarah geïdentificeerd was bij een protest tegen de regering. Tien jaar lang woonden ze in Saoedi-Arabië, waar hun drie kinderen geboren werden. Toen dit land de regels veranderde mocht hij daar echter niet meer werken. Zijn gezin vertrok vervolgens naar Turkije, terwijl Nedal besloot naar Nederland te gaan. Inmiddels zit hij vast in een slepende asielprocedure en kan hij geen kant op. Terugkeren naar Syrië is levens­gevaarlijk. Om zich bij zijn gezin in Turkije te voegen zou hij een illegale reis door Europa moeten maken. Bovendien mag hij daar niet werken, terwijl zijn hele familie financieel van hem afhankelijk is. In de vierdelige podcast Mijn taalmaatje wil naar huis wordt Nedal een jaar lang gevolgd door Hesselink.

Wat is Nedal voor iemand?
Hesselink: ‘Als je me die vraag een jaar geleden had gesteld, had ik gezegd: een enorm warme, grappige man. Hij was enthousiast, ambitieus en enorm gemotiveerd om de Nederlandse taal te leren. Hij werkt bij een pakketdienst, maar in Syrië was hij grafisch ontwerper. Daarom ging hij langs bij Arabische winkels in Utrecht om zijn portfolio te laten zien en een beetje bij te klussen. Nu is hij drie jaar in Nederland en ik merk dat het wachten en het missen van zijn gezin een enorme tol heeft geëist. Ik zie geen enthousiasme meer en depressie speelt een steeds grotere rol in zijn leven.’

Waarom wil hij naar huis?
‘Naar Nederland komen noemt Nedal de grootste fout van zijn leven. Mensensmokkelaars hadden hem voorgespiegeld dat hij hier snel in aanmerking zou komen voor een verblijfsvergunning en gezinshereniging. Maar dat bleek niet te kloppen en nu zit hij hier vast. Zijn thuis is voor hem zijn gezin, daar wil hij bij zijn. Ik denk dat we op een gegeven moment allemaal een beetje gek zouden worden als we drie jaar gescheiden waren van ons gezin. Hij is heel angstig dat hij ze nooit meer terug zal zien. Ik merk ook dat die angst verlammend werkt, hij is doodsbang om opnieuw een verkeerde keuze te maken.’

Je hebt ook zijn familie bezocht, hoe was dat?
‘Samen met collega Nina de Groot ben ik naar de Turkse stad Samsun gereisd. Daar woont Sarah met hun kinderen – een jongen van dertien en een tweeling van negen – en een deel van haar familie. Het was een heel mooie ontmoeting, maar ook best wel ongemakkelijk. Ze waren enorm verwelkomend en wilden alles aan ons vertellen, maar ik had ook last van een soort schuldgevoel: waarom ben ik hier en Nedal niet?’

Wat heb je geleerd van de tijd dat je hem hebt gevolgd?
‘Ik denk dat ik de nuance van wat het betekent om een asielzoeker te zijn nu beter begrijp. Nedal is in Nederland door allerlei fases gegaan, van hoop en optimisme tot frustratie en woede. We voeren veel interessante gesprekken over zijn achtergrond, maar ook over politiek en onze maatschappij. Hij is heel goed op de hoogte en volgt het Nederlandse nieuws. Dat heeft me perspectieven gegeven die ik eerder niet had. Hij is nu moedeloos en cynisch geworden over het asielsysteem waar hij zich in bevindt. Er wordt in Nederland veel over asielzoekers gepraat, maar zelden krijg je van dichtbij mee hoe het is om zelf in dat systeem te zitten. Ik hoop dat ik dit met deze podcast kan laten zien.’