Sara de Monchy over De rolverdeling: 'Na groep 8 begint de segregatie'

Sara de Monchy (1994) is bekend van de succesvolle kinderpodcast Sara’s mysteries. Daarin helpt ze kinderen met het oplossen van geheimzinnige vraagstukken uit hun eigen leven, bijvoorbeeld wie de vader is van een nestje kittens of waar een donkere tunnel naartoe leidt. Met De rolverdeling maakt ze voor het eerst een verhaal in serievorm voor volwassenen. Ze volgt groep 8 van een basisschool in Vlaardingen in de aanloop naar hun eindmusical. Welke rollen gaan de kinderen spelen en hoe hangt dat samen met de rol die ze nu en in de toekomst in hun leven gaan vervullen? Een van de vijf hoofdpersonen is bijvoorbeeld Anaya, die droomt van een carrière als actrice, maar zich niet herkent in de ‘Hollandse’ namen die alle personages in de musical hebben. Zij woont met haar alleenstaande moeder in een rijtjeshuis en concurreert om de hoofdrol met de perfectionistische Maud, die in een groot huis met zwembad woont. Yahya combineert de basisschool met mantelzorg, want zijn moeder is erg ziek. In de klas is hij teruggetrokken, maar stiekem zou hij best een grotere rol willen dan ‘volleyballer 3’. Ook Demy kampt met een lastige thuissituatie en ze heeft de diagnoses autisme en dyslexie. En Qing groeit op in een gezin van Jehova’s getuigen en moet laveren tussen de verschillende verwachtingen en regels thuis en op school.

De Monchy groeide zelf op in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. ‘Mijn basisschooltijd was de periode waarin ik met de meest diverse groep mensen in contact kwam. Ik had klasgenoten van wie de ouders Chinese restaurants op de Zeedijk runden of op de Wallen werkten. En aan de andere kant had ik ook klasgenoten die in een grachtenpand woonden. Na de basisschool ging ik naar een “kakschool” in Amsterdam-Zuid, en die kinderen van de Chinese restaurants ben ik nooit meer tegengekomen. Ik zeg ook in de podcast: na groep 8 begint de segregatie’.

Welke rol speelde je zelf in je eindmusical?
Sara de Monchy:‘Ik was heel fanatiek en wilde het liefst na de kerstvakantie al beginnen met repeteren. Maar mijn juf was daar niet zo mee bezig, die begon pas in mei met de voorbereidingen. Uiteindelijk heb ik de hoofdrol niet gekregen, al had ik dat wel graag gewild. Ik speelde wel een van de grotere rollen en nam dat bloedserieus. Ik was op de basisschool heel erg bezig met die vorm van prestatie. In groep 5 speelden we de kerstmusical en daarin had ik de hoofdrol van het meisje met de zwavelstokjes. Ik denk dat ik daarom niet opnieuw de hoofdrol kreeg in groep 8, wel zo eerlijk ook. Ik heb op de basisschool en thuis veel kansen gekregen om me te uiten en me op die manier te ontwikkelen. Dat zorgde ervoor dat ik me zelfverzekerd voelde en durfde te spreken en te zingen voor groepen. Ik ben later dan ook naar de toneelschool gegaan.’

Hoe heb je deze school in Vlaardingen gevonden?
‘Om verhalen te vinden voor Sara’s mysteries bezoek ik veel basisscholen en zo kwam ik ook op deze school. Daar heb ik het mysterie van Sven opgelost, een jongetje dat op zoek ging naar een vakantievriend met wie hij het contact was verloren. Destijds dacht ik al meteen: wat een interessante school. Ik zag aan de ene kant de Tesla's staan en tegelijkertijd zag ik ook dat het een school was waar veel armoede heerste. Hij ligt vlak bij de havens van Rotterdam en veel kinderen uit die klas hadden ouders die daar werkten. En toen werd ik ook al uitgenodigd om te komen kijken bij de eindmusical, want op deze school nemen zie die heel serieus. Dus toen ik op het idee kwam om een klas te volgen in aanloop naar de eindmusical dacht ik gelijk aan deze school.’

© Sabine Rovers

Hoe was het om nu een podcast voor volwassenen te maken?
‘Ik heb eerder voor Podimo Ik wil je nog iets vragen gemaakt, wat ook voor volwassenen was. Dat vond ik heel fijn, maar ook best lastig, want volwassenen zijn heel zelfbewust. Kinderen zijn dat niet, die zijn gewoon in het moment. Daarom vond ik het prettig om iets voor volwassenen over kinderen te maken. Ik kon inzoomen op thema's als armoede, de rol van mantelzorgers, kansenongelijkheid, het schrijnende lerarentekort en de loyaliteit die kinderen naar hun ouders hebben. Ik geloof dat je heel veel kwijt kunt in een serie voor jeugd, maar de serie zou nooit voor kinderen gemaakt kunnen worden. Er lopen meerdere verhaallijnen door elkaar heen en soms maak ik sprongen in de tijd. Het was voor mij een mooie uitdaging om die puzzel te leggen.’

Kansenongelijkheid is een belangrijk thema in de maatschappij en dit komt ook sterk terug in jouw serie.
‘Ja, daar heb ik ook veel onderzoek naar gedaan. Ik heb veel gelezen en deskundigen gesproken over het onderwerp en hoe diep het in ons systeem zit. De podcast gaat vooral over de kinderen en de ontwikkeling die ze doormaken in het laatste jaar van de basisschool. Maar het thema kansenongelijkheid zit er wel in vervlochten, net als in de hele maatschappij eigenlijk. Als je begint met een achterstand, moet je zo ontzettend hard werken om iets te bereiken, alleen bijvoorbeeld al om vooraan te kunnen dansen in de musical. Yahya woont in een klein appartement en slaapt bij zijn ouders op de kamer. Zijn moeder is ziek en bijna altijd thuis. Hij heeft dus geen plek om zijn dansje te oefenen. Deze serie laat zien dat alles afhangt van de leerkrachten. Terwijl er bezuinigingen en personeelstekorten zijn, moeten zij naast het lesgeven ook nog zorgen dat kinderen met een achterstand gezien worden en kansen krijgen. En zelfs de meest betrokken leerkrachten stappen in valkuilen, zoals onderadvisering en blinde vlekken, omdat het onmogelijk is om te weten wat zich precies afspeelt bij de kinderen thuis.’

Juf Femke is een heel betrokken docent en bovendien ontzettend fanatiek met de musical. Hoe was je contact met haar?
‘Het was een bijzonder traject, want zij moest me veel vertrouwen geven om mij zo toe te laten. Ze heeft vast vaak gedacht: wat doet die meid hier? Ik voelde me af en toe en beetje een vervelende bromvlieg in de klas. Dan kwam ik bijvoorbeeld langs en wilde ik een paar kinderen graag apart spreken, maar die kinderen had zij dan weer net nodig bij een repetitie. En ik confronteerde haar ook soms met dingen die ik hoorde van kinderen, maar die zij nog niet wist. Dat voelde soms best ongemakkelijk. Zij had natuurlijk 24 kinderen om op te letten en ik focuste er maar op vijf.’

De klas komt over als een superhechte groep leerlingen die elkaar heel erg steunen.
'Ja, dat is echt te danken aan juf Femke. Zij zorgt er gewoon voor dat de klas hecht is, door het telkens te benoemen. Ze hebben ook een mascotte als groep, een krokodil, die ging overal mee naartoe. Met als motto “wij zetten onze tanden erin”. Zij blijft zeggen: dit is de beste groep acht ooit. En ze doet dat met zo veel enthousiasme dat iedereen het wel moet geloven. En het volgende jaar doet ze dat gewoon weer.’

Hoe was het moment dat de klas de musical waar ze zo lang voor hadden geoefend eindelijk mocht opvoeren?
‘Dat was geweldig. Het was in de Stadsgehoorzaal in Vlaardingen, een megagroot en professioneel theater. De juf zei die dag tegen mij: “Wees onzichtbaar. Wees in dienst van de musical, dit is onze dag.” Het was mijn taak dus om ervoor te zorgen dat de uitvoering goed verliep. Ik hielp mee met de techniek, dat kon omdat ik de musical natuurlijk helemaal uit mijn hoofd kende. Zo kon ik juf Femke eindelijk een beetje ontzien. Het was fijn dat ik zo iets kon teruggeven en het was een geweldige show.’